Levetiracetam adalah ubat anti-sawan yang ditetapkan oleh doktor untuk mengawal beberapa jenis epilepsi. Ubat ini mengurangkan kekerapan sawan dengan menstabilkan aktiviti elektrik di dalam otak. Doktor biasanya menetapkan ubat levetiracetam untuk:
- sawan fokus (juga dipanggil sawan separa)
- sawan mioklonik
- sawan klonik tonik umum.
Doktor sering memilih levetiracetam kerana ubat ini mempunyai keberkesanan kawalan sawan yang kuat dan mempunyai interaksi ubat yang kurang berbanding dengan ubat anti sawan yang lebih lama.
Kajian klinikal menunjukkan bahawa levetiracetam boleh mengurangkan kekerapan sawan lebih daripada 50% dalam kira-kira 42% orang yang menghidap epilepsi apabila doktor menambah ubat ini kepada terapi sedia ada. Sesetengah orang mencapai kawalan sawan sepenuhnya.
Ubat Levetiracetam juga dijual di bawah nama dagangan Keppra, Keppra XR (bentuk pelepasan lanjutan), Desitrend, atau Spritam (tablet larut cepat).
Doktor menetapkan ubat ini untuk orang dewasa dan kanak-kanak. Doktor juga menggunakan levetiracetam intravena di hospital untuk kawalan sawan apabila ubat oral tidak boleh diambil.
Mekanisme tindakan ubat levetiracetam
Levetiracetam berfungsi melalui mekanisme yang berbeza daripada banyak ubat anti-kejang yang lebih lama.
Sasaran utama ubat ini adalah protein yang dipanggil protein vesikel sinaptik 2A di dalam otak. Protein ini memainkan peranan penting dalam pelepasan neurotransmitter pada sinaps saraf.
Levetiracetam menghasilkan beberapa kesan neurologi:
1. Mengikat kepada protein vesikel sinaptik 2A
Levetiracetam mengikat kuat kepada protein vesikel sinaptik 2A dalam neuron presinaptik. Pengikatan ini mengawal pelepasan bahan neurotransmitter yang membawa isyarat elektrik antara sel-sel otak.
Kesan pengawalseliaan ini menghalang isyarat rangsangan yang berlebihan yang boleh mencetuskan sawan.
2. Pengurangan tembakan elektrik neuron yang tidak normal
Sawan berlaku apabila kumpulan neuron menembak isyarat elektrik dengan pantas dan serentak. Levetiracetam menstabilkan corak tembakan elektrik neuron dan mengurangkan penyebaran aktiviti elektrik yang tidak normal di seluruh otak.
3. Modulasi isyarat kalsium
Levetiracetam sebahagiannya menghalang saluran kalsium dalam neuron. Perencatan ini mengurangkan kemasukan kalsium ke dalam sel saraf dan mengurangkan pelepasan neurotransmitter semasa aktiviti neuron yang berlebihan.
4. Pengurangan neurotransmisi rangsangan
Kesan gabungan mekanisme ini mengurangkan isyarat glutamat yang berlebihan, yang merupakan salah satu pemacu utama aktiviti penyitaan.
Mekanisme ini menjadikan levetiracetam berkesan untuk beberapa jenis sawan sambil menghasilkan lebih sedikit interaksi dengan ubat lain.
Kesan sampingan ubat levetiracetam
Levetiracetam boleh menyebabkan beberapa kesan sampingan. Kebanyakan kesan sampingan menjejaskan sistem saraf atau mood.
Kesan sampingan biasa levetiracetam adalah:
- Mengantuk
- Kepenatan
- Pening kepala
- Sakit kepala
- Kerengsaan
- Perubahan mood
- Kebimbangan
- Kemurungan
- Pencerobohan atau pergolakan
- Kesukaran menumpukan perhatian
- Hilang selera makan
- Loya atau muntah
- Masalah penyelarasan
- Gegaran otot.
Kesan sampingan levetiracetam yang jarang tetapi serius adalah:
- Perubahan tingkah laku yang teruk
- Fikiran membunuh diri
- Reaksi alergi yang teruk
- Reaksi kulit yang teruk
- Gangguan darah seperti bilangan sel darah putih yang rendah.
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan yang penting dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Mengantuk dan keletihan
Levetiracetam mengurangkan keceriaan neuron di seluruh otak. Penstabilan neuron ini memperlahankan isyarat otak secara keseluruhan. Aktiviti neuron yang berkurangan boleh menghasilkan sedasi dan mengurangkan kewaspadaan.
Kawasan otak yang mengawal terjaga termasuk:
- sistem pengaktifan retikular
- talamus
- korteks serebrum.
Levetiracetam mengurangkan neurotransmisi rangsangan di kawasan ini. Kesan ini boleh menyebabkan mengantuk dan keletihan.
Ujian klinikal melaporkan rasa mengantuk pada kira-kira 14% orang yang mengambil ubat levetiracetam, keletihan pada kira-kira 12% orang.
Gejala ini berlaku paling kerap dalam tempoh 2-3 minggu pertama atau selepas peningkatan dos.
Anda boleh mengurangkan rasa mengantuk dengan:
- mengambil ubat pada waktu petang jika mengantuk berlaku pada waktu siang
- meningkatkan dos perlahan-lahan di bawah pengawasan perubatan
- mengelakkan alkohol dan ubat penenang
- membenarkan badan dua hingga empat minggu untuk menyesuaikan diri.
Doktor kadangkala mengurangkan dos jika keletihan yang teruk berterusan.
2. Pening dan masalah koordinasi
Levetiracetam mengubah aktiviti neuron di kawasan otak yang mengawal keseimbangan dan koordinasi. Kawasan ini termasuk:
- Serebelum
- Sistem vestibular
- Pusat kawalan motor di batang otak.
Pengurangan isyarat rangsangan di kawasan ini boleh menjejaskan koordinasi dan keseimbangan.
Pening berlaku pada kira-kira 9% orang yang mengambil ubat levetiracetam; masalah koordinasi berlaku pada kira-kira 4% orang.
Gejala ini berlaku lebih kerap apabila anda mula mengambil ubat atau apabila anda meningkatkan dos dengan cepat.
Anda boleh mengurangkan pening dengan:
- Bangkit perlahan-lahan dari posisi duduk atau baring
- Elakkan memandu semasa 2-3 minggu pertama rawatan
- Meningkatkan dos ubat secara beransur-ansur
- Minum air secukupnya.
Doktor boleh melaraskan dos jika pening menjadi berterusan.
3. Perubahan mood dan mudah marah
Ini adalah kesan sampingan biasa levetiracetam.
Levetiracetam mengubah keseimbangan neurotransmitter di kawasan otak yang mengawal mood. Wilayah ini termasuk:
- Sistem limbik
- Amigdala
- Korteks prefrontal.
Perubahan dalam isyarat asid glutamat dan gamma aminobutyric boleh mengubah peraturan emosi.
Sesetengah orang menjadi sangat mudah marah, mengalami ketidakstabilan emosi, atau telah meningkatkan tindak balas kemarahan.
Gejala tingkah laku berlaku pada kira-kira 15% orang yang mengambil ubat levetiracetam.
Kanak-kanak dan remaja mengalami kesan sampingan tingkah laku lebih kerap daripada orang dewasa.
Anda boleh mengurangkan kesan sampingan tingkah laku dengan:
- Meningkatkan dos perlahan-lahan
- Memantau perubahan mood dengan berhati-hati
- Mengekalkan tabiat tidur yang baik
- Mengelakkan alkohol dan ubat perangsang.
Doktor kadangkala menetapkan suplemen vitamin B6 untuk mengurangkan kerengsaan, walaupun bukti saintifik masih terhad.
Doktor mungkin beralih kepada ubat lain jika gejala mood yang teruk berkembang.
4. Kemurungan dan pemikiran untuk membunuh diri
Levetiracetam menjejaskan bahan neurotransmitter yang mengawal mood dan kestabilan emosi.
Pengurangan neurotransmisi rangsangan dalam litar otak limbik boleh mempengaruhi:
- Isyarat serotonin
- Isyarat dopamin
- Pemprosesan emosi.
Perubahan neurologi ini boleh meningkatkan kerentanan kepada kemurungan pada individu yang terdedah.
Kemurungan berlaku pada kira-kira 5% orang yang mengambil ubat levetiracetam; pemikiran bunuh diri berlaku pada kira-kira 0.5% orang.
Risiko meningkat pada orang yang pernah mengalami kemurungan sebelum ini, mengalami gangguan kecemasan, atau mempunyai penyakit psikiatri lain.
Untuk mengelakkan kesan sampingan ini, anda perlu:
- Laporkan perubahan mood kepada doktor dengan segera
- Kekalkan tidur yang teratur dan tabiat bersenam
- Elakkan alkohol dan dadah rekreasi
- Dapatkan sokongan kesihatan mental apabila perlu.
Doktor mungkin menukar terapi jika kemurungan berkembang.
5. Gejala gastrousus
Levetiracetam boleh mempengaruhi isyarat neurotransmitter dalam sistem saraf gastrousus. Saluran gastrousus mengandungi rangkaian besar neuron yang dikenali sebagai sistem saraf enterik.
Isyarat neuron yang diubah dalam sistem ini boleh menyebabkan:
- Loya
- muntah-muntah
- Selera makan berkurangan.
Gejala gastrousus berlaku dalam 4% – 8% orang yang mengambil ubat levetiracetam.
Anda boleh mengurangkan gejala ini dengan:
- Mengambil ubat dengan makanan
- Membahagikan dos harian kepada dua dos yang lebih kecil
- Minum cecair yang mencukupi.
Doktor jarang perlu menghentikan ubat untuk gejala gastrousus ringan.
6. Gegaran otot
Gegaran berlaku kerana levetiracetam mengubah suai aktiviti neuron dalam cerebellum dan litar kawalan motor.
Litar motor ini mengawal pergerakan otot yang tepat. Keseimbangan neurotransmitter yang diubah boleh menghasilkan pengecutan otot berirama kecil yang tidak disengajakan.
Gegaran berlaku pada kira-kira 3% orang yang mengambil ubat levetiracetam. Risiko meningkat dengan dos yang lebih tinggi.
Anda boleh mengurangkan gegaran dengan mengelakkan lebihan kafein, mengekalkan tidur yang teratur, dan melaraskan dos ubat jika gegaran menjadi mengganggu.
7. Reaksi alahan yang teruk dan tindak balas kulit
Reaksi imun yang jarang berlaku boleh berlaku apabila sistem imun mengiktiraf metabolit ubat sebagai bahan asing.
Tindak balas imun ini boleh mencetuskan:
- Ruam kulit
- Reaksi hipersensitiviti
- Gangguan kulit yang teruk.
Reaksi alahan yang teruk berlaku dalam kurang daripada 1% orang yang mengambil ubat levetiracetam. Reaksi kulit yang teruk sangat jarang berlaku.
Anda mesti mendapatkan rawatan perubatan dengan segera jika gejala muncul, termasuk:
- Ruam kulit
- Demam
- Bengkak muka
- Kesukaran bernafas.
Anda mesti berhenti mengambil ubat dengan serta-merta apabila tindak balas alahan yang teruk berlaku.
Siapa yang tidak boleh menggunakan levetiracetam? Apakah ubat alternatif?
Levetiracetam mungkin tidak sesuai untuk kumpulan berikut.
Orang yang mengalami gangguan psikiatri yang teruk
Levetiracetam boleh memburukkan lagi ketidakstabilan mood.
Doktor boleh memilih ubat alternatif untuk orang yang mengalami kemurungan yang teruk, atau gangguan bipolar, atau dengan gangguan tingkah laku yang teruk.
Orang yang mempunyai penyakit buah pinggang yang teruk
Buah pinggang menghilangkan kebanyakan levetiracetam dari badan.
Kerosakan buah pinggang yang teruk boleh menyebabkan pengumpulan ubat dan ketoksikan. Doktor mesti mengurangkan dos dengan ketara pada orang-orang ini.
Orang yang mempunyai hipersensitiviti yang diketahui
Orang yang sebelum ini mengalami reaksi alahan terhadap levetiracetam perlu mengelakkan ubat ini.
Ubat anti-sawan alternatif
Doktor boleh memilih ubat lain bergantung pada jenis sawan dan keadaan pesakit.
1. Lamotrigin
Lamotrigin menstabilkan saluran natrium neuron dan mengurangkan pembebasan glutamat.
Doktor sering memilih lamotrigin untuk pesakit yang mengalami kemurungan atau gangguan mood kerana ubat ini menghasilkan lebih sedikit kesan sampingan tingkah laku.
2. Asid valproik
Asid valproik meningkatkan isyarat asid aminobutirik gamma dan mengurangkan keceriaan neuron.
Doktor menggunakan ubat asid valproik untuk:
- Epilepsi umum
- Pelbagai jenis sawan.
Walau bagaimanapun, asid valproik mungkin tidak sesuai untuk wanita hamil kerana risiko janin.
3. Carbamazepine
Carbamazepine menyekat saluran natrium dan menstabilkan membran neuron.
Doktor biasanya menetapkan carbamazepine untuk sawan fokus.
Ubat ini boleh menyebabkan lebih banyak interaksi ubat daripada levetiracetam.
