Punca dan Faktor Risiko Cirit-birit

Cirit-birit adalah masalah biasa yang boleh datang secara tiba-tiba atau menjadi aduan kronik. Beberapa kemungkinan penyebab cirit-birit termasuk keracunan makanan, jangkitan, alahan atau intoleransi makanan, dan ubat-ubatan. Terdapat juga beberapa keadaan yang menyebabkan cirit-birit kronik yang berlaku dalam keluarga atau, jarang sekali, mempunyai asas genetik.

Anda boleh mengurangkan risiko cirit-birit akut dengan mempelajari tabiat keselamatan dan kebersihan makanan yang baik, sama ada di rumah atau semasa dalam perjalanan.

Punca Biasa Cirit-birit Akut

Penyebab paling biasa cirit-birit, terutamanya yang bermula secara tiba-tiba (cirit-birit akut), adalah jangkitan. Ini boleh menjadi bakteria, virus atau parasit dan termasuk:“”

• Keracunan makanan
• Cirit birit pengembara
• Selsema perut

Keracunan makanan

Keracunan makanan berlaku apabila anda makan makanan yang tercemar dengan bakteria. Bakteria membina toksin dalam makanan yang membuat anda sakit.

Punca keracunan makanan ialah sanitasi yang buruk, pengendalian makanan yang tidak betul, dan makanan disimpan pada suhu yang salah.

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Biasanya kurang daripada dua hari

• Dicetuskan oleh: Toksin dalam makanan

• Apabila gejala muncul: Dalam masa dua hingga enam jam selepas menelan makanan

• Rupa: Letupan, berair

• Gejala lain: Kekejangan perut, demam, muntah, lemah

Cirit-birit Pengembara

Cirit-birit pengembara disebabkan oleh makan makanan atau air minuman yang tercemar dengan bakteria atau parasit. Jika anda mengalami cirit-birit dan baru-baru ini mengembara atau minum air yang tidak dirawat dari sungai, sungai atau kolam (di AS atau tempat lain), hubungi pembekal penjagaan kesihatan anda.

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Biasanya kurang daripada satu minggu

• Dicetuskan oleh: Makanan atau air yang tercemar oleh bakteria, virus atau parasit

• Apabila gejala muncul: Dalam masa 12 hingga 24 jam

• Rupa: Meletup, berair, kadangkala mengandungi lendir atau darah

• Gejala lain: Kemungkinan muntah dan/atau demam

Selsema perut

Selesema perut, juga dikenali sebagai gastroenteritis, disebabkan oleh virus, tetapi tidak sama yang menyebabkan selesema bermusim (influenza). Contoh virus yang boleh menyebabkan selesema perut ialah rotavirus dan norovirus. Gastroenteritis juga boleh disebabkan oleh bakteria atau parasit.“”

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Biasanya tiga hingga lapan hari

• Dicetuskan oleh: Virus, bakteria atau parasit

• Apabila gejala muncul: Dalam masa dua hari pendedahan

• Rupa: Berair

• Gejala lain: Muntah, demam, sakit

Punca Biasa Cirit-birit Kronik

Cirit-birit yang berterusan selama berminggu-minggu atau berbulan-bulan mungkin disebabkan oleh jangkitan, atau ia mungkin disebabkan oleh keadaan perubatan yang mendasari atau salah satu daripada banyak punca lain yang berpotensi, beberapa daripadanya termasuk yang berikut:

Penyakit seliak

Jika anda mempunyai penyakit seliak yang tidak dirawat, anda mungkin mengalami kesukaran untuk menghubungkan simptom anda dengan makanan tertentu kerana usus anda rosak dan anda mungkin mengalami simptom sepanjang masa.“”

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Lebih daripada empat minggu

• Dicetuskan oleh: Gluten

• Rupa: Najis yang besar dan berbau busuk yang terapung dan mungkin kelihatan berminyak

• Gejala lain: Penurunan berat badan yang tidak disengajakan, kekurangan tenaga, kekurangan tumbesaran kanak-kanak, serta banyak lagi gejala lain yang mungkin““

Alahan Makanan

Gejala alahan makanan pengantara Ig-E klasik bermula dalam beberapa minit hingga beberapa jam selepas makan makanan pencetus.“Adalah mungkin untuk alah kepada mana-mana makanan, tetapi beberapa makanan menyebabkan alahan makanan yang paling biasa.

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Biasanya kurang daripada 24 jam

• Dicetuskan oleh: Makanan tertentu

• Apabila gejala muncul: Dalam masa dua jam

• Rupa: Berair, mungkin mengandungi darah

• Gejala lain: Hives; muntah; bengkak muka, lidah atau tekak; ekzema““

Intoleransi Makanan

Intoleransi makanan disebabkan oleh kekurangan enzim yang diperlukan untuk mencerna makanan tertentu. Intoleransi laktosa, ketidakupayaan untuk mencerna gula dalam susu, adalah yang paling biasa, tetapi mungkin juga tidak bertoleransi terhadap makanan lain.“”

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Lebih daripada empat minggu

• Dicetuskan oleh: Makanan tertentu

• Apabila gejala muncul: Dua hingga 12 jam

• Penampilan: Berair, kadang-kadang mengandungi lendir

• Gejala-gejala lain: Gassing, kekejangan perut atau sakit

Bayi biasanya menunjukkan tanda-tanda intoleransi protein dalam beberapa bulan selepas kelahiran.“Sesetengah bayi mungkin bertindak balas terhadap protein makanan yang terdapat dalam susu ibu manakala yang lain mungkin bertindak balas terhadap formula berasaskan sama ada susu lembu atau soya.

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Lebih daripada dua minggu

• Dicetuskan oleh: Produk tenusu atau soya, kadangkala oleh telur atau protein lain

• Apabila gejala muncul: Dua jam atau lebih

• Penampilan: Garis-garis lendir atau darah

• Gejala lain: Perut buncit, menangis, gagal untuk berkembang

Penyakit Radang Usus

Penyakit usus radang (IBD) termasuk penyakit Crohn dan kolitis ulseratif, yang kedua-duanya mempunyai cirit-birit kronik sebagai gejala.“Kedua-duanya adalah penyakit kronik saluran penghadaman yang tidak boleh diubati yang boleh dirawat dengan pembedahan atau diuruskan dengan ubat.

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Lebih daripada empat minggu

• Dicetuskan oleh: Tidak berkaitan dengan makanan tertentu

• Rupa: Darah atau lendir dalam najis

• Gejala-gejala lain: Sakit perut, demam, penurunan berat badan, pertumbuhan lambat pada kanak-kanak““

Sindrom Usus Merengsa

Sindrom usus rengsa (IBS) menggambarkan cirit-birit kronik, sembelit, dan sakit perut yang tidak diketahui puncanya.“”

• Berapa lama cirit-birit berlaku: Sekurang-kurangnya enam bulan

• Dicetuskan oleh: Tidak berkaitan dengan makanan tertentu, walaupun makanan tertentu boleh memburukkan gejala

• Penampilan: Najis kecil dan kerap

• Gejala lain: Perut kembung kronik atau kembung; sembelit; sakit dihilangkan dengan pergerakan usus

Ubat

Sesetengah ubat, khususnya antibiotik dan kemoterapi, boleh menyebabkan cirit-birit, serta julap yang mengandungi magnesium. Anda mungkin mempunyai reaksi terhadap ubat itu sendiri atau bahan tambahan, seperti perasa.

Ubat juga boleh mengubah keseimbangan bakteria dalam usus anda, menyebabkan sakit perut dan cirit-birit. Kadangkala punca cirit-birit adalah mengambil terlalu banyak julap atau penyalahgunaan julap jangka panjang.

Bercakap dengan pembekal penjagaan kesihatan anda jika anda mengalami cirit-birit selepas memulakan ubat baru.

Genetik

Terdapat gangguan cirit-birit kongenital yang dikaitkan dengan gen tertentu.“Gangguan ini biasanya berlaku dalam beberapa bulan pertama kehidupan kanak-kanak. Ia selalunya paling biasa dalam populasi tertentu, walaupun cirit-birit klorida kongenital adalah cirit-birit yang muncul di seluruh dunia.

Beberapa keadaan lain yang boleh menyebabkan cirit-birit kronik juga cenderung berlaku dalam keluarga, termasuk penyakit seliak, beberapa bentuk intoleransi laktosa dan alahan makanan.

Faktor Risiko Gaya Hidup

Perubahan pada diet anda, seperti melakukan diet yang kebanyakannya cair, makan terlalu banyak serat atau makan makanan pedas boleh menyebabkan cirit-birit.“”

Selain memeriksa dan, mungkin, melaraskan apa yang anda makan dan gelanggang, tabiat dan pendedahan lain boleh menyebabkan anda berisiko lebih tinggi untuk cirit-birit:

Kebersihan diri

Bakteria, virus dan parasit yang menyebabkan cirit-birit pengembara dan selesema perut disebarkan melalui sentuhan dengan permukaan, makanan dan air yang tercemar. Dalam dunia perubatan, ini dipanggil laluan fecal-oral. Untuk mengurangkan risiko anda, basuh tangan anda dengan baik selepas menggunakan bilik mandi, menukar lampin anak anda dan sebelum makan. Jika anda tidak mempunyai akses kepada sabun dan air, gunakan gel tangan berasaskan alkohol.

Jangan sekali-kali minum air yang tidak dirawat daripada sumber semula jadi, seperti sungai. Malah di negara maju, mereka boleh dicemari dengan parasit penyebab cirit-birit yang disebarkan oleh hidupan liar, seperti Giardia.

Apabila mengembara ke kawasan yang mempunyai risiko lebih tinggi terhadap air dan makanan yang tercemar, minum air botol sahaja dan jangan gunakan ais melainkan ia daripada air botol atau air yang disucikan. Elakkan sayur-sayuran dan buah-buahan yang tidak dimasak (kecuali boleh dikupas), kerang mentah, daging kurang masak dan produk tenusu.

Pengendalian Makanan yang Tidak Betul

Memandangkan keracunan makanan sering disebabkan oleh pengendalian makanan yang tidak betul, adalah bijak untuk mengikuti petua ini yang digariskan oleh Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit:

• Bersih: Pastikan dapur anda bersih; basuh peralatan dan papan pemotong dengan air panas dan sabun.

• Asingkan: Daging mentah, makanan laut, ayam itik dan telur hendaklah diasingkan daripada makanan lain. Gunakan papan pemotong yang berasingan untuk item ini.

• Masak: Gunakan termometer makanan untuk memastikan daging dimasak pada suhu dalaman yang akan membunuh bakteria yang menyebabkan keracunan makanan.

• Sejukkan: Pastikan peti sejuk anda disimpan di bawah 40 darjah. Cairkan makanan beku di dalam peti sejuk atau gelombang mikro, bukan di kaunter.

Bila Perlu Berjumpa dengan Pembekal Penjagaan Kesihatan

Cirit-birit pada orang dewasa biasanya hilang dengan sendirinya, tetapi jika ia berlarutan, ia boleh menyebabkan dehidrasi (dan akibat yang berkaitan seperti kegagalan organ, sawan, atau kematian) atau menjadi simptom keadaan perubatan yang mendasari.

Dapatkan rawatan perubatan jika anda mempunyai mana-mana yang berikut:

• Cirit-birit berlarutan lebih daripada dua hari
• Demam 102 darjah F atau lebih tinggi
• Kerap muntah
• Enam atau lebih najis longgar dalam 24 jam
• Sakit yang teruk di bahagian perut atau rektum
• Najis berwarna hitam dan berlengan atau mengandungi darah atau nanah
• Gejala dehidrasi

Bayi

Cirit-birit boleh membahayakan bayi dan kanak-kanak kecil kerana dehidrasi boleh berlaku dengan cepat. Adalah penting untuk memastikan bayi anda kerap menyusu jika mereka mengalami cirit-birit dan anda segera mendapatkan rawatan perubatan jika bayi atau anak kecil anda mempunyai mana-mana yang berikut:

• Cirit-birit berlarutan lebih daripada 24 jam
• Demam 102 darjah Untuk lebih tinggi
• Sakit yang teruk di bahagian perut atau rektum
• Najis yang mengandungi darah atau nanah
• Najis yang berwarna hitam dan berlengan
• Gejala dehidrasi yang, pada kanak-kanak kecil, boleh berbeza daripada orang dewasa

Cirit-birit mungkin merupakan kesulitan yang akan hilang tidak lama lagi, atau ia boleh menjadi penyakit yang serius atau berpanjangan. Apabila anda mengalami serangan, pastikan anda minum cecair yang mencukupi dan berjumpa dengan pembekal penjagaan kesihatan anda jika ia berterusan.