Kehilangan rasa dan bau boleh menjadi simptom pelbagai keadaan perubatan yang berbeza, termasuk alahan, COVID-19 dan jangkitan saluran pernafasan atas. Ia juga boleh menjadi gejala beberapa keadaan neurologi, seperti penyakit Parkinson, multiple sclerosis dan penyakit Alzheimer.
Walau bagaimanapun, gejala yang berlaku sebagai tambahan kepada kehilangan rasa dan bau anda boleh menjadi petunjuk dalam menentukan punca asas. Ketahui lebih lanjut tentang kehilangan rasa dan bau akibat alahan, dan cara menguruskan gejala ini, dalam artikel ini.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1284891327-26d3be3fe54144feaef97144655b5f20.jpg)
ljubaphoto / Getty Images
Mengapa Alahan Menyebabkan Kehilangan Rasa dan Bau
Kehilangan bau (anosmia) dan kehilangan rasa (ageusia) boleh berlaku dengan alahan. Kedua-dua deria ini berkait rapat. Deria bau anda bermula apabila zarah-zarah kecil mencapai saraf tinggi di hidung anda. Saraf ini kemudian menghantar maklumat ke otak anda, yang menentukan bau itu.
Deria bau anda juga mempengaruhi keupayaan anda untuk merasai sesuatu sepenuhnya. Apabila anda mengunyah makanan, aroma dilepaskan melalui bumbung mulut anda dan ke dalam hidung anda. Aroma ini dikesan oleh saraf yang mentafsir maklumat dan meningkatkan rasa makanan anda. Jika deria bau anda berkurangan, rasa anda juga akan terjejas secara negatif.
Alahan berkembang apabila badan anda tersilap menyerang bahan tidak berbahaya yang memasuki badan anda. Bahan-bahan ini, dipanggil alergen, selalunya termasuk bulu haiwan peliharaan, debunga, acuan, habuk, dan pencetus alam sekitar yang lain. Sistem imun anda menghasilkan bahan kimia yang membawa kepada gejala alahan, seperti:
- Hidung berair
- Kesesakan
- Bersin
- batuk
- berdehit
- Ruam kulit
- Keletihan
- sakit kepala
- Gatal mata dan hidung
Kehilangan bau dan rasa dengan alahan disebabkan oleh hidung tersumbat. Jika anda tidak dapat bernafas melalui hidung anda, zarah tidak dapat mencapai saraf di hidung anda, dan maklumat tidak dapat sampai ke otak anda. Ini juga sebab deria rasa anda terjejas.
Bagaimana Mengenalpasti Punca Kehilangan Bau dan Rasa
Sukar untuk menentukan punca kehilangan bau dan rasa anda tanpa melawat doktor anda, tetapi terdapat beberapa petunjuk yang mungkin menunjukkan sama ada ia berkaitan dengan alahan anda.
Jika anda mempunyai alahan, anda akan mengalami lebih banyak gejala daripada kehilangan bau dan rasa. Di samping itu, gejala alahan boleh bertahan selama berbulan-bulan atau datang dan pergi dengan perubahan musim. Penyakit lain cenderung bertahan untuk jangka masa yang lebih singkat.
Jangkitan saluran pernafasan atas biasanya berlangsung kira-kira satu minggu. Keadaan ini juga menyebabkan demam, yang bukan merupakan gejala alahan.
Adakah Ia COVID-19?
Kehilangan bau dan rasa adalah simptom biasa COVID-19. Gejala lain COVID-19 yang tidak terdapat dalam alahan ialah demam, menggigil, sakit kepala, dan sakit badan.
Alahan dan keadaan pernafasan bukanlah satu-satunya punca kehilangan rasa dan bau. Penyebab lain termasuk:
-
Ubat-ubatan: Terdapat beratus-ratus ubat yang boleh menjejaskan keupayaan anda untuk merasa dan menghidu. Sesetengahnya mempunyai rasa logam atau pahit mereka sendiri, manakala yang lain mengganggu keupayaan badan anda untuk mentafsir maklumat deria dengan betul.
-
Merokok: Sesetengah penyelidikan mencadangkan bahawa menghisap rokok boleh menjejaskan deria bau dan keupayaan anda untuk merasai secara negatif. Perubahan ini mungkin lebih teruk—bertahan lebih lama dan lebih kerap—pada orang yang merokok. Walau bagaimanapun, lebih banyak penyelidikan diperlukan dalam bidang ini.
-
Rawatan kanser: Deria bau dan rasa anda boleh terjejas secara negatif jika anda menerima rawatan kanser. Kemoterapi boleh menjadikan anda lebih sensitif terhadap bau dan mengubah selera anda, tetapi kesan sampingan ini biasanya hilang dalam beberapa bulan selepas rawatan tamat. Rawatan sinaran boleh menyebabkan kehilangan bau dan rasa, terutamanya jika kanser anda berada di kepala atau leher anda. Jika tunas rasa rosak, perubahan ini boleh kekal.
Cara Mendapatkan Semula Bau dan Deria Rasa Anda
Terdapat beberapa rawatan yang tersedia untuk membantu melegakan gejala alahan. Sesetengah menyasarkan sistem imun anda, yang mendorong tindak balas alahan, manakala yang lain merawat kesesakan di hidung anda untuk meningkatkan deria bau dan rasa anda. Rawatan termasuk:
-
Ubat: Alahan selalunya dirawat dengan antihistamin—ubat yang menghalang bahan kimia yang dikeluarkan oleh sistem imun anda yang menyebabkan gejala anda. Dekongestan juga boleh digunakan untuk membantu menipiskan lendir dalam hidung anda, menjadikannya lebih mudah untuk bernafas.
-
Semburan hidung: Semburan hidung berubat harus digunakan dengan berhati-hati. Walaupun ia berkesan untuk mengurangkan kesesakan, ia boleh memberi kesan sebaliknya apabila ia digunakan selama lebih daripada beberapa hari berturut-turut. Kesan sampingan ini dipanggil rebound congestion.
-
Pengairan hidung: Membilas saluran hidung anda boleh membantu mengeluarkan serpihan dan lendir berlebihan. Membersihkan saluran pernafasan anda menjadikan pernafasan lebih mudah, yang boleh meningkatkan deria bau dan rasa anda. Pengairan hidung sering dilakukan dengan peranti mudah, seperti periuk neti.
Bila Nak Jumpa Doktor
Jika anda mendapati kehilangan bau dan rasa, berjumpa dengan doktor anda untuk menentukan punca asas.
Rawatan yang paling berkesan untuk alahan adalah mengelakkan pencetus anda. Ujian boleh dilakukan oleh pakar alahan untuk membantu mengenal pasti alergen khusus anda. Doktor juga boleh menetapkan ubat alahan yang lebih kuat atau mengesyorkan suntikan alahan jika gejala anda teruk.
Alahan adalah gangguan, tetapi ia juga sangat boleh dirawat. Menjadi proaktif dalam rawatan alahan anda boleh membantu anda mencari kelegaan lebih awal daripada kemudian. Jika ubat tanpa preskripsi tidak berkesan, berbincang dengan doktor anda tentang pilihan lain. Pertimbangkan ujian alahan untuk membantu mengenal pasti pencetus anda.