Asid valproik adalah ubat yang ditetapkan oleh doktor untuk merawat beberapa penyakit neurologi dan psikiatri. Doktor biasanya menetapkan ubat ini untuk mengawal sawan epilepsi, menstabilkan mood dalam gangguan bipolar, dan mencegah sakit kepala migrain. Asid valproik dan formulasi berkait rapat seperti natrium valproat dan natrium divalproex telah digunakan dalam amalan klinikal selama beberapa dekad.
Kajian klinikal menunjukkan bahawa asid valproik berkesan untuk banyak jenis sawan, termasuk sawan umum dan sawan fokus. Ramai pakar neurologi memilih ubat ini kerana ia boleh mengawal pelbagai jenis sawan pada masa yang sama. Doktor psikiatri juga menetapkan ubat ini kerana ia boleh mengurangkan episod manik dalam gangguan bipolar dan membantu menstabilkan mood dalam tempoh yang lama.
Nama dagangan biasa asid valproik dan rumusan berkaitannya termasuk:
- Depakene
- Depakote
- Epilim
- Orfiril
- Convulex
- Valproate Sandoz.
Formulasi yang berbeza mengandungi asid valproik, natrium valproat, atau natrium divalproex. Formulasi ini menyampaikan sebatian aktif yang sama dalam badan selepas penyerapan.
Walaupun asid valproik berkesan, ubat ini boleh menyebabkan beberapa kesan sampingan. Sesetengah kesan sampingan adalah ringan, manakala kesan sampingan lain mungkin menjadi serius dan memerlukan perhatian perubatan.
Mekanisme tindakan asid valproik
Asid valproik menjejaskan beberapa laluan biokimia dalam otak. Ubat ini terutamanya mempengaruhi keseimbangan antara isyarat rangsangan dan perencatan dalam sistem saraf pusat.
Peningkatan aktiviti asid aminobutirik gamma
Otak menggunakan asid aminobutirik gamma sebagai bahan penghalang neurotransmiter utama. Gamma aminobutyric acid mengurangkan aktiviti neuron dan menghalang tembakan elektrik yang berlebihan.
Asid valproik meningkatkan aktiviti asid aminobutirik gamma dalam tiga cara utama:
- Ubat ini menghalang enzim yang memecahkan asid aminobutirik gamma. Mekanisme ini meningkatkan kepekatan asid aminobutirik gamma di dalam otak.
- Ubat ini meningkatkan sintesis asid aminobutirik gamma.
- Ubat ini meningkatkan pelepasan asid aminobutirik gamma daripada neuron.
Mekanisme ini mengurangkan kegembiraan neuron dan mencegah sawan.
Modulasi saluran natrium dan kalsium
Neuron menjana isyarat elektrik melalui saluran ion dalam membran sel.
Asid valproik sebahagiannya menyekat saluran natrium berpagar voltan dan saluran kalsium jenis T.
Kesan ini menstabilkan membran neuron dan menghalang tembakan elektrik berulang pada neuron. Penstabilan ini mengurangkan aktiviti sawan dan menyumbang untuk menstabilkan mood.
Kesan epigenetik
Asid valproik juga menghalang enzim deasetilase histon. Perencatan deacetylase histon mengubah ekspresi gen dalam neuron. Mekanisme ini mempengaruhi keplastikan neuron dan boleh menyumbang kepada kesan penstabilan mood.
Kesan sampingan asid valproik
Kesan sampingan biasa:
- Loya
- muntah-muntah
- Sakit perut
- Hilang selera makan
- Pertambahan berat badan
- Rambut gugur
- Tangan menggeletar
- Mengantuk
- Pening kepala.
Kesan sampingan yang agak biasa:
- Cirit birit
- senak perut
- Perlahan kognitif
- Gangguan haid.
Kesan sampingan yang serius:
- Ketoksikan hati
- Pankreatitis
- Kiraan platelet rendah
- Kecenderungan pendarahan
- Kecacatan lahir semasa mengandung
- Tahap ammonia yang tinggi dalam darah
- Sindrom ovari polikistik
- Reaksi kulit yang teruk.
Seterusnya, kami akan menerangkan kesan sampingan utama dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Gejala gastrousus
Ramai orang mengalami loya, muntah, atau ketidakselesaan perut selepas mengambil ubat asid valproik. Gejala ini sering berlaku pada minggu pertama.
Sebab: Asid valproik merengsakan lapisan gastrousus dan mempengaruhi motilitas gastrik. Ubat ini juga memberi kesan kepada pusat muntah pusat di batang otak melalui perubahan neurotransmitter.
Kajian klinikal melaporkan bahawa kira-kira 22% pesakit mengalami loya; kira-kira 12% pesakit mengalami muntah; dan kira-kira 7% pesakit mengalami sakit perut.
Anda boleh mengurangkan gejala gastrousus dengan:
- Mengambil ubat dengan makanan
- Menggunakan rumusan pelepasan lanjutan
- Bermula dengan dos yang rendah dan secara beransur-ansur meningkatkan dos.
2. Berat badan bertambah
Pertambahan berat badan adalah salah satu kesan sampingan jangka panjang asid valproik yang paling biasa.
Asid valproik mempengaruhi metabolisme melalui beberapa laluan:
- Ubat ini meningkatkan selera makan melalui kesan hipotalamus.
- Ubat ini mengurangkan kadar metabolisme dalam sesetengah pesakit.
- Ubat ini menjejaskan isyarat insulin dan penyimpanan lemak.
Mekanisme ini menyebabkan penambahan berat badan secara beransur-ansur.
Kajian jangka panjang menunjukkan bahawa kira-kira 40% pesakit mendapat berat badan yang ketara. Purata kenaikan berat badan adalah dari 5 hingga 10 kilogram dalam tempoh 3-4 bulan.
Anda boleh mengurangkan penambahan berat badan melalui aktiviti fizikal yang kerap, diet kalori terkawal, dan memantau berat badan setiap bulan.
Doktor kadangkala beralih kepada ubat alternatif jika berat badan bertambah teruk.
3. Tangan menggeletar
Asid valproik boleh menyebabkan gegaran halus di tangan.
Asid valproik mengubah keseimbangan neurotransmitter dalam litar kawalan motor otak. Ubat ini mempengaruhi laluan cerebellar dan ganglia basal yang mengawal pergerakan.
Laporan klinikal menunjukkan bahawa kira-kira 12% pesakit mengalami gegaran tangan.
Doktor boleh mengurangkan gegaran tangan dengan:
- Menurunkan dos
- Membahagikan dos harian kepada dos yang lebih kecil
- Menetapkan ubat seperti propranolol apabila perlu.
4. Rambut gugur
Sesetengah pesakit mengalami penipisan rambut sementara semasa mereka menggunakan ubat asid valproik.
Asid valproik mengganggu metabolisme biotin dan kitaran folikel rambut. Gangguan ini menyebabkan folikel rambut memasuki fasa rehat lebih awal daripada biasa.
Keguguran rambut berlaku pada kira-kira 8% pesakit.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus mengambil suplemen biotin, mengurangkan dos ubat jika boleh.
Yakinlah bahawa rambut biasanya tumbuh semula dalam masa 3-5 bulan.
5. Ketoksikan hati
Asid valproik boleh menyebabkan kerosakan hati. Kesan sampingan ini jarang berlaku tetapi berpotensi mengancam nyawa.
Hati memetabolismekan asid valproik melalui laluan mitokondria. Metabolit toksik boleh merosakkan sel hati dan mengganggu metabolisme asid lemak.
Kanak-kanak kecil mempunyai risiko yang lebih tinggi kerana enzim hati yang belum matang tidak dapat menyahtoksik metabolit ini dengan cekap.
Kegagalan hati yang teruk berlaku pada kira-kira 1 dalam 20,000 orang dewasa. Risiko meningkat kepada kira-kira 1 dalam 600 pada kanak-kanak kecil yang menerima pelbagai ubat sawan.
Doktor mengurangkan risiko ini dengan:
- Memeriksa ujian fungsi hati sebelum rawatan dengan asid valproik
- Memantau enzim hati dalam tempoh enam bulan pertama
- Mengelakkan ubat ini pada pesakit dengan penyakit hati sedia ada.
6. Pankreatitis
Pankreatitis adalah kesan sampingan asid valproik yang jarang berlaku tetapi serius.
Asid valproik boleh mencetuskan ketoksikan pankreas langsung dan gangguan metabolik yang mengaktifkan enzim pencernaan di dalam tisu pankreas.
Pankreatitis berlaku pada kira-kira 1 dalam 40,000 orang yang mengambil ubat asid valproik.
Anda mesti mendapatkan rawatan perubatan segera jika anda mengalami tanda-tanda berikut:
- Sakit perut yang teruk
- Muntah yang berterusan
- Demam.
Doktor biasanya menghentikan ubat dengan serta-merta jika pankreatitis berlaku.
7. Kecacatan lahir semasa mengandung
Asid valproik boleh menyebabkan kecacatan kelahiran yang serius apabila ubat ini digunakan semasa kehamilan.
Asid valproik mengganggu perkembangan tiub saraf dan ekspresi gen semasa perkembangan janin awal. Perencatan deacetylase histon juga menyumbang kepada menyebabkan perkembangan abnormal.
Kajian menunjukkan bahawa kecacatan tiub neural berlaku pada kira-kira 1.5% wanita hamil yang mengambil ubat ini; kecacatan kelahiran utama berlaku dalam kira-kira 10%.
Untuk mengurangkan risiko ini, wanita yang boleh hamil harus:
- Gunakan kaedah kontraseptif yang berkesan
- Elakkan asid valproik jika ubat alternatif tersedia
- Rujuk doktor sebelum merancang kehamilan.
Siapa yang tidak boleh menggunakan ubat asid valproik? Apakah ubat alternatif?
Doktor mengelak menggunakan asid valproik untuk kumpulan berikut:
wanita mengandung
Ubat ini menyebabkan risiko kecacatan kelahiran dan masalah perkembangan yang tinggi.
Bagi wanita hamil, doktor sering memberi ubat alternatif seperti lamotrigine, levetiracetam. Ubat-ubatan ini mempunyai risiko kecacatan janin yang lebih rendah.
Pesakit dengan penyakit hati
Asid valproik meningkatkan risiko kegagalan hati pada orang yang mengalami kerosakan hati yang sedia ada.
Bagi mereka ini, doktor sering memberi ubat alternatif seperti levetiracetam, gabapentin. Ubat-ubatan ini menjalani metabolisme hati yang minimum.
Pesakit dengan gangguan mitokondria
Pesakit dengan mutasi gen POLG mempunyai risiko tinggi terhadap ketoksikan hati yang boleh membawa maut.
Bagi pesakit ini, doktor sering memilih ubat alternatif seperti topiramate, levetiracetam. Ubat-ubatan ini secara metabolik lebih selamat untuk pesakit ini.