Memahami Jenis dan Tanda pada Kanak-kanak dan Dewasa
Anda mungkin pernah mendengar istilah ADD (gangguan kekurangan perhatian) dan ADHD (gangguan hiperaktif kekurangan perhatian) digunakan secara bergantian. Mereka dianggap sebagai keadaan yang sama, tetapi ADD tidak lagi digunakan oleh doktor. Malah, Persatuan Psikiatri Amerika (APA) berhenti menggunakan istilah ADD pada tahun 1987.
ADHD adalah salah satu gangguan perkembangan saraf yang paling biasa pada zaman kanak-kanak, tetapi ia juga boleh menjejaskan orang dewasa. Ia boleh memberi kesan kepada emosi, tingkah laku dan keupayaan untuk mempelajari perkara baharu. Menurut Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit, terdapat kira-kira 6.4 juta kanak-kanak yang didiagnosis dengan ADHD di Amerika Syarikat.
ADHD dibahagikan kepada tiga jenis:
- Jenis lalai (jenis yang paling biasa dirujuk sebagai ADD)
- ADHD hiperaktif/impulsif
- Jenis gabungan—apabila seseorang mengalami simptom kurang perhatian, hiperaktif dan impulsif
Ketahui lebih lanjut tentang perbezaan antara ADD (ADHD lalai) dan ADHD hiperaktif/impulsif, termasuk gejala pada kanak-kanak dan orang dewasa, punca dan rawatan.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1140367239-40535f6ac26947b2a2a76dd219251b96.jpg)
Imej Pornpak Khunatorn / iStock / Getty
Perbezaan Antara ADD (Inattentive ADHD) dan ADHD
ADD (ADHD lalai) bermaksud seseorang menunjukkan simptom kurang perhatian (atau gangguan mudah) tetapi tidak hiperaktif atau impulsif. Orang yang mempunyai ADHD hiperaktif/impulsif menunjukkan corak ketidakpedulian dan/atau hiperaktif-impulsif yang berterusan yang mengganggu fungsi atau perkembangan.
-
Terlepas butiran dan mudah terganggu
-
Masalah memfokuskan pada tugas yang sedang dijalankan
-
Kesukaran belajar atau menyusun maklumat baru
-
Masalah mengekalkan perhatian pada tugasan, malah yang menyeronokkan
-
Menentang, mengelak, dan menangguhkan memulakan tugas yang memerlukan tenaga mental
-
Kerap kehilangan harta benda
-
Akan terus menggeliat dan menggerakkan kaki dan tangan
-
Kekal dalam posisi duduk adalah mencabar
-
Akan berpusu-pusu atau memanjat dalam situasi yang tidak sesuai
-
Jarang mengambil bahagian dalam aktiviti riadah atau bermain secara senyap
-
Selalunya akan digambarkan sebagai sentiasa “dalam perjalanan” atau “dipandu oleh motor”
-
Sukar mengambil giliran
ADHD telah lama dianggap sebagai keadaan yang mempengaruhi lelaki. Tetapi lebih ramai kanak-kanak perempuan sedang didiagnosis apabila pemahaman tentang keadaan itu semakin mendalam.
Kanak-kanak perempuan lebih berkemungkinan mempunyai ADHD yang lalai, di mana termenung dan malu adalah perkara biasa, manakala lebih tipikal untuk kanak-kanak lelaki mempunyai ADHD hiperaktif-impulsif atau persembahan gabungan.
Gejala ADHD pada Dewasa
Oleh kerana ADHD adalah gangguan perkembangan, dipercayai bahawa ia tidak boleh berkembang pada orang dewasa tanpa pertama kali muncul semasa zaman kanak-kanak. Tetapi diketahui bahawa gejala ADHD sering berterusan dari zaman kanak-kanak hingga dewasa.
ADHD dewasa boleh nyata berbeza daripada ADHD pada kanak-kanak dan remaja. Gejala termasuk:
- Kemahiran organisasi yang lemah
- Ketidakupayaan untuk memberi tumpuan atau keutamaan
- Kegelisahan dan kegelisahan
- Perubahan mood, cepat marah, dan cepat marah
- Ketidakupayaan untuk menangani tekanan
- Ketidaksabaran yang melampau
Punca ADHD
Penyelidik mengesyaki mungkin terdapat beberapa elemen yang memainkan peranan dalam menentukan sama ada seseorang mungkin mengalami ADHD. Tiada punca tunggal, tetapi gabungan gen dan faktor persekitaran nampaknya memainkan peranan:
-
Genetik: Kanak-kanak dengan ADHD biasanya mempunyai ibu bapa, adik beradik, atau saudara terdekat yang lain dengan ADHD. Satu kajian mencadangkan bahawa sekurang-kurangnya satu pertiga daripada bapa yang mempunyai atau mempunyai ADHD akan mempunyai anak yang akan didiagnosis dengan ADHD.
-
Penderaan/pengabaian kanak-kanak: Penyelidikan telah menemui kadar penderaan/pengabaian yang lebih tinggi di kalangan kanak-kanak dengan ADHD berbanding dengan mereka yang tidak mempunyai diagnosis ADHD.
-
Toksin: Pendedahan kepada plumbum (walaupun paras rendah) boleh mengakibatkan hiperaktif dan kurang perhatian. Plumbum boleh didapati di pelbagai tempat, seperti dalam cat rumah yang dibina sebelum 1978.
-
Pendedahan kepada bahan dalam rahim: Terdapat bukti yang menunjukkan bahawa menggunakan bahan semasa mengandung meningkatkan risiko kanak-kanak itu akan mengalami ADHD. Kajian pada tahun 2018 mendapati hubungan yang signifikan antara merokok semasa kehamilan dan kemungkinan kanak-kanak mengalami ADHD.
-
Neurotransmitter: Neurotransmitter ialah bahan kimia yang membawa mesej antara saraf. Satu neurotransmitter, dopamin, mempunyai peranan penting dalam mengekalkan perhatian, dan penyelidikan mendapati tahap dopamin yang lebih rendah dikaitkan dengan ADHD.
-
Kerosakan otak: Sebilangan kecil populasi akan menunjukkan gejala ADHD akibat kerosakan otak, seperti kecederaan otak awal, trauma atau halangan lain kepada perkembangan otak yang normal.
Apa yang Tidak Menyebabkan ADHD
Penyelidikan tidak menyokong teori popular bahawa ADHD disebabkan oleh diet tinggi gula, terlalu banyak masa televisyen, atau keibubapaan yang lemah.
Diagnosis ADD (Inattentive ADHD) dan ADHD
ADHD tidak boleh didiagnosis dengan ujian fizikal, seperti ujian darah atau X-ray. Sebaliknya, profesional penjagaan kesihatan menggunakan garis panduan dalam Manual Diagnostik dan Statistik APA, Edisi Ke-5 (DSM-5) untuk membantu mendiagnosis ADHD. Piawaian diagnostik ini membantu memastikan orang ramai didiagnosis dan dirawat dengan sewajarnya untuk ADHD.
TAMBAH (ADHD lalai)
Bagi kanak-kanak sehingga 16 tahun, enam atau lebih simptom kurang perhatian mesti ada, manakala orang 17 tahun ke atas mesti menunjukkan lima atau lebih simptom. Gejala-gejala ini mesti hadir selama sekurang-kurangnya enam bulan untuk mencadangkan diagnosis ADHD:
- Sering membuat kesilapan sambil lewa atau mengabaikan butiran
- Mengalami kesukaran untuk menyesuaikan diri dengan tugas atau aktiviti tertentu
- Seolah-olah tidak mendengar apabila bercakap
- Gagal menyelesaikan tugasan atau mengikut arahan
- Kesukaran mengatur
- Mengelak atau tidak suka tugas jangka panjang
- Selalunya kehilangan jejak barang penting (dompet, bahan sekolah, dll.)
- Mudah terganggu
- Sering lupa
ADHD Hiperaktif/Impulsif
Bagi kanak-kanak sehingga 16 tahun, enam atau lebih simptom kurang perhatian mesti ada, manakala orang 17 tahun ke atas mesti menunjukkan lima atau lebih simptom. Gejala ini mesti hadir sekurang-kurangnya enam bulan:
- Selalu gelisah atau menggeliat
- Mengabaikan arahan untuk kekal duduk atau tinggal di satu tempat
- Bergerak atau berasa resah dalam situasi di mana pergerakan sedemikian tidak sesuai
- Tidak boleh menyertai aktiviti riadah secara senyap
- Bercakap berlebihan
- Mengaburkan jawapan sebelum soalan selesai
- Kesusahan menunggu giliran mereka
- Sering mencelah atau menceroboh dalam perbualan
Terlepas dari persembahan khusus ADHD—tidak memberi perhatian, hiperaktif/impulsif, atau gabungan—beberapa syarat mesti dipenuhi untuk mencapai diagnosis rasmi:
- Beberapa gejala hadir sebelum umur 12 tahun.
- Gejala hadir dalam berbilang tetapan (rumah, sekolah, tempat kerja).
- Gejala mengganggu atau mengurangkan fungsi harian.
- Gejala tidak dijelaskan dengan lebih baik oleh keadaan kesihatan mental yang lain.
Keadaan Comorbid
Sebanyak dua pertiga kanak-kanak dengan ADHD mempunyai satu atau lebih keadaan yang wujud bersama, atau komorbid. Yang paling biasa ialah masalah tingkah laku, kebimbangan, kemurungan, dan ketidakupayaan pembelajaran dan bahasa.
Orang dewasa dengan ADHD juga mungkin mengalami kemurungan, gangguan bipolar, gangguan penggunaan bahan, gangguan kebimbangan atau gangguan makan.
Rawatan
Tiada ubat untuk ADHD, tetapi gejala boleh diurus dan dirawat dengan jayanya, biasanya dengan terapi, ubat, atau gabungan kedua-duanya.
Ubat
Ubat adalah rawatan yang paling biasa untuk ADHD. Ia boleh membantu mengurus gejala dalam kehidupan seharian dan boleh membantu mengawal tingkah laku yang menyebabkan kesukaran dengan keluarga, rakan dan di sekolah.
Beberapa jenis ubat yang berbeza diluluskan oleh Pentadbiran Makanan dan Dadah (FDA) untuk merawat ADHD pada kanak-kanak seawal umur 6 tahun:
Perangsang adalah ubat ADHD yang paling terkenal dan paling banyak digunakan. Ia digunakan untuk meningkatkan keupayaan untuk mengabaikan gangguan dan memfokuskan fikiran. Psikostimulan yang paling biasa digunakan ialah Ritalin (methylphenidate) dan Adderall (dextroamphetamine).
Penyelidikan menunjukkan bahawa 70% orang dewasa dan 70% hingga 80% kanak-kanak dengan ADHD mempunyai gejala ADHD yang lebih sedikit apabila mengambil ubat ini.
Bukan perangsang yang diluluskan untuk rawatan ADHD termasuk Strattera (atomoxetine), Intuniv (guanfacine), dan Kapvay (clonidine). Mereka tidak berfungsi secepat perangsang, tetapi kesannya boleh bertahan sehingga 24 jam.
Jika anda atau anak anda diberi ubat, adalah penting untuk memantau gejala anda dan melaporkan sebarang kesan sampingan kepada doktor anda.
Terapi
Terapi yang berbeza boleh berguna dalam merawat ADHD pada kanak-kanak, remaja, dan orang dewasa:
-
Terapi tingkah laku menyediakan sokongan untuk kanak-kanak ADHD dan mungkin melibatkan guru serta penjaga. Terapi tingkah laku biasanya melibatkan pengurusan tingkah laku, yang menggunakan sistem ganjaran untuk menggalakkan anak anda cuba mengawal ADHD mereka.
-
Latihan kemahiran keibubapaan boleh mengajar anda cara menstrukturkan hari anak anda dengan berkesan dan menggunakan masa berkualiti, teknik pengurusan tekanan dan alat lain untuk mengurangkan kesusahan dan memperbaiki hubungan anda.
-
Kaunseling dan psikoterapi: Penyelidikan telah mendapati terapi tingkah laku kognitif berkesan untuk orang yang hidup dengan ADHD. Ia membantu untuk membangunkan cara baharu untuk mengatasi gejala ADHD anda di dunia. Kaunseling atau psikoterapi juga boleh membantu orang yang hidup dengan keadaan yang wujud bersama, seperti kemurungan dan kebimbangan.
Pencegahan
Untuk membantu mengurangkan risiko ADHD anak anda:
- Semasa mengandung, elakkan apa-apa yang boleh membahayakan perkembangan janin, seperti merokok.
- Lindungi anak anda daripada terdedah kepada bahan pencemar dan toksin, termasuk asap rokok dan cat plumbum.
Ringkasan
ADD ialah istilah lapuk untuk bentuk ADHD yang kini dipanggil ADHD lalai, di mana orang itu tidak menunjukkan hiperaktif. Punca ADHD masih belum jelas, walaupun genetik nampaknya memainkan peranan. ADHD didiagnosis berdasarkan kriteria dari DSM-5. Rawatan biasanya dengan ubat tetapi mungkin termasuk terapi.
Ramai orang (termasuk doktor) menggunakan istilah ADD untuk bermaksud ketidakpedulian dan ADHD untuk menggambarkan seseorang yang hiperaktif. Sesetengah orang menggunakan ADD dan ADHD secara bergantian. Walau bagaimanapun, jika anda menggunakan istilah yang betul, ADHD, ia akan membantu mengelakkan kekeliruan yang mungkin berlaku.
Kedua-dua ADHD yang lalai dan hiperaktif/impulsif boleh dirawat, jadi adalah penting untuk mendapatkan bantuan daripada membiarkan simptom itu membebani hidup anda atau kehidupan anak anda.