Bolehkah Anda Mati Akibat Kayap?

Kayap ialah keadaan biasa yang disebabkan oleh virus varicella-zoster—virus yang sama yang menyebabkan cacar air. Bagi kebanyakan orang dewasa yang sihat, kayap tidak mengancam nyawa, walaupun ia boleh menjadi agak menyakitkan.

Kayap yang tidak dirawat boleh menyebabkan komplikasi pada orang tertentu. Ini mungkin termasuk orang dewasa yang lebih tua dan mereka yang mempunyai sistem imun yang terjejas. Komplikasi dalam kumpulan ini boleh menyebabkan kematian.

Ketahui tentang kayap, komplikasi dan faktor risikonya serta masa untuk menghubungi pembekal penjagaan kesihatan anda.

Apa Itu Kayap?

Sesiapa yang pernah menghidap cacar air boleh menghidap kayap, selalunya beberapa dekad kemudian. Kedua-dua kayap dan cacar air berasal daripada virus yang sama, virus varicella-zoster.

Tanda dan simptom kayap biasanya muncul pada sebelah badan. Gejala mungkin termasuk:

• Terbakar, sakit, kebas, dan kesemutan pada kulit
• Kepekaan terhadap sentuhan
• Ruam merah yang muncul selepas beberapa hari kesakitan
• Lepuh berisi cecair yang akan pecah terbuka dan berkerak
• Gatal-gatal

Gejala tambahan termasuk:

• Sakit kepala
• Demam
• Sensitiviti kepada cahaya
• Keletihan

Kesakitan adalah salah satu tanda awal kayap, dan bagi sesetengah orang, sakit boleh menjadi sengit. Adalah mungkin untuk mengalami sakit kayap tanpa ruam.

Ruam dan lepuh paling kerap dilihat pada pinggang, dada, perut, atau belakang, tetapi seseorang juga mungkin mengalami gejala pada muka, lengan, dan di mata, telinga, dan mulut. Walaupun jarang berlaku, virus ini juga boleh menjejaskan organ dalaman.

Menurut Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit (CDC), satu daripada tiga orang dewasa Amerika akan mengalami kayap sepanjang hayat mereka. Kayap jarang berlaku pada kanak-kanak.

Sehingga 4% orang yang mendapat kayap akan dimasukkan ke hospital untuk komplikasi, dan kebanyakannya adalah orang dewasa yang lebih tua dan orang yang mengalami gejala imun yang lemah. Menurut CDC, kayap membunuh sehingga 100 orang setahun, kebanyakannya datang daripada kumpulan berisiko tinggi.

Risiko dan Komplikasi

Komplikasi kayap yang paling biasa ialah sakit saraf jangka panjang yang dipanggil postherpetic neuralgia (PHN). Sakit PHN biasanya berlaku di kawasan di mana ruam kayap pada asalnya muncul dan akhirnya sembuh.

Menurut CDC, sehingga 18% orang akan mengalami PHN selepas wabak kayap. Orang dewasa yang lebih tua mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk PHN berbanding orang dewasa pertengahan umur atau lebih muda selepas wabak kayap.

Kayap yang tidak dirawat juga dikaitkan dengan komplikasi lain yang teruk dan kadangkala mengancam nyawa. Jika tidak dirawat, beberapa komplikasi kayap boleh menyebabkan kematian.

Penglihatan

Kehilangan penglihatan atau kerosakan mata mungkin berlaku jika kayap menjejaskan mata. Menurut Sekolah Perubatan Harvard, sehingga 20% kes kayap melibatkan saraf kepala, termasuk pelbagai bahagian “kelopak mata, permukaan mata, dan bahagian mata yang lebih dalam.” Dalam sesetengah kes ini, gangguan penglihatan boleh berlaku, termasuk buta.

Pendengaran

Kehilangan pendengaran atau masalah pendengaran mungkin berlaku disebabkan oleh keadaan yang dipanggil sindrom Ramsay Hunt jika wabak kayap menjejaskan saraf muka berhampiran salah satu mata. Sindrom ini boleh menyebabkan lumpuh muka dan kehilangan pendengaran pada telinga yang terjejas.

Jangkitan Kulit

Jangkitan kulit bakteria boleh berlaku akibat lepuh terbuka dan boleh menjadi teruk dan mengancam nyawa jika tidak dirawat.

Pneumonia

Antara 5% dan 15% kes kayap akan membawa kepada beberapa jenis penyakit paru-paru (paru-paru). Gejala pulmonari boleh berlaku satu hingga enam hari selepas perkembangan kayap.

Faktor risiko radang paru-paru termasuk mengandung, usia yang lebih tua, merokok, penyakit paru-paru obstruktif kronik dan imunosupresi (penindasan sistem imun badan daripada penyakit atau penggunaan ubat-ubatan dan keupayaannya untuk melawan penyakit).

Ensefalitis

Encephalitis (keradangan otak) berlaku apabila jangkitan merebak ke otak. Ini jarang berlaku, tetapi sering dilihat dengan virus seperti varicella-zoster dan lebih biasa pada orang yang mengalami gangguan imun.

Strok

Strok berlaku apabila bekalan darah ke bahagian otak terganggu atau berkurangan, menghalang otak daripada mendapat oksigen dan nutrien penting. Sel-sel otak boleh mati dalam masa beberapa minit jika gangguan ini berterusan.

Satu kajian yang dilaporkan pada 2014 dalam Penyakit Berjangkit Klinikal mendapati risiko strok meningkat dengan ketara sehingga enam bulan selepas wabak kayap. Kajian itu melihat rekod perubatan pesakit British dari 1987 hingga 2012 dan mengenal pasti 6,500 orang telah mengalami strok yang berkaitan dengan perkembangan kayap mereka.

Penyelidik juga mendapati bahawa risiko strok adalah 63% lebih tinggi selepas empat minggu pertama episod kayap, dengan risiko itu berkurangan dalam tempoh enam bulan selepas episod itu. Selanjutnya, risiko itu adalah tiga kali lebih tinggi bagi orang yang mengalami ruam kayap yang menjejaskan mata. Rawatan antiviral oral boleh mengurangkan risiko strok yang berkaitan dengan kayap.

Siapa yang Berisiko?

Sesiapa yang pernah menghidapi virus varicella-zoster berisiko untuk menghidap kayap. Tetapi mempunyai keadaan kesihatan tertentu mungkin meningkatkan risiko anda untuk kayap dan potensi komplikasi yang berkaitan.

Faktor risiko komplikasi kayap ialah:

• Mempunyai keadaan yang melemahkan sistem imun anda, seperti HIV, kanser, atau penyakit autoimun
• Mengambil ubat-ubatan yang menyebabkan sistem imun anda terjejas
• Penggunaan jangka panjang kortikosteroid, seperti prednison
• Menjadi lebih tua daripada umur 60: Risiko anda untuk komplikasi kayap boleh meningkat dengan usia.

Jika mana-mana faktor risiko ini terpakai kepada anda, berbincang dengan pengamal anda tentang risiko kayap anda, perkara yang boleh anda lakukan untuk mencegahnya, dan kemungkinan komplikasinya sekiranya anda mengalami penyakit ini.

Bila Perlu Berjumpa dengan Pembekal Penjagaan Kesihatan

Anda harus berjumpa pembekal penjagaan kesihatan sebaik sahaja anda mula-mula melihat tanda dan gejala kayap. Institut Penuaan Kebangsaan mengesyorkan agar orang ramai berjumpa dengan pengamal mereka selewat-lewatnya tiga hari selepas munculnya ruam kayap.

Rawatan awal akan mengurangkan risiko komplikasi, menyembuhkan ruam dengan lebih cepat, malah mengurangkan potensi parut.

Adalah idea yang baik untuk menghubungi pembekal penjagaan kesihatan anda jika anda mendapati kesakitan yang berterusan atau ruam gatal pada badan anda. Ini amat penting jika anda berumur lebih daripada 60 tahun kerana, dengan usia yang lebih tua, risiko saraf menjadi rosak adalah lebih tinggi daripada orang dewasa yang lebih muda.

Walaupun anda telah didiagnosis, anda harus menghubungi pengamal anda jika ruam merebak ke muka, mata atau telinga anda. Anda memerlukan perhatian segera jika anda rasa ruam atau lepuh kayap anda tidak sembuh dengan betul atau kelihatan dijangkiti. Tanda-tanda jangkitan kulit mungkin termasuk bengkak, kemerahan, sakit, nanah, dan gatal-gatal di kawasan kulit yang terjejas.

Kebanyakan orang yang mendapat kayap akan pulih sepenuhnya daripadanya, dan hanya sedikit orang yang mati akibat keadaan ini. Ruam dan lepuh akan hilang dalam masa beberapa minggu. Walaupun kesakitan boleh bertahan beberapa bulan, ia biasanya bertambah baik dengan masa dan akhirnya hilang.

Bagi sesetengah orang, walau bagaimanapun, kesakitan akan bertahan lebih lama daripada ruam dan lepuh, dan mereka akan mengalami sakit PHN yang akan datang dan hilang lama selepas ruam itu hilang. Tetapi PHN dan komplikasi lain boleh dicegah dengan diagnosis dan rawatan awal.

Jika anda mengesyaki anda mungkin menghidap kayap, hubungi pembekal penjagaan kesihatan anda dengan segera untuk memulakan rawatan. Ini amat penting jika anda berisiko lebih tinggi untuk mengalami komplikasi kerana anda adalah orang dewasa yang lebih tua, mempunyai sistem imun yang terjejas, sedang hamil, atau menerima rawatan yang menyebabkan anda terjejas imuniti.