Kayap, atau herpes zoster, ialah jangkitan virus yang menyebabkan ruam yang menyakitkan dengan lepuh yang sering muncul sebagai jalur pada satu bahagian badan, biasanya satu sisi batang tubuh. Ia disebabkan oleh virus varicella-zoster, virus yang sama yang menyebabkan cacar air.
Sekiranya seseorang dijangkiti cacar air semasa kecil, ruam akan hilang, tetapi virus akan kekal di dalam badan. Virus ini boleh diaktifkan semula di kemudian hari sebagai kayap.
:max_bytes(150000):strip_icc()/shingles-under-breast-5192964-FINAL-637542f92b704a1f817064189c9bfb53.jpg)
Baiklah / Jessica Olah
Kayap menjejaskan satu daripada setiap tiga orang di Amerika Syarikat. Risiko kayap meningkat apabila usia anda meningkat, dengan kira-kira separuh daripada kes berlaku pada lelaki dan wanita berumur 50 tahun ke atas. Kebanyakan orang yang mendapat kayap akan mengalaminya sekali sahaja, tetapi anda boleh mendapat penyakit itu lebih daripada sekali.
Kayap boleh menyebabkan ruam di kawasan payudara. Ia boleh membawa kepada komplikasi kesihatan, dan harus diperiksa dan dirawat secepat mungkin.
Seperti Apa Kayap Di Bawah Payudara?
Ruam kayap di bawah payudara muncul sebagai jalur lebar yang panjang di sekeliling batang tubuh. Pada peringkat awal, ruam mungkin kelihatan rata atau seperti tompok timbul pada kulit yang berwarna merah jambu dan merah. Apabila ia berkembang sepenuhnya, ruam akan:
- Berwarna merah tetapi boleh menjadi lebih gelap atau warna yang sama dengan kulit pada orang yang mempunyai warna kulit gelap
- Mempunyai lepuh berisi cecair yang membentuk kudis
- Sakit, dengan kesakitan sering bermula sebelum ruam muncul
- Mengalami kegatalan atau kesemutan di kawasan tersebut sebelum ruam berkembang
Mengapa Kayap Muncul pada Satu Bahagian Badan sahaja?
Virus varicella-zoster aktif dalam saraf tertentu, jadi kayap sering muncul di tempat saraf ini terletak, terutamanya dalam jalur di sepanjang satu sisi badan. Jalur ini sepadan dengan kawasan di mana saraf menghantar isyarat. Ruam kayap kekal agak setempat pada sesuatu kawasan, dan ia tidak merebak ke seluruh badan anda.
Punca dan Faktor Risiko
Virus varicella-zoster menyebabkan kayap. Jika anda terdedah kepada virus di kemudian hari dan tidak pernah mengalami cacar air, maka anda akan mengalami cacar air. Virus akan kekal di dalam badan anda, dan anda berisiko mendapat kayap pada masa lain. Walau bagaimanapun, kebanyakan orang yang pernah mengalami cacar air tidak pernah mengalami kayap. Faktor risiko yang berkaitan dengan kayap termasuk:
-
Umur: Semakin tua seseorang itu, semakin terdedah mereka kepada penyakit kayap.
-
Sistem imun yang terjejas: Oleh kerana sistem imun biasanya menyekat perkembangan kayap, mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah cenderung berisiko lebih tinggi untuk kayap.
-
HIV/AIDS: Orang yang menghidap human immunodeficiency virus (HIV) atau AIDS berisiko tinggi untuk mendapat kayap.
-
Jantina: Wanita lebih cenderung daripada lelaki untuk mengembangkan kayap.
-
Etnik: Orang kulit putih lebih berkemungkinan menghidap kayap berbanding orang dari kaum lain.
-
Kecederaan saraf: Orang yang telah merosakkan dermatom lebih berkemungkinan menghidap kayap. Dermatom ialah kawasan kulit yang mempunyai saraf deria yang disambungkan kepada satu akar saraf tulang belakang.
-
Genetik: Jika seseorang mempunyai sejarah keluarga kayap, mereka lebih berkemungkinan untuk menghidap kayap apabila usia mereka meningkat.
-
Tekanan: Peristiwa kehidupan yang tertekan atau tekanan berterusan boleh menyumbang kepada kemunculan kayap. Pengaktifan semula virus juga telah dikaitkan dengan penyalahgunaan. Jenis tekanan lain, termasuk mengalami tekanan kewangan, tidak bekerja, kehilangan kebebasan peribadi, atau tidak mempunyai sokongan sosial, juga dikaitkan dengan kayap.
Punca Lain Yang Mungkin
Kayap di bawah payudara kadangkala boleh meniru jenis ruam yang lain. Walau bagaimanapun, terdapat perbezaan penting antara kayap dan keadaan kulit yang menyebabkan ruam yang serupa.
| Apakah Keadaan Kayap Boleh Disilapkan? | ||
|---|---|---|
| keadaan | Penampilan | Gejala Lain |
| Psoriasis | Tompok merah pada kulit, sisik putih perak, dan kulit tebal yang kering dan merekah | Sakit, gatal-gatal, pedih, bengkak sendi, terbakar di kawasan tersebut |
| Ekzema | Tompok merah yang mungkin kelihatan seperti sarang dalam kumpulan tunggal atau berbilang, dan kulit kering dan menggelupas | Gatal yang teruk |
| Poison Ivy/Poison Oak | Kulit merah, bengkak dan melepuh | Sakit dan gatal-gatal |
| Dermatomyositis | Ruam di sekitar leher atau di bawah payudara yang boleh berwarna ungu atau merah gelap | Sakit sendi, demam, lemah otot |
| Kayap | Ruam seperti reben merah dengan lepuh berisi cecair pada sebelah badan | Sakit, gatal-gatal, keletihan, gejala seperti selesema |
Rawatan
Tiada ubat untuk ruam kayap, tetapi rawatan boleh membantu anda mengatasi dan menguruskan gejala. Rawatan bergantung kepada anda:
- umur
- Sejarah perubatan
- Kesihatan menyeluruh
- Berapa lama anda menghidap kayap
- Keterukan flare-up
Sesetengah ubat boleh membantu melegakan ketidakselesaan gejala anda, termasuk:
-
Antiviral: Sesetengah ubat antivirus seperti Zovirax (acyclovir) atau Famvir (famciclovir) boleh membantu mengurangkan tempoh simptom, terutamanya jika ubat ini dimulakan dalam masa 72 jam dari tanda pertama kayap.
-
Ubat sakit: Kayap boleh menyakitkan, dan anda boleh mengambil ubat sakit untuk melegakan, seperti Tylenol (acetaminophen) atau Advil atau Motrin (ibuprofen).
Anda juga boleh menggunakan krim dan losyen anti-gatal untuk mengatasi gejala. Mampat sejuk boleh membantu melegakan kesakitan dan kegatalan. Ubat semula jadi lain termasuk mandi oatmeal, sapukan pes soda penaik, atau menggunakan hazel sihir topikal.
Bila Nak Jumpa Doktor
Jika anda rasa anda mempunyai kayap di bawah payudara anda, anda harus berjumpa doktor anda. Rawatan segera boleh mengurangkan tempoh simptom dan mencegah jangkitan atau komplikasi lanjut.
Menyusu dengan Kayap
Kayap tidak boleh ditularkan daripada seseorang kepada orang lain dan tidak boleh merebak kepada bayi melalui susu ibu. Walau bagaimanapun, virus varicella-zoster boleh merebak daripada seseorang yang mempunyai kayap aktif dan menyebabkan cacar air pada seseorang yang tidak pernah mengalami cacar air atau tidak pernah menerima vaksin cacar air (vaksin varicella). Virus ini disebarkan melalui sentuhan langsung dengan cecair dari lepuh ruam yang disebabkan oleh kayap.
Jika anda mempunyai jangkitan kayap yang aktif, anda boleh meneruskan penyusuan jika anda tidak mempunyai lesi kulit pada payudara anda. Jika lesi berkembang pada atau berhampiran areola, di mana mulut bayi akan menyentuh lesi semasa menyusu, anda perlu memerah susu anda di sebelah itu untuk mengekalkan bekalan susu anda dan mencegah mastitis, keradangan tisu payudara yang mungkin dijangkiti.
Anda boleh membuang susu itu sehingga bayi boleh menyambung penyusuan terus pada payudara tersebut. Anda mungkin memerlukan akses kepada pam gred hospital dan sokongan laktasi tambahan untuk mengekalkan bekalan susu anda dan mengurangkan kemungkinan mendapat jangkitan payudara.
Sebelum memerah susu ibu, anda perlu membasuh tangan anda dengan baik dengan sabun dan air dan, jika anda menggunakan pam, ikut cadangan untuk pembersihan yang betul. Penyusuan susu ibu boleh diteruskan pada payudara yang tidak terjejas.
Semua luka hendaklah ditutup dengan pembalut yang bersih dan kering sehingga ia sembuh untuk mengelakkan sentuhan langsung dengan bayi anda. Anda perlu berwaspada tentang mencuci tangan sehingga semua luka berkerak sepenuhnya.
Anda juga boleh meneruskan penyusuan semasa anda mengambil ubat antivirus untuk merawat kayap.
Pencegahan
Pada masa ini hanya terdapat satu vaksin yang boleh anda ambil untuk membantu mengurangkan risiko anda mendapat kayap. Vaksin yang terdapat di Amerika Syarikat ialah Shingrix.
Satu lagi vaksin kayap yang dipanggil Zostavax telah digunakan di Amerika Syarikat sebelum November 2020, tetapi ia tidak lagi tersedia. Vaksin Shingrix telah terbukti 90% berkesan untuk mencegah kayap.
Vaksin kayap disyorkan untuk kebanyakan orang dewasa berumur 50 tahun dan lebih tua tidak kira sama ada mereka pernah menghidap kayap pada masa lalu atau sama ada mereka mempunyai dos Zostavax sebelum ini, melainkan wujud kontraindikasi atau langkah berjaga-jaga. Shingrix juga tersedia untuk orang dewasa yang:
- Sedang mengambil terapi imunosupresif dos rendah
- Mempunyai imunosupresi
- Telah pulih daripada penyakit imunokompromi
- Mendapatkan vaksin dewasa lain dalam lawatan doktor yang sama, termasuk yang disyorkan secara rutin untuk orang dewasa berumur 50 tahun ke atas, seperti vaksin influenza dan pneumokokal.
Ia tidak perlu untuk menyaring, sama ada secara lisan atau melalui ujian makmal, untuk bukti jangkitan varicella sebelumnya.
Walau bagaimanapun, Shingrix tidak boleh diberikan kepada:
- Orang yang mempunyai sejarah tindak balas alahan yang teruk, seperti anafilaksis, kepada mana-mana komponen vaksin atau selepas dos Shingrix sebelum ini
- Orang yang telah diuji negatif untuk imuniti terhadap virus varicella-zoster dan tidak pernah mengalami cacar air atau menerima vaksin varicella (Mereka harus mendapatkan vaksin varicella sebaliknya.)
- Orang yang pada masa ini mempunyai kayap
Orang hamil dan orang yang sakit boleh mempertimbangkan untuk menangguhkan vaksinasi mereka, tetapi mereka masih harus mendapatkannya kemudian.
Ringkasan
Kayap boleh berkembang di bawah payudara akibat pengaktifan semula virus cacar air. Apabila ia menjejaskan payudara, ia menyebabkan ruam melepuh yang kelihatan seperti jalur panjang dan lebar di sekeliling batang tubuh dari bawah payudara.
Keadaan ini boleh dirawat dengan antivirus dan ubat sakit untuk mengurangkan ketidakselesaan. Virus ini disebarkan melalui sentuhan dengan cecair dari lepuh, jadi anda boleh meneruskan penyusuan jika anda tidak mempunyai lesi pada atau sekitar payudara anda yang boleh terdedah kepada anak anda. Cara terbaik untuk mencegah kayap adalah dengan mendapatkan vaksin kayap.
Mempunyai kayap di bawah payudara boleh menyakitkan dan tidak selesa. Walau bagaimanapun, terdapat cara anda boleh menguruskan kayap anda untuk membantu meringankan simptom semasa anda menunggu sehingga ruam itu mengalir.
Dari segi menangani wabak selanjutnya, berita baiknya ialah walaupun anda pernah menghidap kayap pada masa lalu, anda boleh mendapatkan vaksin. Sebaik sahaja anda berbuat demikian, anda akan mengurangkan peluang anda mengalami flare-up pada masa hadapan.
Soalan Lazim
Apakah tanda-tanda awal kayap?
Tanda-tanda awal kayap biasanya adalah sakit, gatal-gatal, dan kesemutan di kawasan badan di mana ruam akan berkembang. Ia boleh berlaku beberapa hari sebelum ruam muncul. Apabila ruam muncul, ia akan bermula sebagai tompok merah jambu atau merah yang boleh rata atau timbul.
Mengapa kayap berkembang di bawah payudara?
Kayap boleh berkembang di bawah payudara kerana pengaktifan semula virus cacar air dari saraf di sekitar kawasan ini. Lazimnya, ruam akan muncul pada batang tubuh dan membalut badan dengan cara seperti reben. Dalam sesetengah kes, ruam boleh berada pada payudara dan menjejaskan areola, kawasan sekitar puting.
Apa yang menyebabkan kayap hilang?
Ruam kayap biasanya hilang dengan sendirinya. Beberapa ubat antivirus, termasuk Zovirax (acyclovir), Valtrex (valacyclovir), dan Famvir (famciclovir), boleh digunakan untuk merawat kayap dan memendekkan tempoh dan keterukan penyakit. Sementara itu, orang yang mengalami ruam boleh merawat gejala untuk mengurangkan ketidakselesaan. Kitaran hayat ruam kayap adalah kira-kira sebulan.
Adakah kayap berjangkit?
Anda tidak boleh memberikan kayap kepada orang lain. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai penyakit kayap aktif dan sentuhan kulit ke kulit dengan seseorang yang tidak pernah mengalami cacar air atau tidak pernah diberi vaksin cacar air, mereka boleh dijangkiti virus varicella-zoster. Virus ini akan berkembang menjadi cacar air, bukan kayap.
