HLE menunjukkan tahun kesihatan, bukan jumlah tahun kehidupan
Jangka hayat pelarasan kesihatan (HALE) ialah purata bilangan tahun yang seseorang boleh jangkakan untuk hidup dalam kesihatan penuh—iaitu, tidak dihalang oleh penyakit atau kecederaan yang melumpuhkan. Lazimnya dirujuk sebagai jangka hayat sihat (HLE), ia merupakan ukuran yang digunakan oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) dalam menilai kesihatan dan kesejahteraan sesebuah negara.
Tidak boleh dikelirukan dengan jangka hayat (jumlah maksimum tahun spesies boleh hidup—pada masa ini melebihi 120 untuk manusia) atau jangka hayat (purata jangka hayat bagi populasi), HALE mengambil kira tahun hidup dalam keadaan kesihatan yang kurang lengkap akibat penyakit atau kecederaan.“”
Sejarah
HALE menggabungkan data mortaliti dan morbiditi sesebuah negara atau wilayah untuk menganggarkan jangkaan tahun kehidupan dalam keadaan sihat bagi rata-rata orang di kawasan itu. WHO mula menyusun data ini ke dalam jadual pada tahun 1999 menggunakan anggaran corak dan trend dalam semua sebab dan kematian khusus sebab.
Bekerjasama dengan Bahagian Penduduk Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNPD), WHO mengeluarkan jadual HALE yang dikemas kini untuk lebih 180 negara anggotanya setiap dua tahun. Negara individu sering memecahkan HALE kepada wilayah, negeri dan komuniti.
Kegunaan
Anggaran HALE digunakan untuk meramalkan keperluan perkhidmatan kesihatan masa hadapan, menilai program kesihatan sedia ada dan mengenal pasti arah aliran di negara-negara di seluruh dunia. Data tersebut digunakan oleh pegawai kesihatan awam dalam mewujudkan dasar untuk menangani ketidaksamaan dalam program dan perkhidmatan kesihatan di seluruh wilayah yang berbeza.
Satu ukuran ringkasan standard kesihatan penduduk di peringkat antarabangsa dan nasional, HALE digunakan oleh WHO untuk mengukur keberkesanan sesebuah negara dalam mengurangkan beban penyakit.
Di seluruh dunia, sumber yang besar ditumpukan untuk mengurangkan kejadian, tempoh, dan keterukan penyakit serta keadaan kesihatan kronik. Dasar kesihatan awam yang berkesan ditumpukan untuk mencegah atau mengurus pelbagai keadaan kesihatan menghasilkan kualiti hidup keseluruhan yang lebih baik dan peningkatan HALE.
HALE meningkat sebanyak 5.31 tahun untuk lelaki dan 5.73 tahun untuk wanita di seluruh dunia antara 1990 dan 2013. Ini boleh dikaitkan dengan dasar kesihatan awam yang bertujuan untuk:
- Meningkatkan penjagaan wanita hamil dan kanak-kanak
- Mengurangkan penyebaran penyakit berjangkit melalui vaksin, inisiatif air bersih, dan amalan kebersihan
- Mencegah kekurangan nutrisi melalui program makanan
- Menggalakkan kesihatan jantung yang lebih baik melalui senaman, diet, dan berhenti merokok
Bagaimana HALE Dikira
HALE mengambil kira beberapa titik data yang berbeza, seperti kadar kematian dan maklumat status kesihatan, untuk menganggarkan jangka hayat yang sihat.
HALE mewakili bilangan jangkaan baki tahun hayat yang dibelanjakan dalam kesihatan yang baik dari umur tertentu (biasanya kelahiran atau 65 tahun), dengan mengandaikan kadar kematian dan morbiditi kekal tidak berubah. Data HALE selalunya juga diasingkan mengikut jantina dan bangsa.““
Data yang tersedia boleh berbeza-beza dari negara ke negara tetapi biasanya termasuk penunjuk status kesihatan objektif dan subjektif yang mengukur kesihatan fizikal, kesihatan mental dan status fungsi, bersama-sama dengan skor kesihatan yang dirasakan sendiri berdasarkan tinjauan kesihatan negara.
Indeks Sullivan
Kaedah yang paling biasa digunakan untuk menentukan HALE ialah kaedah Sullivan, yang dikira dengan menolak tempoh kemungkinan hilang upaya atau ketidakupayaan untuk melakukan aktiviti penting daripada jangka hayat.
Juga dikenali sebagai jangka hayat tanpa hilang upaya (DFLE), indeks Sullivan menghasilkan jadual hayat berasaskan kelaziman yang menunjukkan kajian menyediakan ukuran hasil kesihatan penduduk yang jelas dan konsisten untuk menilai kejayaan pelaburan dalam penjagaan kesihatan.“”
Jadual Kehidupan Berbilang Keadaan
Kaedah lain untuk merumuskan HALE, kaedah jadual hayat berbilang keadaan membolehkan individu bergerak antara keadaan kesihatan yang berbeza dari semasa ke semasa. Ini boleh termasuk perkara seperti status merokok, hipertensi dan diabetes.
Kajian yang membandingkan indeks Sullivan dengan jadual berbilang negeri mendapati kedua-duanya menghasilkan keputusan yang sama pada umur 60 dan 70 tahun, tetapi jadual berbilang negeri memberikan anggaran HALE yang lebih tinggi pada umur 90 tahun ke atas.“”
HALE Di Seluruh Dunia
Secara global, purata jangka hayat sihat bagi seseorang berumur 60 tahun ialah 75.8 tahun pada 2016 (lelaki: 74.8 tahun; wanita: 76.8 tahun).
Secara serantau, orang yang tinggal di Amerika Utara, Selatan dan Tengah mempunyai jangka hayat sihat terpanjang pada 77.6 tahun, manakala mereka yang tinggal di Afrika mempunyai jangka hayat kesihatan terpendek pada 72.5 tahun.
| HALE mengikut Wilayah Global | |||
|---|---|---|---|
| Wilayah | Semua | Lelaki | perempuan |
| Amerika | 77.6 | 76.4 | 78.7 |
|
Eropah |
77.4 | 75.9 | 78.7 |
| Pasifik Barat | 76.6 | 75.6 | 77.6 |
|
Mediterranean Timur |
73.3 | 73.0 | 73.6 |
|
Asia Tenggara |
73.3 | 72.7 | 73.9 |
| Afrika | 72.5 | 72.0 | 73.0 |
Di Amerika Syarikat, purata jangka hayat ialah 84.1 tahun dan purata HALE ialah 78.9 tahun.
Wanita, hidup 2.6 tahun lebih lama daripada lelaki (85.3 hingga 82.7 tahun), secara purata, dan menikmati kesihatan yang baik selama hampir dua tahun lebih lama (79.8 hingga 77.9 tahun).
Perlumbaan juga menyumbang kepada umur panjang: Orang kulit putih hidup secara purata 84.2 tahun, 79.3 tahun daripadanya berada dalam keadaan sihat; Orang kulit hitam hidup secara purata 83.1 tahun, tetapi hanya 76.1 tahun dalam keadaan sihat.“”
| Amerika Syarikat Dengan HALE Tertinggi | |
|---|---|
| negeri | HALE |
| Hawaii | 81.2 |
| Connecticut | 80.7 |
| Minnesota | 80.6 |
| Florida | 80.4 |
| Vermont | 80.2 |
| Amerika Syarikat Dengan HALE Terendah | |
|---|---|
| negeri | HALE |
| Mississippi | 75.8 |
| Virginia Barat | 76.0 |
| Kentucky | 76.0 |
| Alabama | 76.1 |
| Tennessee | 76.9 |
Adakah Kesan COVID-19 akan HALE?
Terlalu awal untuk menentukan cara pandemik global COVID-19 akan memberi kesan kepada jangka hayat pelarasan kesihatan di seluruh dunia.
Penyelidik di Majlis Penyelidikan Sains Sosial mengesyaki negara yang terjejas teruk oleh COVID-19 mungkin melihat penurunan sementara dalam jangka hayat keseluruhan yang serupa dengan penurunan yang diperhatikan berikutan selesema pandemik 1918. Jumlah jangka hayat di AS menurun kira-kira 6.8 tahun pada tahun 1918, tetapi kemudian meningkat sebanyak 8.8 tahun pada tahun 1919.
Bagaimana ini akan diterjemahkan kepada tahun dalam kesihatan yang baik masih belum dapat dilihat kerana kesan jangka panjang COVID-19 masih belum difahami. Coronavirus telah membawa kepada pembekuan darah, masalah saluran darah, dan kerosakan pada jantung, paru-paru dan otak yang membawa kepada masalah kesihatan kronik yang berpotensi yang boleh menjejaskan kualiti hidup seseorang.
Anggaran jangka hayat terlaras kesihatan digunakan untuk membuat ramalan tentang populasi tertentu. Walaupun ia boleh memberikan petunjuk tentang berapa lama anda boleh mengharapkan untuk hidup dalam kesihatan yang baik, ia tidak akan memberi anda jawapan yang pasti.
Ambil langkah untuk meningkatkan tahun anda dalam kesihatan yang baik, seperti melakukan senaman yang kerap, makan lebih banyak makanan berasaskan tumbuhan, dan mengekalkan temu janji doktor rutin dan fizikal yang tetap.
