Stenosis arteri renal (Bahasa Inggeris: renal artery stenosis) ialah penyempitan satu atau lebih arteri yang membawa darah ke buah pinggang.
Penyempitan arteri menghalang jumlah normal darah kaya oksigen daripada sampai ke buah pinggang. Buah pinggang anda memerlukan aliran darah yang mencukupi untuk membantu menapis bahan buangan dan mengeluarkan cecair yang berlebihan. Pengurangan aliran darah ke buah pinggang boleh mencederakan tisu buah pinggang dan meningkatkan tekanan darah di seluruh badan anda.
Gejala stenosis arteri buah pinggang
Stenosis arteri renal selalunya tidak menyebabkan sebarang tanda atau simptom sehinggalah ia menjadi lebih teruk. Keadaan ini mungkin ditemui secara kebetulan semasa ujian untuk penyakit lain. Doktor anda juga mungkin mengesyaki masalah jika anda mempunyai:
- Tekanan darah tinggi yang bermula secara tiba-tiba atau bertambah teruk tanpa penjelasan
- Tekanan darah tinggi yang bermula sebelum umur 30 tahun atau selepas umur 50 tahun
Apabila stenosis arteri renal berkembang, tanda dan gejala lain mungkin termasuk:
- Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
- Bunyi berdesir semasa darah mengalir melalui saluran sempit (bruit), yang didengari oleh doktor anda melalui stetoskop yang diletakkan di atas buah pinggang anda
- Tahap protein yang tinggi dalam air kencing atau tanda-tanda lain fungsi buah pinggang yang tidak normal
- Memburukkan fungsi buah pinggang semasa rawatan untuk tekanan darah tinggi
- Cecair berlebihan dan bengkak dalam tisu badan anda
- Kegagalan jantung tahan rawatan
Bilakah anda perlu pergi berjumpa doktor?
Buat temu janji dengan doktor jika anda mempunyai sebarang tanda atau gejala berterusan yang membimbangkan anda.
Punca stenosis arteri buah pinggang
Dua punca utama stenosis arteri renal termasuk:
- Pengumpulan plak pada arteri buah pinggang. Lemak, kolesterol dan bahan lain (plak) boleh terkumpul di dalam dan pada dinding arteri buah pinggang (aterosklerosis). Apabila mendapan ini semakin besar, ia boleh mengeras, mengurangkan aliran darah, menyebabkan parut buah pinggang dan akhirnya menyempitkan arteri. Aterosklerosis berlaku di banyak bahagian badan dan merupakan punca stenosis arteri renal yang paling biasa.
-
Displasia fibromuskular. Dalam displasia fibromuskular, otot di dinding arteri tumbuh secara tidak normal, selalunya dari zaman kanak-kanak. Arteri renal boleh mempunyai bahagian sempit berselang-seli dengan bahagian yang lebih luas, memberikan penampilan seperti manik dalam imej arteri.
Arteri renal boleh menyempit sehingga buah pinggang tidak mendapat bekalan darah yang mencukupi dan boleh menyebabkan tekanan darah tinggi pada usia muda. Masalah ini boleh berlaku pada satu atau kedua-dua buah pinggang. Pakar tidak tahu apa yang menyebabkan displasia fibromuskular, tetapi keadaan ini lebih biasa pada wanita dan mungkin sesuatu yang hadir semasa lahir (kongenital).
Arteri buah pinggang yang menyempit dan displasia fibromuskular boleh menjejaskan arteri lain dalam badan anda serta arteri buah pinggang anda dan menyebabkan komplikasi.
Jarang sekali, stenosis arteri buah pinggang berpunca daripada keadaan lain seperti keradangan saluran darah atau pertumbuhan yang berkembang di dalam perut dan menekan arteri buah pinggang.
Faktor-faktor risiko
Kebanyakan kes stenosis arteri renal berpunca daripada arteri buah pinggang yang menyempit. Faktor risiko yang menjadikan arteri sempit lebih berkemungkinan di buah pinggang anda dan bahagian lain badan anda termasuk:
- Penuaan
- Tekanan darah tinggi
- Kolesterol tinggi
- kencing manis
- Obesiti
- Merokok dan penggunaan tembakau lain
- Sejarah keluarga penyakit jantung awal
- Kurang senaman fizikal
Komplikasi stenosis arteri buah pinggang
Komplikasi stenosis arteri renal yang mungkin termasuk:
- Tekanan darah tinggi
- Kegagalan buah pinggang, memerlukan rawatan dengan dialisis atau pemindahan buah pinggang
- Pengekalan cecair di kaki anda, menyebabkan pergelangan kaki atau kaki bengkak
- Sesak nafas akibat pengumpulan cecair secara tiba-tiba di dalam paru-paru
Diagnosis stenosis arteri buah pinggang
Untuk diagnosis stenosis arteri renal, doktor anda boleh mulakan dengan:
- Peperiksaan fizikal yang termasuk doktor anda mendengar melalui stetoskop di kawasan buah pinggang untuk bunyi yang mungkin bermakna arteri ke buah pinggang menyempit
- Semakan sejarah perubatan anda
- Ujian darah dan air kencing untuk memeriksa fungsi buah pinggang anda
- Ujian darah dan air kencing untuk mengukur tahap hormon yang mengawal tekanan darah
Ujian pengimejan yang biasa dilakukan untuk mendiagnosis stenosis arteri renal termasuk:
- Ultrasound Doppler. Gelombang bunyi frekuensi tinggi membantu doktor anda melihat arteri dan buah pinggang dan memeriksa fungsinya. Prosedur ini juga membantu doktor anda mencari penyumbatan dalam saluran darah dan mengukur keterukan mereka.
- imbasan CT. Semasa imbasan CT, mesin X-ray yang dipautkan ke komputer mencipta imej terperinci yang menunjukkan imej keratan rentas arteri buah pinggang. Anda mungkin menerima suntikan pewarna untuk menunjukkan aliran darah.
- Angiografi resonans magnetik (MRA). MRA menggunakan gelombang radio dan medan magnet yang kuat untuk menghasilkan imej 3D terperinci arteri renal dan buah pinggang. Suntikan pewarna ke dalam arteri menggariskan saluran darah semasa pengimejan.
- Arteriografi buah pinggang. Peperiksaan sinar-X jenis khas ini membantu doktor anda mencari penyumbatan dalam arteri buah pinggang dan kadangkala membuka bahagian yang sempit dengan belon dan/atau stent. Sebelum X-ray diambil, doktor anda menyuntik pewarna ke dalam arteri buah pinggang melalui tiub panjang dan nipis (kateter) untuk menggariskan arteri dan menunjukkan aliran darah dengan lebih jelas. Ujian ini dilakukan terutamanya jika anda juga mungkin memerlukan tiub kecil (stent) yang diletakkan di dalam saluran darah anda untuk melebarkannya.
Bersedia untuk temu janji dengan doktor
Untuk stenosis arteri renal, anda mungkin dirujuk kepada pakar nefrologi atau pakar kardiologi, terutamanya jika tekanan darah anda sukar dikawal atau fungsi buah pinggang bertambah teruk.
Berikut ialah beberapa maklumat untuk membantu anda bersiap sedia untuk temu janji anda, dan mengetahui perkara yang akan ditanya oleh doktor anda.
Apa yang anda boleh lakukan untuk menyediakan
Untuk menyediakan temujanji anda:
- Tuliskan simptom yang anda alami, termasuk sebarang simptom yang kelihatan tidak berkaitan dengan sebab anda menjadualkan temu janji.
- Buat senarai semua ubat, vitamin dan makanan tambahan yang anda ambil, termasuk dos.
- Kongsi maklumat perubatan penting dengan doktor anda, termasuk merokok atau penggunaan produk tembakau lain yang lalu atau semasa.
- Minta ahli keluarga atau rakan untuk datang bersama anda. Kadangkala sukar untuk mengingati semua maklumat yang diberikan kepada anda semasa janji temu. Seseorang yang menemani anda mungkin mengingati sesuatu yang anda terlepas atau terlupa.
- Tulis senarai soalan untuk ditanya kepada doktor anda.
Untuk stenosis arteri renal, beberapa soalan asas untuk ditanya kepada doktor anda termasuk:
- Apakah punca simptom saya yang paling mungkin?
- Apakah jenis ujian yang saya perlukan? Adakah ujian ini memerlukan sebarang persediaan khas?
- Adakah keadaan perubatan ini sementara atau tahan lama?
- Apa yang akan berlaku kepada buah pinggang saya?
- Apakah rawatan yang tersedia, dan kaedah manakah yang anda cadangkan?
- Apakah kesan sampingan?
- Saya mempunyai keadaan perubatan lain, bagaimana saya boleh menguruskan keadaan ini bersama-sama?
- Adakah saya perlu mengikuti sebarang sekatan diet? Bagaimana dengan sekatan aktiviti?
- Apakah tahap yang sesuai untuk tekanan darah saya? Apakah yang boleh saya lakukan untuk membantu menurunkannya?
Apa yang mungkin ditanya oleh doktor kepada anda
Doktor anda mungkin bertanya soalan seperti:
- Bilakah anda mula mengalami gejala?
- Adakah anda seorang perokok, atau adakah anda menggunakan sebarang jenis produk tembakau lain?
- Adakah apa-apa nampaknya memperbaiki atau memburukkan gejala anda?
- Adakah anda tahu nilai purata tekanan darah anda?
- Adakah anda telah mengukur fungsi buah pinggang anda?
- Adakah sesiapa dalam keluarga anda mempunyai sejarah tekanan darah tinggi atau penyakit buah pinggang?
Rawatan stenosis arteri buah pinggang
Rawatan untuk stenosis arteri renal termasuk perubahan gaya hidup, ubat-ubatan dan prosedur pembedahan untuk memulihkan aliran darah ke buah pinggang. Kadangkala gabungan rawatan adalah pendekatan terbaik. Bergantung pada kesihatan dan gejala keseluruhan anda, anda mungkin tidak memerlukan sebarang rawatan khusus.
Perubahan gaya hidup
Jika tekanan darah anda meningkat secara sederhana atau teruk, gaya hidup sihat – mengehadkan garam, makan makanan yang sihat dan melakukan aktiviti fizikal yang kerap – boleh membantu mengawal tekanan darah anda.
Ubat
Tekanan darah tinggi – walaupun terutamanya berkaitan dengan stenosis arteri renal – selalunya boleh dirawat dengan jayanya dengan ubat-ubatan. Mencari ubat atau gabungan ubat yang betul mungkin memerlukan masa dan kesabaran.
Beberapa ubat yang biasa digunakan untuk merawat tekanan darah tinggi yang berkaitan dengan stenosis arteri renal termasuk:
- Perencat enzim penukar angiotensin (ACE) dan penyekat reseptor angiotensin II (ARB), yang membantu melegakan saluran darah dan menyekat pembentukan atau kesan bahan kimia badan semula jadi yang dipanggil angiotensin II, yang menyempitkan saluran darah
- Diuretik, yang membantu badan anda menghilangkan natrium dan air yang berlebihan
- Penyekat beta dan penyekat alfa-beta, yang mungkin mempunyai kesan membuatkan jantung anda berdegup perlahan dan kurang kuat atau melebarkan (melebarkan) saluran darah, bergantung pada ubat yang anda gunakan
- Penyekat saluran kalsium, yang membantu melegakan saluran darah.
Jika aterosklerosis adalah punca stenosis arteri buah pinggang, doktor anda juga mungkin mengesyorkan aspirin dan ubat penurun kolesterol. Ubat mana yang terbaik untuk anda bergantung pada keadaan individu anda.
Prosedur pembedahan
Bagi orang tertentu, prosedur pembedahan mungkin disyorkan untuk memulihkan aliran darah melalui arteri renal untuk memperbaiki aliran darah ke buah pinggang.
Keputusan daripada ujian klinikal yang membandingkan ubat dengan angioplasti buah pinggang dan stenting tidak menunjukkan perbezaan antara kedua-dua pendekatan rawatan ini untuk mengurangkan tekanan darah tinggi dan meningkatkan fungsi buah pinggang untuk pesakit dengan stenosis arteri renal sederhana. Prosedur pembedahan untuk membuka vesel perlu dipertimbangkan untuk orang yang tidak sihat dalam perubatan sahaja, yang tidak boleh bertolak ansur dengan ubat-ubatan, yang sering menyimpan cecair dan yang mengalami kegagalan jantung yang tahan rawatan.
Prosedur pembedahan untuk merawat stenosis arteri renal mungkin termasuk:
- Angioplasti buah pinggang dan stenting. Dalam prosedur pembedahan ini, doktor meluaskan arteri renal yang sempit dan meletakkan alat (stent) di dalam saluran darah anda yang menahan dinding saluran terbuka dan membolehkan pengaliran darah yang lebih baik.
- Pembedahan pintasan arteri buah pinggang. Semasa prosedur pembedahan pintasan, doktor mencantumkan saluran darah pengganti ke arteri buah pinggang untuk membuat laluan baru bagi darah sampai ke buah pinggang. Kadang-kadang ini bermakna menyambungkan arteri buah pinggang ke saluran dari tempat lain, seperti hati atau limpa. Pembedahan ini paling kerap dilakukan jika angioplasti tidak berjaya, atau apabila terdapat keperluan untuk prosedur pembedahan tambahan.
Gaya hidup dan penjagaan di rumah
Sebagai sebahagian daripada pelan rawatan anda untuk stenosis arteri buah pinggang, doktor anda mungkin mengesyorkan membuat perubahan gaya hidup tertentu:
- Kekalkan berat badan yang sihat. Apabila berat badan anda meningkat, tekanan darah anda juga meningkat. Jika anda berlebihan berat badan, menurunkan berat badan boleh membantu menurunkan tekanan darah anda.
- Hadkan garam dalam diet anda. Makanan garam dan masin menyebabkan badan anda mengekalkan cecair. Proses ini boleh meningkatkan jumlah darah anda dan, seterusnya, meningkatkan tekanan darah anda.
- Jadilah aktif secara fizikal. Menjadi aktif secara fizikal secara tetap boleh membantu anda menurunkan berat badan, mengurangkan risiko penyakit jantung, menurunkan kolesterol anda dan menurunkan tekanan darah anda. Semak dengan doktor anda sebelum memulakan program senaman, terutamanya jika anda mempunyai tekanan darah tinggi dan tidak aktif pada masa lalu.
- Kurangkan tekanan emosi. Menurunkan tahap tekanan boleh mengurangkan tekanan darah anda.
- Minum alkohol secara sederhana. Minum terlalu banyak alkohol boleh meningkatkan tekanan darah.
- Jangan hisap tembakau. Tembakau mencederakan dinding saluran darah dan mempercepatkan proses pengerasan arteri. Jika anda merokok, minta doktor anda membantu anda berhenti.
