Oxycodone (OxyContin) ialah ubat penahan sakit opioid yang kuat yang ditetapkan oleh doktor untuk merawat kesakitan yang sederhana hingga teruk. Ubat ini biasanya digunakan selepas pembedahan besar, kecederaan traumatik, atau untuk keadaan sakit yang berpanjangan seperti sakit kanser. Doktor juga boleh menetapkan oksikodon apabila ubat penghilang sakit yang lebih lemah, seperti acetaminophen atau ubat anti-radang bukan steroid, tidak dapat mengawal kesakitan anda.
Oxycodone (OxyContin) berfungsi dengan berkesan kerana ia bertindak secara langsung pada laluan isyarat sakit di otak dan saraf tunjang. Mekanisme ini membolehkan ubat mengurangkan persepsi kesakitan dan meningkatkan keupayaan anda untuk berfungsi semasa pemulihan atau semasa penyakit kronik. Walau bagaimanapun, mekanisme ini juga menjejaskan beberapa sistem lain dalam badan, yang membawa kepada kesan sampingan.
Nama dagangan biasa ubat oksikodon ialah:
- OxyContin
- Roxicodone
- Oxaydo
- Endokodon
- Percocet (oxycodone digabungkan dengan acetaminophen)
- Percodan (oxycodone digabungkan dengan aspirin).
Formulasi pelepasan lanjutan seperti OxyContin memberikan kelegaan kesakitan selama kira-kira 12 jam, manakala formulasi pelepasan segera memberikan kelegaan kesakitan selama kira-kira 5 jam.
Mekanisme tindakan ubat oxycodone (OxyContin).
Oxycodone melegakan kesakitan dengan bertindak pada reseptor opioid dalam sistem saraf.
Badan kita mengandungi beberapa reseptor opioid. Reseptor yang paling penting untuk oksikodon ialah reseptor mu opioid, terletak di otak, saraf tunjang, dan saraf periferi.
Apabila oksikodon mengikat reseptor ini, beberapa kesan biologi berlaku.
Mengurangkan penghantaran isyarat sakit
Isyarat sakit biasanya bergerak dari tisu yang cedera melalui saraf ke saraf tunjang dan kemudian ke otak. Pengaktifan reseptor mu opioid menghalang pembebasan neurotransmitter daripada sel saraf. Tindakan ini mengurangkan penghantaran isyarat sakit dalam saraf tunjang.
Perubahan persepsi kesakitan di otak
Oxycodone (OxyContin) juga menjejaskan kawasan otak yang mengawal tindak balas emosi terhadap kesakitan. Tindakan ini mengurangkan perasaan tidak menyenangkan yang berkaitan dengan kesakitan.
Kesan pada sistem badan yang lain
Reseptor mu opioid juga wujud dalam saluran pencernaan, pusat pernafasan batang otak, pusat muntah, dan pusat kawalan murid. Pengaktifan reseptor ini menghasilkan kesan sampingan biasa ubat opioid.
Kesan sampingan ubat oxycodone (OxyContin).
Oxycodone boleh menyebabkan banyak kesan sampingan kerana reseptor opioid wujud dalam banyak organ.
Kesan sampingan oxycodone (OxyContin) adalah:
- sembelit
- Loya
- muntah-muntah
- Mengantuk
- Pening kepala
- Kemurungan pernafasan (pernafasan perlahan)
- Gatal-gatal
- berpeluh
- sakit kepala
- Tekanan darah rendah
- mulut kering
- Pengekalan kencing
- Kekeliruan
- Ubat menjadi kurang berkesan dari semasa ke semasa
- Pergantungan ubat
- Ketagihan kepada ubat.
Sebahagian daripada kesan sampingan ini kerap berlaku, manakala kesan sampingan lain jarang berlaku tetapi berbahaya.
Seterusnya, kami akan menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Sembelit
Sembelit adalah kesan sampingan yang paling biasa bagi oksikodon (OxyContin).
Kajian klinikal menunjukkan bahawa kira-kira 50% pesakit yang mengambil ubat opioid mengalami sembelit.
Reseptor opioid wujud dalam sistem saraf usus. Apabila oksikodon mengaktifkan reseptor ini, pengecutan otot usus menjadi lebih lemah, motilitas usus menjadi perlahan, dan penyerapan air daripada najis meningkat.
Gabungan ini menyebabkan najis keras dan kesukaran membuang najis.
Anda boleh mengurangkan sembelit yang disebabkan oleh opioid dengan beberapa langkah:
- Minum sekurang-kurangnya 1.5 hingga 2 liter air sehari
- Tingkatkan pengambilan serat makanan
- Kekal aktif secara fizikal apabila boleh
- Gunakan ubat pelembut najis atau ubat julap jika doktor anda mengesyorkannya
- Sesetengah pesakit memerlukan ubat yang direka khusus untuk sembelit akibat opioid, seperti naloxegol.
Doktor sering mengesyorkan rawatan pencegahan kerana sembelit jarang sembuh dengan sendirinya semasa anda mengambil ubat opioid.
2. Loya dan muntah
Mual dan muntah biasanya berlaku apabila anda mula mengambil ubat oksikodon.
Penyelidikan menunjukkan bahawa sekitar 30% pesakit mengalami loya pada minggu pertama.
OxyContin (oxycodone) merangsang zon pencetus kemoreseptor dalam batang otak. Kawasan otak ini mengesan toksin dalam darah dan mengaktifkan refleks muntah.
Ubat ini juga melambatkan pengosongan perut. Pergerakan makanan yang perlahan meningkatkan rasa loya.
Anda boleh mengurangkan loya dengan mengambil ubat oxycodone dengan makanan, bermula dengan dos yang lebih rendah, menggunakan ubat anti-loya jika perlu, dan mengelakkan pergerakan badan secara tiba-tiba.
Kesan sampingan ini sering berkurangan dalam beberapa hari apabila badan anda menyesuaikan diri dengan ubat.
3. Mengantuk dan sedasi
Ramai pesakit berasa mengantuk selepas mengambil ubat OxyContin (oxycodone).
Kira-kira 22% pesakit mengalami rasa mengantuk yang ketara.
Oxycodone menyekat aktiviti saraf dalam sistem saraf pusat, dengan itu mengurangkan kewaspadaan dan melambatkan masa tindak balas.
Untuk mengurangkan rasa mengantuk, anda harus:
- Elakkan minum alkohol
- Elakkan ubat penenang seperti benzodiazepin
- Ambil dos berkesan terendah.
Anda juga harus mengelakkan memandu atau mengendalikan mesin.
Kesan sampingan ini selalunya berkurangan selepas beberapa hari.
4. Kemurungan pernafasan
Kemurungan pernafasan adalah kesan sampingan yang paling berbahaya bagi oksikodon (OxyContin).
Kemurungan pernafasan yang teruk berlaku dalam kurang daripada 1% pesakit, tetapi komplikasi ini boleh mengancam nyawa.
Oxycodone menyekat pusat pernafasan batang otak, yang biasanya bertindak balas terhadap paras karbon dioksida dalam darah.
Apabila penindasan ini berlaku, pernafasan menjadi perlahan, anda bernafas dengan cetek, dan tahap oksigen dalam darah berkurangan.
Komplikasi ini amat berbahaya semasa berlebihan.
Anda boleh mencegah risiko ini dengan:
- hanya mengambil dos yang ditetapkan
- mengelakkan alkohol
- mengelakkan ubat tidur
- mengelakkan ubat opioid lain
- memaklumkan doktor anda jika anda mempunyai penyakit paru-paru.
Doktor kadangkala menetapkan kit penyelamat nalokson untuk pesakit yang menerima terapi opioid jangka panjang.
5. Gatal-gatal
Kira-kira 6% pesakit mengalami kegatalan semasa mengambil ubat OxyContin (oxycodone).
Sebabnya ialah oksikodon merangsang pembebasan histamin daripada sel imun. Histamin menyebabkan kegatalan kulit, kulit memerah, atau ruam ringan.
Anda boleh mengurangkan gatal-gatal dengan mengambil ubat antihistamin jika doktor anda mengesyorkan, menurunkan dos oksikodon, atau beralih kepada ubat opioid lain jika gatal menjadi teruk.
6. Kebergantungan dan ketagihan kepada ubat
Penggunaan oxycodone (OxyContin) jangka panjang boleh menyebabkan pergantungan dan ketagihan kepada ubat ini.
Kira-kira 10% pesakit yang menerima terapi opioid jangka panjang mengalami gangguan penggunaan opioid.
Oxycodone mengaktifkan laluan ganjaran dopamin di dalam otak. Pengaktifan berulang laluan ini menguatkan tingkah laku mencari ubat dan menghasilkan keinginan psikologi.
Pendedahan jangka panjang kepada oxycodone juga menyebabkan neuroadaptation, yang menjadikan ubat menjadi kurang berkesan dari semasa ke semasa dan membawa kepada gejala penarikan ubat apabila anda berhenti mengambil ubat.
Anda boleh mengurangkan risiko ketagihan kepada ubat dengan:
- menggunakan ubat hanya apabila ditetapkan
- mengelakkan peningkatan dos tanpa nasihat perubatan
- menggunakan ubat opioid untuk tempoh yang sesingkat mungkin
- berbincang tentang ubat penahan sakit bukan opioid dengan doktor anda.
Siapa yang tidak boleh menggunakan ubat OxyContin (oxycodone)?
Oxycodone (OxyContin) tidak selamat untuk semua orang. Doktor mengelak menggunakan ubat ini untuk kumpulan berikut:
1. Orang yang mengalami masalah pernafasan yang teruk
Orang yang mempunyai keadaan seperti asma yang teruk, penyakit pulmonari obstruktif kronik, atau apnea tidur sudah mengalami pengurangan kapasiti pernafasan. Oxycodone boleh menyekat pernafasan dan meningkatkan risiko kemurungan pernafasan yang membawa maut.
Bagi mereka ini, doktor mungkin mengesyorkan ubat alternatif seperti:
- asetaminofen
- ubat anti-radang bukan steroid seperti ibuprofen
- ubat penahan sakit saraf seperti gabapentin.
Ubat-ubatan ini tidak menyekat pusat pernafasan di otak.
2. Orang yang mempunyai sejarah ketagihan opioid
Gangguan penggunaan opioid sebelumnya sangat meningkatkan risiko kambuh.
Bagi mereka ini, doktor mungkin mengesyorkan ubat alternatif seperti:
- ubat penahan sakit bukan opioid
- ubat penahan sakit antidepresan seperti duloxetine
- terapi fizikal atau rawatan blok saraf.
Pilihan ini melegakan kesakitan tanpa mengaktifkan laluan ganjaran.
3. Orang yang mempunyai penyakit hati yang teruk
Hati memetabolismekan oksikodon. Kerosakan hati yang teruk boleh menyebabkan pengumpulan berbahaya ubat dalam darah.
Bagi mereka ini, doktor sering memilih ubat dengan laluan metabolisme yang lebih selamat, seperti:
- fentanyl (dengan pengawasan perubatan yang teliti)
- acetaminophen pada dos yang dikurangkan
- teknik rawatan sakit serantau.
