Seriawan Zakar: Adakah Mungkin?

Apabila orang bercakap tentang jangkitan yis, mereka kemungkinan besar merujuk kepada jangkitan yis faraj. Walau bagaimanapun, jangkitan yis boleh menjejaskan orang yang mempunyai zakar juga-dan lebih kerap daripada yang anda fikirkan.

Keadaan ini, yang disebut sebagai thrush zakar atau kandidiasis zakar, biasanya melibatkan kepala zakar (glans) dan kulup (prepuce). Gejala termasuk gatal-gatal, kemerahan, tompok keputihan, dan pendarahan. Ubat antikulat biasanya ditetapkan untuk merawat jangkitan.

Adakah Berkemungkinan Mendapat Sariawan pada Zakar?

Seriawan zakar adalah lebih biasa pada orang yang mempunyai zakar yang tidak disunat. Persekitaran yang lembap di bawah kulup menyediakan kulat dengan keadaan yang ideal untuk berkembang. Orang yang berkhatan zakar kurang berkemungkinan mendapat kandidiasis zakar melainkan mereka mempunyai sistem imun yang sangat lemah.

Orang yang menghidap diabetes juga menghadapi peningkatan risiko jangkitan kulat termasuk balanitis (keradangan pada kepala zakar).

Memahami Thrush

Seriawan ialah istilah yang biasa digunakan untuk menggambarkan jangkitan yang melibatkan bentuk yis yang dipanggil Candida albicans—kulat di mana-mana yang terdapat di seluruh badan pada orang yang sihat, termasuk di dalam mulut, saluran gastrousus, alat kelamin dan kulit.

Jenis Candida lain juga boleh menyebabkan sariawan, tetapi ia kurang biasa.

Sistem imun biasanya boleh mengawal kulat, tetapi apabila sistem imun rendah, kulat boleh tumbuh dengan cepat dan mewujudkan jangkitan, yang dipanggil kandidiasis.

Kandidiasis boleh berkembang di dalam mulut (sariawan mulut), faraj (jangkitan yis), dubur (sariawan dubur), dan zakar (sariawan zakar).

Pada orang yang mempunyai sistem imun terjejas teruk—seperti mereka yang menghidap HIV lanjutan— candidiasis boleh menjejaskan kulit, merebak ke dalam esofagus dan paru-paru, malah bergerak ke dalam aliran darah dan memasuki organ yang jauh.

Punca dan Faktor Risiko

Insiden sebenar seriawan zakar tidak diketahui—sebahagiannya kerana ramai orang tidak mendapatkan rawatan sehingga gejala mereka teruk. Walau bagaimanapun, keadaan ini dianggap biasa.

Walaupun candidiasis zakar bukanlah penyakit menular seksual (STD), kulat boleh merebak ke zakar melalui hubungan seksual, termasuk persetubuhan oral, faraj dan dubur.

Terdapat beberapa faktor risiko untuk sariawan zakar, termasuk:

• Zakar yang tidak berkhatan
• Kebersihan zakar yang tidak baik

• Obesiti

• kencing manis

• Kekurangan nutrisi (termasuk vitamin A, vitamin B6, dan zat besi)
• Menjadi immunocompromised
• Penggunaan antibiotik yang berpanjangan

• Terapi imunosupresan

• Merokok

• Kateter kencing

Mengenalpasti Seriawan Zakar

Seriawan zakar bukanlah sesuatu yang luar biasa—terutama pada orang yang tidak berkhatan. Apabila ia berlaku, ia mungkin tidak menyebabkan sebarang gejala (asimtomatik) atau ia boleh menyebabkan gejala ringan (seperti gatal-gatal) yang mudah diketepikan.

Jika sariawan zakar menyebabkan gejala, ia biasanya menjejaskan kepala dan kulup zakar. Gejala ini mungkin termasuk:

• Gatal, terbakar, atau pedih
• Kulit kemerahan dengan penampilan berkilat
• Ruam bertompok dengan tompok putih, terutamanya pada lipatan kulit
• Luka, retak, atau kulup berdarah
• Keluaran berketul-ketul dan berbau busuk dari bawah kulup
• Sakit semasa membuang air kecil (disuria)
• Sakit dengan seks

Komplikasi Berkaitan

Seriawan zakar selalunya akan sembuh dengan sendirinya dengan sedikit atau tiada rawatan. Walau bagaimanapun, kadangkala jangkitan boleh membawa kepada komplikasi teruk yang memerlukan campur tangan perubatan yang agresif.

Balanitis

Balanitis adalah keadaan yang dicirikan oleh keradangan kelenjar dan kadang-kadang kulup.

Balanitis mempunyai banyak ciri yang sama seperti seriawan zakar, tetapi ia cenderung menjadi lebih teruk, selalunya menyebabkan bengkak dan kesakitan yang ketara. Bengkak boleh menyukarkan untuk menarik balik kulup.

Balanitis juga boleh disebabkan oleh jangkitan bakteria tempatan, STD, psoriasis, ekzema, dan kudis, antara keadaan lain.

Candidiasis Invasif dan Sistemik

Dalam keadaan yang jarang berlaku, jangkitan yis melampaui mulut dan alat kelamin dan menjejaskan organ berdekatan atau jauh. Apabila ini berlaku, ia hampir selalu berlaku pada orang yang mempunyai sistem imun terjejas teruk. Tanpa cara untuk mengawal pertumbuhan berlebihan Candida, jangkitan boleh menjadi invasif.

Kandidiasis invasif adalah keadaan serius yang boleh berkembang di esofagus dan bahagian lain saluran gastrousus serta paru-paru, kulit, dan lapisan perut (peritoneum).

Jika Candida memasuki aliran darah, ia boleh menyebabkan penyakit sistemik dan menjejaskan pelbagai sistem organ. Keadaan ini, yang dirujuk sebagai candidemia, adalah salah satu punca jangkitan saluran darah yang paling biasa dalam pesakit yang dimasukkan ke hospital. Hati, limpa, buah pinggang, jantung dan otak adalah antara organ yang paling kerap terjejas.

Terdapat keadaan atau situasi yang menjadikan seseorang lebih cenderung untuk mendapat kandidiasis invasif dan kandidemia.

Faktor risiko termasuk:

• Jangkitan HIV lanjutan
• Kemoterapi kanser

• Pemindahan organ (termasuk penggunaan imunosupresan untuk mencegah penolakan pemindahan organ)

• Penggunaan dadah suntikan

• Kegagalan buah pinggang dan dialisis buah pinggang

• Mempunyai kateter vena pusat (CVC)
• Penggunaan antibiotik dos tinggi di hospital
• Mempunyai beberapa pembedahan perut
• Menghabiskan masa di unit rawatan rapi (ICU)
• Menerima jumlah pemakanan parenteral (TPN)

Rawatan Rumah dan Rawatan Lain

Kebanyakan kes seriawan zakar tidak teruk, tetapi ia boleh menyebabkan ketidakselesaan dan tekanan yang ketara. Jika jangkitan adalah ringan, remedi rumah dan ubat tanpa kaunter (OTC) selalunya membantu simptom menjadi lebih baik dengan sendirinya. Jangkitan yang lebih serius mungkin memerlukan rawatan perubatan.

Rawatan rumah

Terdapat beberapa remedi rumah yang boleh membantu membersihkan atau mengurangkan gejala seriawan zakar. Bukti yang menyokong remedi ini kurang, tetapi ia masih diterima oleh orang yang lebih suka terapi semula jadi atau ingin melengkapkan terapi yang ditetapkan.

Beberapa ubat rumah biasa untuk sariawan adalah:

• Yogurt: Yogurt ialah probiotik semulajadi yang boleh membantu mengawal pertumbuhan berlebihan Candida dengan meningkatkan kepekatan bakteria dan yis yang sihat dalam tisu yang terjejas. Kajian 2015 dalam Jurnal Sains Kesihatan Global mencadangkan bahawa penggunaan topikal yogurt, madu, dan antikulat topikal adalah lebih berkesan dalam melegakan gejala jangkitan yis faraj daripada antikulat sahaja.

• Minyak pokok teh: Minyak pokok teh diketahui mempunyai ciri antikulat yang ketara. Penyelidikan telah mencadangkan bahawa minyak pokok teh, apabila digunakan pada strain Candida albicans di makmal, mungkin lebih berkesan untuk menghalang pertumbuhan kulat daripada beberapa antikulat yang lebih biasa digunakan. Walau bagaimanapun, kelemahannya ialah minyak pokok teh boleh menyebabkan kerengsaan dan dermatitis kontak pada sesetengah orang.

• Minyak kelapa: Minyak kelapa mempunyai sifat antikulat yang boleh membantu dalam rawatan jangkitan yis ringan. Kajian 2016 dalam jurnal Scientifica melaporkan bahawa minyak kelapa yang digunakan pada sampel Candida albicans di makmal adalah berkesan untuk menghalang pertumbuhan kulat seperti ubat antikulat Nizoral (ketoconazole).

• Cuka sari epal: Cuka sari epal ialah ubat berkurun lamanya yang digunakan untuk merawat jangkitan kulit tertentu, termasuk jerawat. Kajian telah menunjukkan bahawa cuka sari apel boleh menghalang pertumbuhan Candida di makmal, tetapi ia tidak berkesan seperti antikulat tertentu dan boleh menyebabkan rasa pedih dan sakit.

Dadah Tanpa Kaunter

Kes ringan seriawan zakar sering bertindak balas terhadap kebanyakan antikulat OTC yang sama yang digunakan untuk merawat jangkitan yis faraj atau kaki atlet. Kebanyakan produk ini digunakan dua kali sehari, dan tempoh rawatan biasanya tidak lebih daripada tujuh hari.

Terdapat beberapa antikulat OTC yang boleh digunakan untuk merawat sariawan zakar:

• Clotrimazole (dijual sebagai generik atau di bawah jenama Lotrimin AF, Monistat, Mycelex dan lain-lain)

• Miconazole (dijual sebagai generik atau di bawah jenama Desenex, Micatin, Ting AF dan lain-lain)

Kebanyakan krim antikulat boleh diterima dengan baik, dengan sedikit, jika ada, kesan sampingan. Dalam kes yang jarang berlaku, antikulat topikal boleh menyebabkan tindak balas kulit hipersensitif.

preskripsi

Untuk jangkitan yang teruk atau berterusan, termasuk Candida balanitis, antikulat topikal yang lebih kuat mungkin ditetapkan. Rawatan ini boleh termasuk 2% krim ketoconazole (dijual di bawah jenama Nizoral dan lain-lain), 1% krim econazole dan krim atau salap nystatin.

Dalam sesetengah kes, gabungan antikulat topikal dan antikulat oral ditetapkan jika kes itu teruk atau tahan terhadap terapi konservatif.

Pilihan antikulat oral termasuk:

• Diflucan (fluconazole)
• Spectrazol (econazole)

Dalam sesetengah kes, hanya satu dos oral ubat diperlukan untuk menyelesaikan jangkitan setempat.

Orang yang mengalami balanitis berulang mungkin mendapat manfaat daripada berkhatan. Kajian telah menunjukkan bahawa kejadian balanitis pada orang yang berkhatan adalah 68% lebih rendah daripada orang yang tidak berkhatan.

Dalam kes kandidiasis invasif dan kandidemia, antikulat intravena berdos tinggi selama beberapa minggu mungkin diperlukan. Rawatan biasanya termasuk antikulat Cancidas (caspofungin), Eraxas (anidulafungin), atau Mycamine (micafungin) sebagai terapi lini pertama. Diflucan dan amphotericin B (dikhaskan untuk jangkitan kulat yang teruk sahaja) mungkin juga ditetapkan.