Sortis ialah nama dagangan untuk atorvastatin – ubat dalam kelas statin yang merendahkan kolesterol. Doktor menetapkan Sortis untuk mengurangkan kolesterol lipoprotein berketumpatan rendah (LDL), menurunkan paras trigliserida dan mengurangkan risiko serangan jantung, strok dan kejadian kardiovaskular yang lain. Berjuta-juta orang di seluruh dunia mengambil ubat atorvastatin setiap hari kerana bukti klinikal yang meluas telah menunjukkan bahawa ubat ini berkesan menurunkan kolesterol dan mengurangkan risiko penyakit kardiovaskular dengan ketara.
Kebanyakan orang bertolak ansur dengan ubat Sortis dengan baik, tetapi kesan sampingan boleh berlaku, daripada ketidakselesaan otot ringan kepada kesan sampingan yang jarang berlaku tetapi serius.
Bagaimana ubat Sortis (atorvastatin) berfungsi
Sortis berfungsi dengan menghalang HMG-CoA reduktase – enzim yang mengawal salah satu langkah terawal dan paling penting dalam pengeluaran kolesterol di dalam hati.
Apabila ubat Sortis menyekat enzim ini, hati menghasilkan kurang kolesterol, sel hati meningkatkan bilangan reseptor LDL pada permukaannya, lebih banyak kolesterol LDL dikeluarkan daripada aliran darah, tahap trigliserida dalam darah berkurangan, dan kolesterol HDL sering meningkat sedikit.
Mengurangkan kolesterol LDL (“kolesterol jahat”) melambatkan pembentukan plak lemak di dalam arteri, mengurangkan kemungkinan serangan jantung, strok, dan komplikasi kardiovaskular yang lain.
Kesan sampingan ubat Sortis (atorvastatin).
Kesan sampingan Sortis (atorvastatin) adalah:
- Sakit otot
- Kelemahan otot
- Kekejangan otot
- Rhabdomyolysis (jarang berlaku)
- Enzim hati yang tinggi
- Kecederaan hati (jarang berlaku)
- Sakit kepala
- Masalah penghadaman
- Loya
- Cirit birit
- sembelit
- Sakit perut
- Sakit sendi
- Kepenatan
- Gangguan tidur
- Peningkatan sederhana dalam gula darah
- Diabetes permulaan baru pada orang yang terdedah
- Reaksi alahan (jarang berlaku)
- Masalah ingatan atau kekeliruan (jarang biasa).
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Sakit otot
Kesakitan otot adalah kesan sampingan yang paling biasa bagi ubat statin.
Beberapa mekanisme mungkin menyumbang untuk menyebabkan sakit otot, termasuk pengurangan pengeluaran koenzim Q10, yang menyokong pengeluaran tenaga di dalam sel otot, kemerosotan ringan fungsi mitokondria, perubahan kestabilan membran sel otot, dan kemungkinan lebih tinggi untuk mengalami sakit otot pada orang yang mempunyai kecenderungan genetik.
Kira-kira 5-10% orang yang mengambil ubat Sortis (atorvastatin) mengalami sakit otot atau kekejangan otot di kedua-dua belah badan, terutamanya di bahagian paha, bahu atau lengan atas.
Anda boleh mengurangkan kemungkinan sakit otot dengan:
- Mengambil dos yang ditetapkan dan bukannya meningkatkan dos sendiri
- Maklumkan kepada doktor anda tentang ubat-ubatan dan makanan tambahan yang anda ambil, kerana sesetengah ubat meningkatkan kepekatan atorvastatin
- Elakkan pengambilan grapefruit secara berlebihan kerana grapefruit boleh meningkatkan paras atorvastatin dalam darah
- Melaporkan kepada doktor anda jika sakit otot menjadi berterusan
- Elakkan senaman berat apabila gejala otot bermula sehingga doktor menilai keadaan anda.
Doktor anda mungkin menurunkan dos, berhenti menggunakan ubat Sortis buat sementara waktu, atau beralih menggunakan ubat statin lain jika gejala otot menjadi menyusahkan.
2. Kelemahan otot
Sesetengah orang mengalami kelemahan otot dan bukannya sakit otot.
Penghasilan tenaga selular yang berkurangan boleh menjejaskan prestasi otot, menjadikan otot lebih mudah letih semasa aktiviti fizikal.
Anda harus menghubungi doktor anda jika kelemahan otot mengganggu aktiviti harian, terutamanya jika kelemahan otot berlaku secara tiba-tiba atau menjadi semakin teruk. Ujian darah yang mengukur creatine kinase (CK) boleh membantu menentukan sama ada kecederaan otot telah berlaku.
3. Kekejangan otot
Kira-kira 2% orang yang mengambil ubat Sortis (atorvastatin) mengalami kekejangan otot, terutamanya pada waktu malam.
Perubahan kecil dalam metabolisme otot dan fungsi sel otot boleh menyebabkan kekejangan otot.
Untuk mengelakkan kesan sampingan ini, anda harus minum air yang mencukupi, lakukan regangan dengan kerap, dan mengekalkan pengambilan elektrolit yang mencukupi.
4. Rhabdomyolysis
Rhabdomyolysis adalah komplikasi otot paling serius yang berkaitan dengan ubat statin.
Kecederaan sel otot yang teruk menyebabkan gentian otot terurai dengan cepat, membebaskan protein seperti mioglobin ke dalam aliran darah. Myoglobin yang berlebihan boleh merosakkan buah pinggang.
Mujurlah, rhabdomyolysis sangat jarang berlaku, berlaku dalam kira-kira 1 hingga 3 kes bagi setiap 100,000 orang yang mengambil ubat statin setiap tahun. Walau bagaimanapun, risiko lebih tinggi pada individu yang mengambil atorvastatin dos yang tinggi, orang dewasa yang lebih tua, orang yang menghidap penyakit buah pinggang, mereka yang menggunakan ubat berinteraksi tertentu, dan individu yang mempunyai hipotiroidisme yang tidak dirawat.
Dapatkan rawatan perubatan segera jika anda mempunyai salah satu daripada tanda berikut:
- Sakit otot yang teruk
- Terasa sangat lemah
- Air kencing berwarna gelap atau cola
- Demam bersama dengan gejala otot.
Doktor biasanya berhenti menggunakan ubat Sortis serta-merta jika rhabdomyolysis disyaki.
5. Enzim hati yang tinggi
Ubat Sortis boleh meningkatkan tahap enzim hati.
Oleh kerana hati memetabolismekan atorvastatin, sel-sel hati kadangkala menjadi sedikit jengkel, menyebabkan paras alanine aminotransferase (ALT) dan aspartate aminotransferase (AST) meningkat buat sementara waktu.
Peningkatan enzim hati yang berterusan melebihi tiga kali ganda had atas julat normal berlaku pada kira-kira 0.5% hingga 3% orang yang mengambil ubat Sortis, bergantung pada dos.
Kebanyakan kes adalah ringan dan sembuh tanpa kerosakan hati yang kekal.
Anda boleh mencegah kesan sampingan ini dengan:
- Mengehadkan minum alkohol
- Memaklumkan doktor anda jika anda mempunyai penyakit hati
- Melengkapkan ujian fungsi hati apabila doktor anda mengesyorkan pemantauan
- Melaporkan kepada doktor anda jika kulit anda menjadi kuning, air kencing anda menjadi gelap, atau anda mengalami loya yang berterusan.
6. Kecederaan hati
Reaksi pengantara imun yang jarang berlaku atau ketoksikan sel hati secara langsung boleh menghasilkan hepatitis atau disfungsi hati.
Kecederaan hati yang ketara secara klinikal berlaku dalam kira-kira 1 kes bagi setiap 50,000 pengguna ubat.
7. Sakit kepala
Kira-kira 4% orang yang mengambil ubat Sortis mengalami sakit kepala.
Sebabnya boleh menjadi perubahan ringan dalam fungsi saluran darah atau penyesuaian sementara kepada ubat.
Dalam kebanyakan kes, sakit kepala akan hilang dengan sendirinya dari semasa ke semasa. Anda harus minum air yang mencukupi, mengekalkan tidur yang teratur, dan mengambil ubat penahan sakit yang sesuai jika dibenarkan oleh doktor anda.
8. Masalah penghadaman
Kira-kira 5% orang yang mengambil ubat Sortis (atorvastatin) mengalami masalah pencernaan seperti loya, cirit-birit, sembelit, ketidakselesaan perut dan senak.
Sebab: Ubat mungkin sedikit menjejaskan fungsi usus dan metabolisme asid hempedu semasa penghadaman.
Kebanyakan masalah pencernaan adalah ringan dan sementara.
9. Sakit sendi
Kira-kira 2% orang yang mengambil ubat Sortis melaporkan sakit sendi. Tindak balas keradangan ringan atau perubahan dalam metabolisme tisu penghubung mungkin menyumbang kepada menyebabkan kesan sampingan ini.
Anda harus mengekalkan senaman berimpak rendah yang kerap, mengawal berat badan. Jika sakit sendi menjadi berterusan, berbincang dengan doktor anda untuk menentukan sama ada ia disebabkan oleh sebab lain.
10. Keletihan
Kira-kira 3% orang yang mengambil ubat Sortis mengalami keletihan.
Penghasilan tenaga yang berkurangan di dalam sel otot mungkin menyumbang kepada keletihan pada sesetengah orang.
Untuk mengurangkan keletihan, anda harus mendapatkan tidur yang cukup, bersenam secara teratur, dan minum air yang mencukupi. Jika anda mengalami keletihan yang berterusan, dapatkan pemeriksaan perubatan, kerana banyak penyakit lain selain atorvastatin juga boleh menyebabkan keletihan.
11. Gangguan tidur
Sesetengah orang yang mengambil ubat Sortis (atorvastatin) mengalami gangguan tidur.
Penyelidik percaya bahawa perubahan yang melibatkan metabolisme kolesterol dalam sistem saraf menyebabkan gangguan tidur.
12. Peningkatan gula dalam darah dan diabetes yang baru timbul
Ubat statin mungkin sedikit meningkatkan glukosa darah. Sebab boleh mengurangkan sensitiviti insulin dan perubahan kecil dalam rembesan insulin.
Kesan sampingan ini lebih berkemungkinan berlaku pada orang yang sudah mempunyai faktor risiko diabetes seperti obesiti, pradiabetes, atau sindrom metabolik.
Anda boleh mengurangkan risiko diabetes dengan:
- Mengekalkan berat badan yang sihat
- Bersenam dengan kerap
- Mengehadkan makanan dan minuman manis
- Memantau glukosa darah jika doktor anda mengesyorkan ujian.
13. Masalah ingatan dan kekeliruan
Sebilangan kecil pengguna ubat Sortis telah melaporkan gejala kognitif sementara.
Sebab boleh menjadi kesan halus pada metabolisme kolesterol dalam sel saraf. Bukti semasa tidak menunjukkan bahawa atorvastatin menyebabkan penurunan kognitif kekal.
Siapa yang tidak boleh mengambil ubat Sortis (atorvastatin)? Apakah ubat alternatif?
Sortis tidak boleh digunakan untuk kumpulan berikut:
- Orang yang mempunyai penyakit hati aktif
- Orang yang mempunyai peningkatan berterusan enzim hati yang tidak dapat dijelaskan
- Wanita yang sedang hamil, kerana kolesterol penting untuk perkembangan janin
- Wanita yang menyusu, kerana atorvastatin boleh masuk ke dalam susu ibu
- Orang yang pernah mengalami reaksi alahan yang serius terhadap atorvastatin atau sebarang ramuan dalam ubat Sortis.
Doktor juga lebih berhati-hati pada orang yang mempunyai penyakit buah pinggang yang teruk, hipotiroidisme yang tidak dirawat, kerap minum bir dan alkohol, mengalami kecederaan otot yang berkaitan dengan statin sebelum ini, atau mengambil pelbagai ubat yang sangat berinteraksi dengan atorvastatin.
Ubat alternatif untuk orang yang tidak boleh mengambil ubat Sortis (atorvastatin).
Terdapat beberapa ubat alternatif yang sesuai, bergantung pada keadaan perubatan dan matlamat rawatan anda.
| Ubat | Sesuai untuk | Sebab |
| Pravastatin | Orang yang mengalami interaksi dadah | Kurang metabolisme melalui CYP3A4 mengurangkan risiko interaksi ubat. |
| Rosuvastatin | Orang yang memerlukan pengurangan kolesterol LDL yang kuat dengan laluan metabolik yang berbeza | Kebergantungan yang lebih rendah pada CYP3A4 boleh meningkatkan toleransi ubat untuk sesetengah orang. |
| Ezetimibe | Orang yang tidak dapat bertolak ansur dengan statin | Ezetimibe mengurangkan penyerapan kolesterol usus dan bukannya menghalang pengeluaran kolesterol. |
| Asid bempedoik | Orang dewasa dengan intoleransi statin | Ubat ini merendahkan kolesterol LDL tanpa aktiviti ketara di dalam otot rangka, mengurangkan kesan buruk berkaitan otot. |
| Ubat perencat PCSK9 (seperti evolocumab atau alirocumab) | Orang yang mempunyai hiperkolesterolemia keluarga, risiko kardiovaskular yang sangat tinggi, atau intoleransi statin yang teruk | Ubat-ubatan ini menghasilkan pengurangan kolesterol LDL yang ketara dan meningkatkan hasil kardiovaskular. |
| Inclisiran | Orang dewasa terpilih yang memerlukan penurun kolesterol LDL tambahan | Terapi RNA kecil yang mengganggu yang merendahkan pengeluaran PCSK9 dan memerlukan dos yang jarang berlaku selepas jadual rawatan awal. |
Doktor anda akan memilih ubat alternatif berdasarkan tahap kolesterol anda, risiko kardiovaskular, fungsi hati, fungsi buah pinggang, kesan sampingan sebelumnya, interaksi ubat dan matlamat rawatan.
