Kayap lwn. Cacar Air: Bagaimana Ia Dihubungkan?

Kayap (varicella-zoster) dan cacar air (varicella) adalah penyakit berjangkit yang kedua-duanya disebabkan oleh virus yang sama yang dipanggil virus herpes-zoster (HZV). Walaupun beberapa gejala cacar air dan kayap adalah serupa, mereka tidak dianggap sebagai penyakit yang sama.

Cacar air biasanya penyakit kanak-kanak yang biasanya kurang teruk daripada kayap. Apabila kanak-kanak mendapat cacar air, badan melawan gejala virus, tetapi virus itu tidak hilang sepenuhnya; ia masuk ke pangkal saraf dan kekal di sana dalam peringkat tidak aktif untuk kehidupan. Ini dipanggil kependaman.

Jika virus HZV diaktifkan semula (bertukar daripada keadaan terpendam kepada keadaan aktif), ia boleh menyebabkan kayap. Jika pengaktifan semula HZV (dari peringkat laten cacar air) berlaku, ia biasanya berlaku pada kira-kira umur 50 tahun atau lebih. Yang berkata, kebanyakan orang tidak pernah mengalami pengaktifan semula, dan apabila mereka mengalaminya, kayap terhad kepada satu kawasan kecil.

Gejala Kayap vs Cacar Air

Tanda dan Gejala Cacar Air

Gejala cacar air biasanya berlangsung kira-kira empat hingga tujuh hari; simptom yang paling biasa ialah ruam yang gatal dan menyakitkan dengan vesikel berisi cecair, atau lepuh, yang bertukar menjadi kudis. Ruam sering berlaku di dada terlebih dahulu, kemudian ia boleh merebak ke bahagian lain badan (termasuk belakang, muka, kelopak mata, mulut, dan juga kawasan kemaluan).

Ia biasanya mengambil masa kira-kira tujuh hari untuk semua lepuh bertukar menjadi kudis. Akhirnya, kebanyakan kulit mungkin diselaputi lepuh dan kudis sepenuhnya.

Gejala yang sering berlaku sehari atau dua sebelum ruam mula berkembang termasuk:

• Keletihan
• Hilang selera makan
• Demam
• sakit kepala

Nota: Pada kanak-kanak, ruam biasanya merupakan tanda awal penyakit, dan simptom seperti keletihan dan kehilangan selera makan selalunya tidak berlaku sebelum ruam itu keluar.

Tanda dan Gejala Kayap

Gejala kayap termasuk:

• Kawasan kulit yang hipersensitif di mana ruam sedang bersedia untuk keluar yang mungkin gatal atau terasa pedih
• sakit kepala
• Keletihan (mungkin berlaku semasa fasa awal kayap, sebelum ruam berlaku)
• Ruam yang muncul pada batang badan
• Lepuh yang muncul dalam kelompok
• Gatal-gatal ringan atau ketidakselesaan daripada sakit ringan hingga teruk
• Vesikel menjadi kuning dan mula kering dan berkerak (kira-kira tujuh hingga 10 hari selepas pecah awal)

Ruam yang timbul daripada kayap biasanya sembuh dalam masa dua hingga empat minggu, selalunya meninggalkan perubahan pigmen dan parut berlubang.

Gejala/Komplikasi Lain

Komplikasi kayap yang paling biasa ialah keadaan yang dipanggil postherpetic neuralgia (PHN), yang melibatkan kesakitan yang berterusan (lebih daripada 90 hari selepas permulaan ruam) di kawasan di mana ruam itu pernah berlaku. Kesakitan ini boleh bertahan sehingga minggu, bulan, atau kadang-kadang bertahun-tahun.

Apabila seseorang meningkat usia, risiko mendapat PHN selepas penyakit kayap meningkat.

Kira-kira 10% hingga 13% orang yang berumur 60 tahun ke atas dengan kayap akan mendapat PHN. PHN jarang berlaku pada orang yang berumur kurang daripada 40 tahun.

Adakah Cacar Air dan Kayap Berjangkit?

Sebaik sahaja seseorang terdedah kepada cacar air atau kayap, peringkat inkubasi (masa yang diambil dari pendedahan awal hingga permulaan simptom) adalah antara 10 hingga 21 hari.

Cacar air dan kayap adalah yang paling menular selepas tempoh inkubasi, apabila gejala lepuh berlaku.

Seberapa Menular Cacar Air?

Cacar air dianggap sebagai jangkitan virus yang sangat menular. Virus ini adalah bawaan udara, disebarkan melalui pernafasan dalam zarah yang timbul daripada lepuh. Ia juga boleh dijangkiti dengan menyentuh terus cecair yang berasal dari vesikel (lesi kulit).

Cacar air dianggap berjangkit dari satu hingga dua hari sebelum ruam meletus sehingga lepuh telah membentuk kudis. Apabila semua kudis telah terbentuk, penyakit itu tidak dapat merebak.

Betapa Berjangkit Kayap?

Walaupun kayap tidak boleh merebak dari satu orang ke orang lain, seseorang yang mempunyai breakout aktif (dalam peringkat vesikel atau lepuh) kayap boleh menyebarkan virus cacar air kepada orang yang tidak pernah mengalami cacar air sebelum ini.

Adalah penting untuk ambil perhatian bahawa satu-satunya cara untuk mendapatkan kayap adalah daripada pengaktifan semula virus cacar air yang telah tidak aktif; ia tidak berjangkit setakat merebak dari orang ke orang sebagai kayap.

Dalam erti kata lain, jika anda tidak pernah menghidap cacar air, anda tidak boleh terkena kayap daripada seseorang yang menghidapnya, tetapi penghidap kayap boleh menghantar virus cacar air kepada anda.

Vaksinasi dan Pencegahan

Vaksinasi Cacar Air

Terdapat dua pilihan vaksin untuk cacar air:

1. Mendapat dua dos vaksin cacar air (varicella).
2. Mendapatkan vaksin gabungan yang dipanggil MMRV (yang termasuk vaksin untuk campak, beguk, rubella dan varicella/cacar air)

Vaksinasi Kayap

Pada usia 50 tahun ke atas, Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit (CDC) mengesyorkan bahawa orang dewasa yang sihat perlu mendapatkan vaksin kayap yang dipanggil vaksin zoster rekombinan (RZV, Shingrix) untuk mencegah kayap dan komplikasi jangka panjang daripada kayap.

Pencegahan

Terdapat beberapa langkah pencegahan untuk mengelakkan jangkitan daripada virus cacar air, termasuk:

• Dapatkan vaksin (ini adalah kaedah pencegahan terbaik).
• Elakkan sentuhan langsung dengan sesiapa yang dijangkiti kayap atau cacar air.
• Jika anda menghidap kayap atau cacar air, tutup kawasan ruam apabila bersentuhan dengan orang lain.
• Jika anda menghidap kayap atau cacar air, elakkan menggaru atau menyentuh ruam.
• Ikuti garis panduan mencuci tangan yang ketat mengikut CDC.