Lovastatin tergolong dalam kelas ubat yang dipanggil statin, atau ubat perencat reduktase HMG-CoA. Doktor menetapkan lovastatin terutamanya untuk menurunkan kolesterol lipoprotein berketumpatan rendah (LDL) – biasanya dipanggil kolesterol “buruk”. Lovastatin juga meningkatkan kolesterol lipoprotein berketumpatan tinggi (HDL) dan menurunkan trigliserida.
Dari segi keberkesanan, ujian klinikal menunjukkan lovastatin mengurangkan kolesterol LDL sebanyak lebih kurang 25% hingga 40% bergantung kepada dos (20 mg hingga 80 mg sehari). Anda biasanya mengambil ubat sekali sehari pada waktu petang, kerana sintesis kolesterol memuncak dalam sekelip mata.
Ubat Lovastatin juga dijual di bawah nama dagang Mevacor, Altoprev, Lovacor, Lovastatine, atau Mevinacor.
Mekanisme tindakan ubat lovastatin (Mevacor).
Lovastatin adalah prodrug, bermakna badan anda mesti menukarnya ke dalam bentuk aktif – asid lovastatin – sebelum ia berkuat kuasa. Setelah diaktifkan, lovastatin secara kompetitif menghalang enzim yang dipanggil HMG-CoA reductase. Enzim ini memangkinkan langkah utama dalam laluan mevalonat, iaitu laluan biologi yang digunakan oleh sel hati untuk mensintesis kolesterol.
Apabila lovastatin menyekat enzim ini, pengeluaran kolesterol di dalam sel hati menurun. Sebagai tindak balas, sel hati meningkatkan bilangan reseptor LDL pada permukaannya untuk menangkap lebih banyak kolesterol LDL daripada aliran darah. Hasil bersihnya ialah penurunan ketara dalam paras kolesterol LDL yang beredar.
Yang penting, laluan mevalonat bukan sahaja menghasilkan kolesterol. Ia juga menghasilkan molekul lain – termasuk koenzim Q10 (ubiquinone), dolikol dan isoprenoid – dan perencatan laluan ini oleh lovastatin menjejaskan semua produk ini, dengan itu menyebabkan beberapa kesan sampingan.
Kesan sampingan ubat lovastatin (Mevacor).
Kesan sampingan biasa lovastatin (berlaku pada lebih daripada 1% pengguna ubat) adalah:
- Sakit otot atau kelemahan otot
- sakit kepala
- Loya dan ketidakselesaan gastrousus (termasuk sakit perut, kembung perut, cirit-birit, dan sembelit)
- Enzim hati yang tinggi (dikesan pada ujian darah, biasanya tanpa gejala).
Kesan sampingan lovastatin yang tidak biasa (berlaku dalam 0.1% hingga 1% pengguna ubat) adalah:
- Insomnia dan gangguan tidur
- Masalah ingatan atau perubahan kognitif (kabus otak)
- Ruam atau tindak balas kulit
- Pening kepala.
Kesan sampingan lovastatin yang jarang berlaku tetapi serius (berlaku dalam kurang daripada 0.1% pengguna ubat) ialah:
- Rhabdomyolysis (kerosakan otot yang teruk yang boleh menyebabkan kegagalan buah pinggang)
- Miopati (penyakit otot)
- Neuropati periferal (kerosakan saraf pada anggota badan)
- Hepatotoksisiti (kerosakan hati yang serius)
- Miopati nekrosis yang dimediasi imun.
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Sakit otot dan kelemahan otot (myalgia dan myopathy)
Aduan berkaitan otot adalah sebab paling biasa orang berhenti mengambil ubat statin. Lovastatin (Mevacor) menyebabkan kesan sampingan ini melalui sekurang-kurangnya dua mekanisme. Pertama, dengan mengurangkan pengeluaran koenzim Q10 — molekul penting untuk penghasilan tenaga dalam sel otot — lovastatin merosakkan mitokondria di dalam gentian otot, yang membawa kepada keletihan, sakit otot dan kelemahan otot. Kedua, lovastatin mengurangkan ketersediaan isoprenoid, yang diperlukan oleh sel otot untuk fungsi protein normal dan kestabilan membran. Kesan ini menekankan tisu otot dan, pada individu yang terdedah, mencetuskan keradangan atau kematian sel.
Myalgia (sakit otot) berlaku pada kira-kira 7% orang yang mengambil ubat statin, termasuk lovastatin. Miopati (penyakit otot yang ketara secara klinikal dengan tahap creatine kinase yang tinggi) berlaku pada kira-kira 1 dalam 10,000 pengguna ubat. Bentuk yang paling teruk, rhabdomyolysis – di mana serat otot pecah dan melepaskan protein ke dalam aliran darah yang boleh merosakkan buah pinggang – berlaku pada kira-kira 1 dalam 100,000 orang yang mengambil ubat lovastatin sahaja. Risiko meningkat secara mendadak apabila anda mengambil ubat lovastatin bersama ubat-ubatan lain tertentu.
Untuk mengelakkan atau mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Ambil ubat pada dos berkesan terendah.
- Elakkan mengambil ubat lovastatin dengan ubat yang meningkatkan tahap lovastatin dalam darah dengan ketara: antibiotik tertentu (clarithromycin, erythromycin), ubat antikulat (itraconazole, ketoconazole), ubat perencat protease HIV dan siklosporin imunosupresan — kesemua ubat ini meningkatkan risiko kerosakan otot.
- Elakkan minum jus limau gedang dalam jumlah yang banyak, kerana jus limau gedang menghalang enzim yang memecah lovastatin dan oleh itu meningkatkan kepekatannya dalam darah.
- Beritahu doktor anda dengan segera jika anda mengalami sakit otot yang tidak dapat dijelaskan atau air kencing berwarna gelap (tanda rhabdomyolysis).
- Doktor anda mungkin memeriksa tahap creatine kinase anda secara berkala atau beralih kepada ubat statin yang berbeza jika gejala otot bermasalah.
- Sesetengah bukti menunjukkan bahawa suplemen dengan koenzim Q10 boleh mengurangkan gejala otot yang berkaitan dengan statin, walaupun keputusan percubaan klinikal tidak jelas.
2. Sakit kepala
Sakit kepala adalah satu lagi kesan sampingan biasa lovastatin, walaupun saintis tidak memahami sepenuhnya mekanismenya. Sebabnya boleh jadi lovastatin boleh melepasi penghalang darah-otak (ke tahap terhad) dan mengganggu laluan mevalonate dalam sistem saraf pusat, dengan itu mengubah molekul isyarat dan komposisi membran sel-sel otak. Perubahan dalam nada saluran darah —kerana kolesterol memainkan peranan dalam fungsi sel vaskular — juga boleh menyebabkan sakit kepala.
Kira-kira 2-3% orang yang mengambil ubat lovastatin mengalami sakit kepala. Kesan sampingan ini selalunya hilang dengan sendirinya dalam tempoh 2-3 minggu pertama apabila badan anda menyesuaikan diri dengan ubat.
Anda perlu minum air yang mencukupi. Mengambil ubat dengan makanan boleh mengurangkan kesan sampingan gastrousus dan neurologi.
Jika sakit kepala berterusan atau teruk, berbincang dengan doktor anda tentang pelarasan dos atau beralih kepada ubat statin yang berbeza.
3. Kesan sampingan gastrousus (loya, sakit perut, kembung perut, cirit-birit, sembelit)
Lovastatin (Mevacor) menjalani metabolisme dalam hati dan ia memasuki saluran gastrousus semasa proses ini. Lovastatin dan metabolitnya boleh merengsakan lapisan perut dan usus, mengubah keseimbangan bakteria usus, dan menjejaskan motilitas usus. Laluan mevalonat juga beroperasi dalam sel usus, jadi menghalang laluan ini boleh mengganggu fungsi sel gastrousus normal.
Aduan gastrousus berlaku pada kira-kira 5% orang yang mengambil ubat lovastatin. Loya dan ketidakselesaan perut adalah yang paling biasa di kalangan kesan sampingan ini, manakala cirit-birit dan sembelit adalah kurang kerap. Gejala ini biasanya ringan dan sementara.
Untuk mengelakkan atau mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Ambil ubat dengan makanan atau sejurus selepas makan untuk mengurangkan kerengsaan perut.
- Mulakan pada dos yang lebih rendah dan tingkatkan secara beransur-ansur, jika doktor anda bersetuju, untuk memberi masa kepada sistem penghadaman anda untuk menyesuaikan diri.
- Jika anda mengalami sembelit, meningkatkan pengambilan serat makanan dan cecair biasanya membantu.
- Jika gejala gastrousus berterusan atau teruk, berbincang dengan doktor anda. Doktor mungkin mempertimbangkan untuk beralih kepada ubat statin alternatif.
4. Enzim hati yang tinggi (hepatotoksisiti)
Oleh kerana hati adalah tapak utama metabolisme lovastatin dan sasaran utama tindakan ubat, ia terdedah kepada kesan yang tidak diingini. Lovastatin dan metabolitnya boleh memberi tekanan kepada sel hati, yang membawa kepada peningkatan sederhana dalam enzim seperti alanine aminotransferase (ALT) dan aspartate aminotransferase (AST). Dalam kes yang sangat jarang berlaku, masalah ini berkembang kepada kerosakan hati yang tulen.
Peningkatan sederhana dalam enzim hati (ditakrifkan sebagai lebih daripada tiga kali ganda had atas julat normal) berlaku pada kira-kira 2% orang yang mengambil ubat lovastatin (Mevacor), selalunya pada dos yang lebih tinggi (80 mg sehari). Hepatotoksisiti klinikal yang serius – kerosakan hati sebenar dengan gejala – jarang berlaku, berlaku dalam kurang daripada 1 dalam 10,000 pesakit. Bagi kebanyakan orang, peningkatan enzim adalah asimtomatik dan terbalik apabila mereka berhenti mengambil ubat.
Untuk mengelakkan atau mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Elakkan minum alkohol semasa anda mengambil ubat, kerana alkohol sudah menekan hati dan meningkatkan risiko.
- Elakkan mengambil ubat lain yang toksik kepada hati tanpa memaklumkan kepada doktor anda.
5. Insomnia dan gangguan tidur
Lovastatin boleh melepasi halangan darah-otak, mengganggu laluan mevalonate dalam neuron dan menjejaskan metabolisme bahan dan hormon neurotransmitter – termasuk serotonin dan melatonin – yang mengawal tidur. Sesetengah penyelidik juga mencadangkan bahawa ketidakselesaan otot berkaitan statin pada waktu malam menyumbang kepada kualiti tidur yang lemah.
Gangguan tidur berlaku pada kira-kira 2% orang yang mengambil ubat statin lipofilik seperti lovastatin.
6. Masalah ingatan dan perubahan kognitif
Otak adalah organ yang paling kaya dengan kolesterol dalam badan, dan kolesterol memainkan peranan penting dalam membentuk dan mengekalkan hubungan sinaptik antara neuron. Oleh kerana lovastatin boleh melepasi halangan darah-otak dan menghalang sintesis kolesterol dalam tisu otak, sesetengah penyelidik percaya ubat ini boleh menjejaskan pembaharuan membran sinaptik, yang berpotensi menjejaskan memori dan prestasi kognitif. Laluan mevalonat juga menghasilkan molekul lain yang penting untuk fungsi neuron.
Masalah ingatan berlaku pada kira-kira 3% pengguna ubat statin, dan biasanya hilang selepas mereka berhenti mengambil ubat.
Jika anda melihat masalah ingatan atau “kabus otak” selepas mengambil ubat lovastatin, laporkan kepada doktor anda. Beralih kepada ubat statin hidrofilik seperti pravastatin boleh menghapuskan masalah ini.
7. Rhabdomyolysis (kerosakan otot yang teruk)
Rhabdomyolysis adalah kesan sampingan berkaitan otot yang paling berbahaya bagi lovastatin. Ia adalah bentuk melampau mekanisme yang sama yang menyebabkan myalgia biasa: kemerosotan mendalam pengeluaran tenaga dan integriti membran dalam sel otot membawa kepada kematian serat otot yang meluas. Gentian yang mati melepaskan sejumlah besar myoglobin – protein yang membawa oksigen dalam otot – ke dalam aliran darah. Buah pinggang cuba menapis jumlah mioglobin ini, tetapi myoglobin adalah toksik kepada sel tubul buah pinggang dan boleh menyebabkan kecederaan buah pinggang akut atau kegagalan buah pinggang.
Rhabdomyolysis sangat jarang berlaku apabila anda mengambil ubat lovastatin (Mevacor) sahaja, berlaku dalam kira-kira 1 dalam 100,000 orang setahun. Walau bagaimanapun, risiko meningkat sebanyak 10 kali atau lebih apabila lovastatin bergabung dengan ubat yang menghalang enzim cytochrome P450 3A4 (yang memecah lovastatin), seperti ubat antikulat yang kuat, antibiotik tertentu, ubat rawatan HIV dan beberapa ubat imunosupresan.
Sentiasa beritahu doktor dan ahli farmasi anda tentang setiap ubat, makanan tambahan dan produk herba yang anda ambil.
8. Neuropati periferal
Saraf periferi, seperti neuron otak, bergantung kepada kolesterol untuk membentuk dan mengekalkan myelin – sarung penebat yang mengelilingi gentian saraf dan membolehkan isyarat elektrik bergerak dengan cepat dan boleh dipercayai. Apabila lovastatin menyekat sintesis kolesterol, pembentukan myelin mungkin menjadi terjejas, yang membawa kepada disfungsi saraf. Sesetengah kajian mencadangkan bahawa pengurangan koenzim Q10 juga mungkin memainkan peranan dengan menjejaskan metabolisme tenaga dalam sel saraf periferi.
Neuropati periferal adalah kesan sampingan yang jarang berlaku, berlaku dalam kurang daripada 1 dalam 10,000 pengguna statin.
Maklumkan kepada doktor anda jika anda mengalami sensasi kesemutan atau kebas pada tangan atau kaki anda. Doktor harus menolak punca lain neuropati periferal (seperti diabetes atau kekurangan vitamin B12) sebelum mengaitkan gejala kepada lovastatin.
9. Miopati nekrosis yang dimediasi imun
Myopathy necrotising yang dimediasi imun ialah keadaan autoimun yang jarang berlaku tetapi berbeza di mana sistem imun membangunkan antibodi terhadap HMG-CoA reduktase itu sendiri. Sebabnya boleh jadi ubat statin, dengan menaikkan reduktase HMG-CoA dalam penjanaan semula sel otot (semasa sel cuba mengimbangi perencatan ubat), mendedahkan lebih banyak enzim ini kepada sistem imun. Dalam individu yang terdedah secara genetik, sistem imun kemudian melancarkan serangan bukan sahaja pada enzim terikat dadah tetapi pada semua reduktase HMG-CoA – termasuk dalam sel otot.
Ini adalah kesan sampingan lovastatin yang sangat jarang berlaku.
