Kayap menjejaskan kira-kira satu daripada setiap tiga orang di Amerika Syarikat, jadi kemungkinan besar anda mungkin sudah mengenali seseorang yang pernah mengalaminya. Tetapi walaupun anda boleh melihat sendiri tanda-tanda dan gejala kayap, adalah penting untuk berjumpa dengan pembekal penjagaan kesihatan untuk mendapatkan diagnosis rasmi dan pelan rawatan yang betul.
Bagi mereka yang mempunyai kes klasik penyakit ini, penyedia penjagaan kesihatan biasanya boleh mendiagnosis kayap hanya dengan melihat ruam dan bertanya beberapa soalan tentang sejarah perubatan anda. Tetapi bagi mereka yang mempunyai simptom yang lebih jarang berlaku—seperti ruam meregang sepenuhnya ke seluruh badan atau tiada ruam langsung—ujian makmal boleh menjadi alat diagnostik yang berguna.
:max_bytes(150000):strip_icc()/shingles-diagnosis-5ae0bfd78e1b6e0037a5a5dc.png)
Ujian fizikal
Sebaik sahaja ruam muncul, tanda dan gejala kayap—juga dipanggil herpes zoster—adalah agak tersendiri dan selalunya cukup sendiri untuk pembekal penjagaan kesihatan membuat diagnosis dan mengesyorkan rawatan.
Semasa peperiksaan fizikal, penyedia penjagaan kesihatan akan bertanya kepada anda tentang sejarah perubatan anda, termasuk sama ada anda pernah menghidap cacar air atau menerima vaksin cacar air. Mereka juga akan melihat ruam (jika ada) untuk melihat sama ada ia mempunyai semua tanda-tanda ruam kayap, termasuk tertumpu pada satu sisi atau satu kawasan badan, kesemutan, gatal-gatal atau terbakar, atau sama ada ruam mula atau sudah melepuh.
Walaupun ia tidak biasa, dalam sesetengah kes anda boleh mengalami sakit atau pedih yang berkaitan dengan kayap tanpa ruam—keadaan yang dipanggil zoster sine herpete.
Jika itu berlaku, penyedia penjagaan kesihatan mungkin akan mendapatkan pengesahan diagnosis dengan memesan ujian makmal selain menjalankan pemeriksaan fizikal.
Makmal dan Ujian
Jika anda tidak mengalami ruam, atau jika ruam itu merebak ke seluruh badan atau kelihatan seperti ruam jenis lain—seperti herpes simplex atau dermatitis kontak—pembekal penjagaan kesihatan anda mungkin memerlukan ujian makmal untuk mendiagnosis kayap.
Tindak balas Rantaian Polimerase (PCR)
Tindak balas rantai polimerase (PCR) ialah teknik makmal yang digunakan untuk pelbagai tujuan, termasuk untuk mengesan DNA virus varicella-zoster, patogen yang menyebabkan kayap.
Biasanya dirujuk sebagai “fotokopi molekul,” PCR menggunakan sapuan yang biasanya diambil daripada lepuh kayap atau kudis dan kemudian menyalin (menguatkan) DNA virus untuk pengesanan mudah. Dalam sesetengah keadaan, sapuan air liur juga boleh digunakan, tetapi ia tidak boleh dipercayai seperti sampel yang diambil daripada lepuh.
Setelah swab diambil, proses PCR hampir sepenuhnya automatik dan agak cepat, biasanya memberikan hasil dalam satu hari. Selain mengesan virus, PCR juga boleh membantu menentukan sama ada ruam disebabkan oleh varicella liar atau (dalam kes yang sangat jarang berlaku) oleh ketegangan vaksin.
Kaedah diagnostik lain, seperti antibodi pendarfluor langsung (DFA) atau ujian smear Tzanck, tidak disyorkan kerana ia tidak sensitif seperti PCR.
Kaedah Serologik
Jika anda mengalami ruam atipikal atau tiada sebarang swab yang baik untuk digunakan sebagai sampel untuk PCR, ujian serologi boleh digunakan sebagai tambahan kepada peperiksaan fizikal untuk mendiagnosis kayap, biasanya dengan mencari antibodi dalam darah anda.
Apabila anda terdedah kepada virus varicella-zoster, badan anda menghasilkan antibodi untuk mempertahankan dirinya. Ujian serologi boleh mengesan dua jenis antibodi ini: IgM dan IgG. Antibodi IgM ialah antibodi jangka pendek yang dibuat oleh badan untuk segera melawan jangkitan varicella—biasanya meningkat dalam masa satu atau dua minggu selepas mendapat cacar air dan sekali lagi apabila/jika virus itu diaktifkan semula sebagai herpes zoster. Lama kelamaan, antibodi ini boleh berkurangan sehingga ia tidak dapat dikesan tetapi boleh timbul semula semasa episod kayap.
Antibodi IgG, sebaliknya, dibuat beberapa minggu selepas mula-mula dijangkiti dan kekal di dalam badan untuk jangka masa panjang. Tahap selalunya dapat dikesan selama bertahun-tahun. Jika keputusan ujian mengesan kedua-dua IgM dan IgG, ini boleh menjadi petunjuk bahawa anda menghidap kayap.
Walau bagaimanapun, penting untuk diperhatikan bahawa ujian ini tidak mudah.
Individu yang mempunyai sistem imun yang lemah, sebagai contoh, mungkin tidak melancarkan tindak balas imun yang sangat kuat sama ada terhadap cacar air atau kayap—dalam kes ini, ujian serologi boleh memberikan keputusan negatif walaupun mereka benar-benar menghidap kayap.
Begitu juga, walaupun dengan keputusan ujian yang positif, jika tiada simptom tipikal atau sejarah perubatan yang lengkap, mungkin sukar untuk mengetahui sama ada anda menghidap kayap atau sama ada ia benar-benar jangkitan utama cacar air. Penyedia penjagaan kesihatan anda akan melakukan yang terbaik untuk mendiagnosis dan memilih rawatan yang sesuai.