Kebas kaki, sakit kepala dan loya boleh berlaku bersama-sama disebabkan oleh keadaan asas seperti neuropati periferal, masalah peredaran darah atau masalah sistemik seperti diabetes atau perubahan tekanan darah. Keadaan ini menjejaskan kedua-dua isyarat saraf dan aliran darah, dengan itu boleh mencetuskan gejala neurologi (kebas, sakit kepala) dan tindak balas autonomi (loya) pada masa yang sama.
Penyakit atau keadaan yang boleh menyebabkan kebas kaki, sakit kepala dan loya pada masa yang sama
1. Sklerosis berbilang
Sklerosis berbilang adalah penyakit di mana sistem imun tersilap menyerang salutan pelindung di sekeliling gentian saraf di otak dan saraf tunjang. Salutan ini – dipanggil myelin – bertindak seperti penebat pada wayar elektrik. Apabila sistem imun merosakkan salutan mielin ini, ia mengganggu isyarat yang bergerak melalui saraf.
Penyakit ini menyebabkan kebas pada kaki kerana saraf yang rosak dalam saraf tunjang tidak dapat menghantar isyarat sensasi dari kaki ke otak dengan betul. Sakit kepala berlaku apabila penyakit itu menjejaskan laluan saraf di otak atau mewujudkan keradangan pada tisu otak. Anda mengalami loya kerana penyakit ini mengganggu kawasan batang otak anda yang mengawal keseimbangan dan fungsi pencernaan, atau apabila sakit kepala menjadi cukup teruk untuk mencetuskan tindak balas loya.
Sklerosis berbilang berkembang apabila gabungan faktor genetik dan pencetus persekitaran menyebabkan sistem imun kita tidak berfungsi. Penyelidik percaya bahawa jangkitan virus, tahap vitamin D yang rendah, dan merokok boleh menyumbang kepada mencetuskan penyakit ini pada orang yang mempunyai kerentanan genetik.
2. Kekurangan vitamin B12
Kekurangan vitamin B12 berlaku apabila badan anda tidak mempunyai cukup vitamin B12, nutrien penting untuk kesihatan saraf dan pengeluaran sel darah. Anda boleh mengalami kekurangan ini apabila anda tidak makan cukup makanan yang mengandungi vitamin B12, mengalami masalah pencernaan yang menghalang penyerapan, atau mengambil ubat tertentu yang mengganggu penyerapan vitamin B12.
Kekurangan ini menyebabkan kebas pada kaki kerana vitamin B12 adalah penting untuk mengekalkan sarung mielin di sekeliling saraf kita. Tanpa vitamin B12 yang mencukupi, saraf di kaki merosot dan kehilangan keupayaan untuk menghantar sensasi dengan betul. Sakit kepala berkembang kerana otak kita memerlukan vitamin B12 untuk berfungsi dengan betul, dan kekurangan menjejaskan kimia otak dan aliran darah. Loya berlaku kerana kekurangan vitamin B12 boleh menyebabkan anemia, yang mengurangkan penghantaran oksigen ke sistem pencernaan dan otak anda, mencetuskan loya.
Penyebab biasa kekurangan vitamin B12 ialah diet vegetarian atau vegan yang ketat tanpa suplemen, anemia yang merosakkan (di mana perut tidak dapat menghasilkan protein yang diperlukan untuk menyerap vitamin B12), penyakit Crohn, penyakit seliak, dan penggunaan ubat jangka panjang yang mengurangkan asid perut.
3. Diabetes dengan neuropati diabetik
Diabetes adalah penyakit di mana paras gula dalam darah anda kekal terlalu tinggi kerana badan anda sama ada tidak menghasilkan insulin yang mencukupi atau tidak boleh menggunakan insulin dengan berkesan. Apabila anda menghidap diabetes selama bertahun-tahun, gula darah tinggi yang berterusan merosakkan saluran darah dan saraf di seluruh badan anda, yang membawa kepada neuropati diabetik.
Diabetes menyebabkan kebas pada kaki kerana paras gula darah tinggi merosakkan saluran darah kecil yang membekalkan saraf kaki dengan oksigen dan nutrien. Apabila saraf ini mati, anda kehilangan sensasi di kaki, biasanya bermula di kaki anda dan bergerak ke atas. Sakit kepala berlaku kerana diabetes menjejaskan saluran darah di otak anda dan boleh menyebabkan turun naik gula darah yang mencetuskan sakit kepala. Loya timbul apabila diabetes merosakkan saraf yang mengawal perut dan sistem pencernaan (keadaan yang dipanggil gastroparesis), atau apabila gula darah anda turun terlalu rendah atau meningkat terlalu tinggi.
4. Sindrom Guillain-Barré
Sindrom Guillain-Barré adalah keadaan yang jarang berlaku di mana sistem imun dengan pantas menyerang saraf di seluruh badan kita. Serangan ini biasanya bermula selepas jangkitan dan berkembang dengan cepat, kadangkala dalam beberapa jam atau 2-3 hari.
Sindrom ini menyebabkan kebas pada kaki kerana sistem imun menanggalkan salutan mielin daripada saraf dan kadangkala merosakkan gentian saraf. Kebas biasanya bermula di kaki dan merebak ke atas. Sakit kepala berlaku kerana keradangan menjejaskan saraf di seluruh sistem saraf, termasuk saraf di kepala dan leher, dan kerana sindrom ini boleh mengubah tekanan cecair serebrospinal. Loya berkembang kerana sindrom Guillain-Barré boleh menjejaskan saraf autonomi yang mengawal sistem pencernaan dan peraturan tekanan darah.
Sindrom Guillain-Barré sering berlaku selepas anda pulih daripada jangkitan, terutamanya jangkitan yang disebabkan oleh bakteria Campylobacter (daripada makanan yang tercemar), virus influenza, virus Epstein-Barr atau virus Zika. Jangkitan tersebut mencetuskan tindak balas imun yang tersilap menyasarkan tisu saraf anda sendiri.
5. Mampatan saraf tunjang
Mampatan saraf tunjang berlaku apabila sesuatu menekan pada saraf tunjang, menyekat isyarat saraf yang bergerak melalui laluan kritikal ini. Mampatan boleh disebabkan oleh cakera hernia, tumor, taji tulang, stenosis tulang belakang (penyempitan saluran tulang belakang), atau kecederaan tulang belakang.
Mampatan ini menyebabkan kebas pada kaki kerana tekanan pada saraf tunjang menyekat isyarat saraf yang bergerak dari kaki ke otak. Sakit kepala berlaku kerana mampatan saraf tunjang boleh meningkatkan tekanan dalam cecair serebrospinal, yang meluas ke tengkorak, atau kerana isyarat sakit dari tulang belakang memancar ke kepala. Loya timbul kerana kesakitan teruk akibat mampatan tulang belakang mencetuskan tindak balas loya badan anda, atau kerana mampatan menjejaskan laluan saraf autonomi yang mengawal fungsi pencernaan.
6. Migrain dengan aura
Migrain adalah keadaan neurologi yang menyebabkan sakit kepala yang teruk bersama dengan gejala lain. Migrain dengan aura termasuk tanda amaran khusus sebelum atau semasa sakit kepala, termasuk gangguan penglihatan, kebas atau rasa kesemutan.
Migrain dengan aura menyebabkan kebas pada kaki (walaupun lebih jarang daripada pada lengan atau muka) kerana aktiviti elektrik yang tidak normal menyapu otak semasa migrain, yang menjejaskan sementara kawasan yang memproses sensasi dari kaki. Sakit kepala berlaku kerana saluran darah di otak dan tisu sekeliling menjadi meradang, dan laluan saraf yang memproses kesakitan menjadi terlalu sensitif. Loya berkembang kerana migrain menjejaskan kawasan batang otak yang mengawal loya dan muntah, dan kerana isyarat sakit dari sakit kepala mengaktifkan tindak balas loya badan kita.
Migrain berkembang kerana gabungan faktor genetik dan pencetus persekitaran. Pencetus biasa termasuk perubahan hormon, makanan dan bahan tambahan tertentu, tekanan, rangsangan deria (cahaya terang atau bau yang kuat), perubahan tidur, perubahan cuaca dan ubat-ubatan tertentu.
7. Keracunan karbon monoksida
Keracunan karbon monoksida berlaku apabila anda menghirup gas karbon monoksida, yang menghalang darah daripada membawa oksigen yang mencukupi ke tisu badan. Gas tidak berwarna dan tidak berbau ini datang daripada sumber pembakaran seperti relau yang tidak berfungsi, ekzos kereta, penjana atau peralatan pengudaraan yang tidak betul.
Keracunan ini menyebabkan kebas pada kaki kerana karbon monoksida mengikat hemoglobin dalam darah dengan lebih berkesan daripada oksigen, menyebabkan saraf kaki kelaparan oksigen. Tanpa oksigen yang mencukupi, saraf ini tidak dapat berfungsi dengan baik. Sakit kepala berlaku kerana keracunan karbon monoksida secara teruk mengurangkan penghantaran oksigen ke otak, menyebabkan sel-sel otak menjadi tertekan. Loya berkembang kerana organ sistem penghadaman anda juga mengalami kekurangan oksigen, dan kerana keracunan karbon monoksida menjejaskan kawasan batang otak yang mengawal loya.
Keracunan karbon monoksida berlaku apabila anda mengendalikan peralatan pembakaran bahan api di ruang tertutup, menggunakan dapur gas atau ketuhar untuk memanaskan, menjalankan kenderaan di garaj tertutup, atau apabila sistem pemanasan mengalami kebocoran atau masalah pengudaraan.
8. Penyakit Lyme
Penyakit Lyme adalah jangkitan yang disebabkan oleh bakteria yang dihantar oleh kutu rusa kepada manusia melalui gigitan mereka. Jika anda tidak merawat jangkitan ini lebih awal, bakteria boleh merebak ke seluruh badan anda dan menjejaskan sistem saraf anda.
Penyakit ini menyebabkan kebas pada kaki apabila bakteria menyerang sistem saraf (peringkat yang dipanggil penyakit Lyme neurologi), mencetuskan keradangan saraf dan berpotensi saraf tunjang atau lapisan otak. Sakit kepala berlaku kerana jangkitan menyebabkan meningitis (keradangan membran yang mengelilingi otak dan saraf tunjang), atau kerana bakteria secara langsung menjejaskan laluan saraf di kepala. Loya berkembang kerana jangkitan mencetuskan keradangan yang meluas, dan kerana sakit kepala akibat meningitis akibat penyakit Lyme selalunya cukup teruk untuk menyebabkan loya.
Mendiagnosis punca ketiga-tiga gejala ini
Apabila anda pergi berjumpa doktor, mereka akan menjalankan beberapa penilaian untuk menentukan punca asas. Proses diagnostik biasanya merangkumi beberapa langkah.
Pertama, doktor akan bertanya tentang gejala anda. Doktor akan ingin tahu bila simptom ini bermula, berapa lama ia telah berlarutan, sama ada apa-apa yang menjadikannya lebih baik atau lebih teruk, dan sama ada anda pernah mengalami sebarang gejala lain. Doktor juga akan bertanya tentang sejarah perubatan anda, ubat-ubatan, jangkitan baru-baru ini, gigitan kutu, potensi pendedahan toksin, dan sejarah keluarga keadaan neurologi.
Seterusnya, doktor anda akan melakukan pemeriksaan fizikal. Doktor akan menguji refleks anda, kekuatan otot, sensasi, koordinasi, dan keseimbangan. Doktor akan memeriksa mata anda, memeriksa tekanan darah anda, dan menilai status mental anda. Doktor juga akan mencari tanda-tanda seperti demam, ruam, atau pergerakan mata yang tidak normal yang mungkin menunjukkan keadaan tertentu.
Doktor anda akan memerintahkan ujian darah untuk memeriksa pelbagai keadaan. Ujian ini biasanya termasuk kiraan darah lengkap (untuk mengesan anemia atau jangkitan), paras vitamin B12, paras gula dalam darah, fungsi tiroid, penanda keradangan, dan antibodi yang berkaitan dengan penyakit autoimun. Jika penyakit Lyme disyaki, doktor akan mengarahkan ujian antibodi tertentu.
Kajian pengimejan membantu menggambarkan struktur sistem saraf anda. Imbasan pengimejan resonans magnetik otak dan tulang belakang anda boleh mendedahkan lesi sklerosis berbilang, mampatan saraf tunjang, tumor atau tanda strok. Imbasan tomografi yang dikira mungkin dipesan jika doktor memerlukan pengimejan cepat atau mengesyaki pendarahan dalam otak anda.
Dalam sesetengah kes, doktor mungkin mengesyorkan tusukan lumbar (ketuk tulang belakang). Prosedur ini dilakukan dengan memasukkan jarum ke bahagian bawah punggung untuk mengumpul cecair serebrospinal. Analisis makmal cecair ini boleh mendiagnosis jangkitan seperti penyakit Lyme atau sindrom Guillain-Barré, mengesan keradangan daripada multiple sclerosis, atau mengukur tekanan yang mungkin menunjukkan keadaan tertentu.
Kajian pengaliran saraf dan elektromiografi mengukur seberapa baik saraf anda menghantar isyarat. Ujian ini membantu mendiagnosis neuropati diabetik, sindrom Guillain-Barré, atau keadaan kerosakan saraf yang lain. Semasa kajian pengaliran saraf, elektrod merangsang saraf anda semasa mengukur tindak balas. Elektromiografi dilakukan dengan memasukkan jarum nipis ke dalam otot anda untuk mengukur aktiviti elektrik.
Doktor anda mungkin memerintahkan ujian khusus tambahan bergantung pada apa yang mereka syak. Ujian ini boleh termasuk paras darah karbon monoksida jika disyaki keracunan, ujian antibodi khusus untuk keadaan autoimun, atau pemantauan kardiovaskular jika doktor mengesyaki simptom yang berkaitan dengan kebimbangan.
