Ethambutol (Myambutol) ialah ubat antibiotik yang ditetapkan oleh doktor untuk merawat tuberkulosis aktif – jangkitan serius yang disebabkan oleh bakteria Mycobacterium tuberculosis. Doktor hampir selalu menggabungkan etambutol dengan ubat antibiotik lain – biasanya isoniazid, rifampicin, dan pyrazinamide – kerana pendekatan empat ubat ini mengurangkan risiko bakteria membina rintangan dadah.
Ubat etambutol juga dijual di bawah nama dagang Myambutol, Servambutol, atau Dexambutol.
Ethambutol (Myambutol) juga merawat jangkitan yang disebabkan oleh mikobakteria bukan tuberkulosis – sekumpulan bakteria persekitaran yang boleh menyebabkan penyakit paru-paru, terutamanya pada orang yang mempunyai sistem imun yang lemah. Apabila digunakan sebagai sebahagian daripada rejimen rawatan yang diawasi dengan betul, etambutol menyumbang kepada kadar penyembuhan melebihi 95% dalam kes tuberkulosis yang mudah terdedah kepada dadah, menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia.
Mekanisme tindakan ubat etambutol (Myambutol).
Ethambutol mensasarkan langkah khusus dalam pembinaan dinding sel bakteria. Lebih tepat lagi, ubat itu menghalang enzim yang dipanggil arabinosyl transferase, yang diperlukan oleh bakteria untuk memasang arabinogalactan – polimer gula struktur yang membentuk bahagian kritikal dinding sel mikobakteria. Dengan menyekat enzim ini, etambutol mengganggu integriti dinding sel, akhirnya menyebabkan bakteria mati atau kehilangan keupayaannya untuk membiak. Mekanisme ini menjadikan etambutol bacteriostatic pada dos standard, bermakna ubat menghentikan pertumbuhan bakteria dan bukannya membunuh bakteria secara langsung, walaupun pada dos yang lebih tinggi ia boleh menjadi bakteria.
Kesan sampingan ubat etambutol (Myambutol).
Kesan sampingan etambutol yang paling penting yang perlu anda ketahui ialah:
- Neuritis optik (keradangan saraf optik)
- Mengurangkan ketajaman penglihatan dan gangguan penglihatan warna
- Neuropati periferal (kerosakan saraf di tangan dan kaki)
- Hiperurisemia (peningkatan paras asid urik dalam darah)
- Gout
- Ketoksikan hati (hepatotoksisiti)
- Ruam kulit dan tindak balas hipersensitiviti
- Gangguan gastrousus (loya, muntah, sakit perut)
- Sakit kepala dan pening
- Kekeliruan dan gangguan mental (jarang berlaku).
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Neuritis optik dan perubahan visual
Neuritis optik ialah kesan sampingan etambutol yang paling serius, dan ia memerlukan perhatian anda. Ethambutol merosakkan saraf optik dengan mengganggu proses metabolik yang bergantung kepada zink dalam sel saraf. Zink memainkan peranan penting dalam fungsi mitokondria di dalam sel ganglion retina, dan etambutol kelat (mengikat dan mengeluarkan) zink, menjejaskan pengeluaran tenaga dalam tisu saraf halus ini.
Risiko neuritis optik banyak bergantung pada dos yang anda terima. Kira-kira 1% orang yang mengambil dos harian standard sebanyak 15 miligram setiap kilogram berat badan mengalami neuritis optik. Pada dos yang lebih tinggi iaitu 25 miligram sekilogram, angka ini meningkat kepada kira-kira 5%. Pada dos melebihi 35 miligram sekilogram — kini jarang digunakan — kira-kira 15% pengguna ubat mengalami neuritis optik.
Untuk mengurangkan risiko anda, doktor anda harus menguji penglihatan anda sebelum memulakan rawatan dengan etambutol (Myambutol) dan memantaunya setiap bulan sepanjang terapi. Anda perlu segera melaporkan sebarang kabur, pengurangan diskriminasi warna (terutamanya kesukaran membezakan merah dari hijau), atau kehilangan medan penglihatan kepada doktor anda. Jika doktor anda mengesan neuritis optik lebih awal dan berhenti menggunakan etambutol dengan segera, fungsi visual biasanya pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu.
2. Neuropati periferal
Ethambutol (Myambutol) boleh merosakkan saraf periferi — saraf yang membawa isyarat ke tangan dan kaki — melalui mekanisme zink-khelasi serupa yang mengganggu metabolisme tenaga dalam akson saraf. Anda mungkin mengalami kesan sampingan ini sebagai sensasi kesemutan atau kebas pada jari tangan atau kaki.
Neuropati periferal berlaku pada kira-kira 1.5% orang yang mengambil dos etambutol standard. Dos yang lebih tinggi dan tempoh rawatan yang berpanjangan meningkatkan risiko dengan ketara. Jika anda mempunyai keadaan sedia ada seperti diabetes atau penyakit buah pinggang kronik, risiko anda lebih tinggi kerana keadaan ini telah menjejaskan kesihatan saraf.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, doktor anda mungkin menetapkan suplemen pyridoxine (vitamin B6) bersama etambutol. Anda juga harus melaporkan sebarang sensasi luar biasa pada bahagian kaki anda lebih awal, supaya pasukan penjagaan anda boleh melaraskan rawatan anda sebelum kerosakan saraf yang berpanjangan berlaku.
3. Hiperurisemia dan gout
Ethambutol mengurangkan keupayaan buah pinggang untuk mengeluarkan asid urik, menyebabkan asid urik terkumpul dalam darah — keadaan yang dipanggil hiperurikemia. Apabila kristal asid urik mendapan dalam sendi, ia menyebabkan gout, yang menjelma sebagai sakit sendi yang mendadak dan teruk, biasanya bermula di ibu jari kaki.
Kajian menunjukkan bahawa etambutol meningkatkan paras asid urik serum dalam kira-kira 50% orang yang mengambil ubat ini. Walau bagaimanapun, gout bergejala berlaku hanya dalam bahagian yang kecil-sekitar 3%-dan lebih berkemungkinan berlaku apabila ubat pirazinamida juga ditetapkan kerana ia meningkatkan lagi tahap asid urik.
Untuk menguruskan kesan sampingan ini, doktor akan memantau paras asid urik anda secara berkala. Jika anda mengalami gout, ubat anti-radang bukan steroid atau colchicine boleh melegakan kesakitan akut. Dalam kebanyakan kes, doktor anda akan cuba meneruskan penggunaan etambutol melainkan gout menjadi teruk, kerana mengekalkan rejimen rawatan tuberkulosis penuh diutamakan.
4. Ketoksikan hati
Ethambutol (Myambutol) boleh menyebabkan ketoksikan hati, walaupun ia kurang menyumbang kepada masalah ini berbanding ubat lain dalam rejimen rawatan tuberkulosis standard — terutamanya isoniazid dan rifampicin. Ethambutol mengalami metabolisme hepatik separa, dan pada individu yang mudah terdedah, proses ini menghasilkan metabolit hepatotoksik ringan.
Ketoksikan hati yang ketara secara klinikal yang dikaitkan secara khusus kepada etambutol berlaku dalam kurang daripada 1% pesakit. Walau bagaimanapun, kerana anda hampir selalu mengambil ubat etambutol bersama ubat hepatotoksik yang lain, membezakan sumbangan individu etambutol boleh menjadi sukar. Doktor anda harus memantau ujian fungsi hati anda pada peringkat awal dan secara berkala semasa rawatan. Jika anda mengalami jaundis (kulit atau mata yang menguning), air kencing gelap, atau keletihan yang teruk, anda harus segera mendapatkan rawatan perubatan.
5. Ruam kulit dan tindak balas hipersensitiviti
Sebilangan kecil pesakit – kira-kira 1.5% – mengalami ruam kulit atau tindak balas hipersensitiviti kepada etambutol. Tindak balas ini berlaku kerana etambutol atau metabolitnya boleh mencetuskan tindak balas imun pada individu yang terdedah. Kebanyakan tindak balas adalah ringan dan hadir sebagai ruam makulopapular (kawasan rata, merah dengan benjolan timbul). Dalam kes yang jarang berlaku, tindak balas yang lebih serius seperti sindrom Stevens-Johnson boleh berlaku.
Jika anda melihat ruam kulit selepas anda mula mengambil ubat etambutol, maklumkan kepada doktor anda dengan segera. Untuk ruam ringan, doktor anda mungkin menetapkan ubat antihistamin atau ubat kortikosteroid topikal dan terus menggunakan etambutol dengan pemantauan rapi. Untuk tindak balas yang teruk, berhenti menggunakan ubat ini adalah perlu.
6. Gangguan gastrousus
Mual, muntah, dan ketidakselesaan perut agak biasa dalam 3-4 minggu pertama, berlaku pada kira-kira 7% pesakit. Gejala ini timbul sebahagiannya kerana etambutol merengsakan lapisan gastrousus secara langsung dan sebahagiannya melalui kesan sistem saraf pusat yang memodulasi laluan loya.
Anda boleh mengurangkan gejala ini dengan ketara dengan mengambil ubat etambutol bersama makanan. Dalam kebanyakan kes, kesan sampingan gastrousus berkurangan selepas beberapa minggu pertama apabila badan anda menyesuaikan diri dengan ubat.
Siapa yang tidak boleh mengambil ubat etambutol (Myambutol)? Apakah ubat alternatif?
Sekumpulan orang tertentu membawa risiko yang sangat tinggi apabila menggunakan etambutol, dan doktor sama ada harus mengelak daripada menetapkan ubat ini atau menggunakannya dengan berhati-hati dalam individu ini.
– Kanak-kanak di bawah umur lima tahun tidak boleh melaporkan gejala visual seperti kabur atau perubahan warna dengan pasti, menjadikan pengesanan awal neuritis optik mustahil. Atas sebab ini, banyak garis panduan antarabangsa menasihatkan agar tidak menggunakan etambutol pada kanak-kanak kecil. Dalam pesakit ini, doktor biasanya menggantikan etambutol dengan streptomycin atau sebaliknya menggunakan rejimen tiga ubat isoniazid, rifampicin dan pyrazinamide.
– Orang yang mempunyai penyakit saraf optik yang sedia ada, termasuk mereka yang menghidap glaukoma atau retinopati diabetik, menghadapi risiko kehilangan penglihatan yang jauh lebih tinggi kerana saraf optik mereka sudah mengalami gangguan fungsi. Ubat alternatif yang sesuai mungkin streptomycin, amikacin, atau levofloxacin, bergantung pada kepekaan dadah bakteria yang menjangkiti.
– Pesakit yang mengalami kerosakan buah pinggang yang teruk menghapuskan etambutol dengan lebih perlahan, menyebabkan ubat terkumpul di dalam badan dan meningkatkan risiko neuritis optik. Bagi pesakit ini, doktor boleh menggunakan streptomycin dengan pelarasan dos yang teliti, atau ubat fluoroquinolone yang lebih baru seperti levofloxacin.
– Wanita hamil mengalami situasi yang kompleks. Walaupun etambutol secara amnya dianggap agak selamat semasa kehamilan dan kebanyakan garis panduan membenarkan penggunaannya, sesetengah doktor mengelak ubat ini semasa trimester pertama apabila perkembangan organ janin paling sensitif. Dalam kes sedemikian, doktor boleh menggunakan rejimen tiga ubat dan menilai semula semasa kehamilan berlangsung.