Apabila anda mengalami cirit-birit, sakit kepala dan loya pada masa yang sama, anda mungkin mengalami gastroenteritis virus (selesema perut) atau keracunan makanan. Tetapi gejala ini juga boleh timbul daripada jangkitan bakteria, jangkitan parasit, migrain, tekanan, atau ubat-ubatan tertentu.
Ketiga-tiga gejala ini sering berlaku bersama-sama kerana jangkitan, toksin, atau tekanan mencetuskan sambungan usus-otak, menyebabkan gangguan pencernaan (cirit-birit), keradangan sistemik (sakit kepala), dan pengaktifan sistem saraf (loya) secara serentak.
Keadaan yang boleh menyebabkan cirit-birit, sakit kepala, dan loya pada masa yang sama
1. Gastroenteritis virus akut
Gastroenteritis virus akut berkembang apabila virus menjangkiti lapisan perut dan usus. Virus biasa termasuk norovirus dan rotavirus. Virus ini merosakkan sel usus dan mengganggu penyerapan cecair.
Kerosakan usus ini menyebabkan cirit-birit kerana air dan elektrolit boleh bocor ke dalam najis. Jangkitan juga mengaktifkan sistem imun, dan tindak balas imun ini membebaskan bahan kimia keradangan. Bahan kimia keradangan boleh mencetuskan loya dan merangsang struktur sensitif sakit di kepala, yang menyebabkan sakit kepala.
Doktor biasanya mendiagnosis gastroenteritis virus akut berdasarkan simptom anda dan pendedahan baru-baru ini. Pemeriksaan fizikal selalunya menunjukkan tanda-tanda dehidrasi, seperti mulut kering atau pengeluaran air kencing yang berkurangan. Ujian makmal biasanya tidak diperlukan melainkan gejala teruk, berpanjangan, atau dikaitkan dengan darah dalam najis.
Rawatan: Rawatan tertumpu pada mencegah dehidrasi dan menyokong pemulihan. Anda biasanya menerima nasihat untuk minum larutan rehidrasi oral yang mengandungi air, garam dan glukosa. Anda harus berehat dan makan makanan mudah selepas muntah bertambah baik. Doktor jarang memberi ubat antivirus kerana sistem imun membersihkan virus dengan sendirinya.
2. Keracunan makanan daripada bakteria atau toksin
Keracunan makanan berlaku apabila anda mengambil makanan atau minuman yang tercemar dengan bakteria, toksin bakteria atau parasit. Penyebab biasa termasuk bakteria Salmonella, bakteria Campylobacter, dan toksin yang dihasilkan oleh bakteria Staphylococcus.
Patogen ini merengsakan dan meradang saluran pencernaan, yang membawa kepada cirit-birit dan loya. Toksin dan isyarat keradangan juga boleh menjejaskan sistem saraf, menyebabkan sakit kepala.
Doktor mendiagnosis keracunan makanan dengan menyemak pengambilan makanan anda baru-baru ini dan permulaan simptom. Ujian najis mungkin mengenal pasti bakteria atau parasit jika gejala teruk atau berterusan. Ujian darah biasanya dikhaskan untuk kes demam, dehidrasi, atau tanda jangkitan sistemik.
Rawatan bergantung kepada keparahan dan punca. Kebanyakan kes bertambah baik dengan penggantian cecair dan rehat. Doktor menetapkan ubat antibiotik hanya apabila jangkitan bakteria tertentu memerlukan rawatan. Ubat anti loya boleh membantu anda mengurangkan cecair.
3. Migrain dengan gejala penghadaman
Migrain adalah gangguan neurologi yang menjejaskan pemprosesan sakit di otak. Semasa serangan migrain, isyarat saraf yang tidak normal dan perubahan dalam fungsi saluran darah berlaku. Perubahan otak ini boleh mempengaruhi sistem pencernaan.
Disfungsi neurologi ini boleh melambatkan pengosongan perut dan merangsang pusat muntah di otak. Akibatnya, loya dan cirit-birit boleh berlaku bersama-sama dengan sakit kepala. Tekanan, gangguan tidur, dan makanan tertentu sering mencetuskan jenis migrain ini.
Doktor mendiagnosis migrain berdasarkan corak simptom anda, ciri sakit kepala, dan sejarah peribadi atau keluarga. Tiada ujian makmal tunggal untuk migrain. Ujian pengimejan boleh dipesan hanya apabila doktor mengesyaki gangguan neurologi lain.
Rawatan termasuk ubat penghilang rasa sakit, ubat anti loya, dan terapi pencegahan untuk serangan migrain yang kerap. Perubahan gaya hidup, seperti tidur biasa dan mengelakkan makanan pencetus, boleh mengurangkan kekerapan serangan migrain. Rawatan migrain ini sering memperbaiki gejala pencernaan juga.
4. Dehidrasi dan ketidakseimbangan elektrolit
Dehidrasi berlaku apabila kehilangan cecair melebihi pengambilan cecair. Cirit-birit itu sendiri boleh menyebabkan dehidrasi, tetapi dehidrasi juga boleh memburukkan cirit-birit dan sakit kepala pada masa yang sama. Kehilangan elektrolit seperti natrium dan kalium mengganggu fungsi saraf dan otot.
Gangguan elektrolit ini boleh menyebabkan sakit kepala melalui isyarat saraf yang diubah. Mual berlaku kerana ketidakseimbangan elektrolit menjejaskan fungsi perut dan otak.
Doktor mendiagnosis dehidrasi dengan menilai gejala, tanda fizikal, dan kadangkala ujian darah. Ujian darah boleh mengukur tahap elektrolit dan fungsi buah pinggang. Pengeluaran air kencing yang berkurangan adalah petunjuk penting.
Rawatan dilakukan dengan menggantikan cecair dan elektrolit. Kes ringan bertindak balas dengan baik kepada penyelesaian rehidrasi oral. Kes yang teruk memerlukan cecair intravena. Membetulkan dehidrasi selalunya dengan cepat memperbaiki sakit kepala dan loya.
5. Keletihan haba
Keletihan haba berlaku apabila pendedahan haba yang berpanjangan mengatasi keupayaan badan untuk mengawal suhu. Peluh yang berlebihan membawa kepada kehilangan cecair dan garam. Kehilangan cecair ini menekankan kedua-dua sistem pencernaan dan sistem saraf.
Tekanan fisiologi ini menyebabkan loya dan cirit-birit melalui pengurangan aliran darah ke usus. Sakit kepala berkembang kerana dehidrasi dan tekanan haba menjejaskan fungsi otak.
Rawatan termasuk berpindah ke persekitaran yang sejuk, berehat, dan minum cecair dengan elektrolit. Menyejukkan badan dan memulihkan cecair biasanya menyelesaikan gejala dalam beberapa jam.
6. Kesan sampingan ubat
Sesetengah ubat merengsakan saluran penghadaman atau menjejaskan neurotransmitter di otak. Penghilang rasa sakit, antibiotik dan ubat tekanan darah tertentu biasanya menyebabkan cirit-birit dan loya. Kesan ubat ini juga boleh mencetuskan sakit kepala dengan mengubah nada saluran darah atau isyarat otak.
Tindak balas ubat ini berlaku kerana ubat itu menjejaskan kedua-dua sistem pencernaan dan sistem saraf pusat pada masa yang sama.
Doktor anda mungkin melaraskan dos atau bertukar kepada ubat lain. Doktor juga boleh mengesyorkan mengambil ubat dengan makanan atau menambah rawatan sokongan untuk loya.
Bilakah anda perlu mendapatkan rawatan perubatan?
Anda perlu mendapatkan rawatan perubatan jika cirit-birit, sakit kepala, dan loya bertahan lebih lama daripada tiga hari, bertambah teruk dengan cepat, atau berlaku dengan demam, kekeliruan, sakit perut yang teruk, atau tanda-tanda dehidrasi. Tanda-tanda amaran ini menunjukkan keadaan asas yang serius.
