Vancomycin ialah ubat antibiotik yang kuat yang doktor simpan untuk jangkitan bakteria yang serius, terutamanya apabila ubat antibiotik lain tidak berkesan. Vancomycin memainkan peranan penting dalam merawat jangkitan yang disebabkan oleh bakteria Gram-positif, termasuk strain tahan ubat seperti Staphylococcus aureus yang tahan methicillin. Doktor sering menggunakan ubat ini di hospital untuk merawat jangkitan yang teruk seperti jangkitan saluran darah, radang paru-paru, jangkitan tulang, dan jangkitan pada lapisan jantung.
Nama dagangan biasa ubat vancomycin ialah Vancocin, Vancomycin Hikma, Vancomycin Pfizer.
Vancomycin sangat berkesan apabila bakteria menunjukkan ketahanan terhadap ubat antibiotik yang lebih biasa seperti penisilin atau sefalosporin. Doktor juga menggunakan ubat vankomisin oral untuk merawat jangkitan usus seperti jangkitan Clostridioides difficile, kerana ubat ini kekal di dalam usus dan bertindak secara langsung ke atas bakteria di sana.
Mekanisme tindakan ubat vankomisin
Vancomycin berfungsi dengan mengganggu sintesis dinding sel bakteria. Molekul ubat mengikat ketat pada blok bangunan khusus dinding sel bakteria, yang dikenali sebagai peptida D-alanyl-D-alanine. Pengikatan ini menghalang bakteria daripada membentuk dinding sel yang stabil.
Tanpa dinding sel yang betul, bakteria tidak dapat mengekalkan strukturnya. Kelemahan struktur ini membawa kepada kebocoran kandungan sel dan akhirnya kematian bakteria. Mekanisme ini menyasarkan bakteria Gram-positif secara khusus, kerana bakteria ini sangat bergantung pada dinding sel yang tebal untuk terus hidup.
Kesan sampingan ubat vancomycin
Kesan sampingan vancomycin adalah:
- Ketoksikan buah pinggang (nefrotoksisiti)
- Kerosakan pendengaran (ototoksik)
- Sindrom lelaki merah (tindak balas infusi)
- Tekanan darah rendah
- Phlebitis (keradangan urat)
- Ruam kulit dan tindak balas alahan
- Kiraan sel darah putih yang rendah
- Kiraan platelet rendah
- Demam
- Gangguan gastrousus (terutama dengan penggunaan oral).
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Ketoksikan buah pinggang (nefrotoksisiti)
Ketoksikan buah pinggang berlaku kerana vankomisin terkumpul dalam sel buah pinggang, terutamanya dalam tubul proksimal. Pengumpulan ini menyebabkan tekanan oksidatif dan kerosakan pada sel-sel ini, yang mengurangkan fungsi buah pinggang.
Kajian menunjukkan bahawa nefrotoksisiti berlaku dalam 5% hingga 35% orang yang mengambil ubat vankomisin, bergantung kepada dos, tempoh penggunaan ubat dan faktor risiko lain. Risiko ini meningkat dengan ketara apabila paras vankomisin dalam darah melebihi julat yang disyorkan, atau apabila anda menggunakan ubat lain yang merosakkan buah pinggang.
Untuk mengurangkan risiko ini, anda harus:
- Pantau fungsi buah pinggang dengan kerap melalui ujian darah
- Pastikan paras vankomisin dalam darah dalam julat terapeutik
- Elakkan menggabungkan vankomisin dengan ubat nefrotoksik lain apabila boleh
- Minum banyak air kecuali jika doktor menasihati sebaliknya.
2. Kerosakan pendengaran (ototoksik)
Kerosakan pendengaran berlaku kerana vankomisin boleh menjejaskan telinga dalam, terutamanya koklea. Kerosakan ini mengganggu fungsi sel rambut yang penting untuk pendengaran.
Kesan sampingan ini jarang berlaku, dengan kadar yang dilaporkan di bawah 2%, tetapi risiko meningkat dengan dos yang tinggi atau penggunaan yang berpanjangan.
Untuk mengurangkan risiko ini, anda harus:
- Laporkan sebarang deringan di telinga atau kehilangan pendengaran dengan segera
- Elakkan dos yang tinggi melainkan perlu
- Elakkan menggabungkan vankomisin dengan ubat ototoksik lain seperti ubat diuretik tertentu.
3. Sindrom lelaki merah (tindak balas berkaitan infusi)
Tindak balas ini berlaku kerana infusi cepat vankomisin mencetuskan pembebasan histamin. Pembebasan histamin membawa kepada kemerahan, kemerahan kulit, dan gatal-gatal, terutamanya pada muka dan bahagian atas badan.
Tindak balas ini berlaku dalam 5% hingga 50% orang yang mengambil ubat vankomisin apabila infusi terlalu cepat.
Untuk mengurangkan risiko ini, anda harus:
- Terima infusi perlahan-lahan selama sekurang-kurangnya 60 minit
- Gunakan ubat antihistamin sebelum infusi jika anda pernah mengalami reaksi ini sebelum ini
- Maklumkan kepada doktor anda jika gejala muncul semasa infusi.
4. Tekanan darah rendah
Penurunan tekanan darah berlaku akibat pembebasan histamin semasa infusi pantas, sama seperti sindrom lelaki merah.
Kesan sampingan ini jarang berlaku, tetapi lebih berkemungkinan berlaku dengan pemberian ubat intravena yang cepat.
5. Phlebitis (radang urat)
Keradangan berlaku kerana ubat vankomisin boleh merengsakan lapisan vena apabila diberikan secara intravena.
Phlebitis berlaku pada kira-kira 8% pesakit yang menerima ubat secara intravena.
6. Ruam kulit dan tindak balas alahan
Tindak balas ini berlaku kerana pengaktifan sistem imun terhadap ubat. Tindak balas imun boleh berkisar daripada ruam kulit ringan kepada tindak balas alahan yang teruk.
Ruam kulit ringan berlaku pada kira-kira 3% orang yang mengambil ubat vankomisin. Reaksi alahan yang teruk jarang berlaku.
Anda perlu berhenti mengambil ubat dan dapatkan rawatan perubatan jika ruam kulit muncul. Maklumkan kepada doktor anda jika anda mempunyai alahan kepada ubat sebelum ini.
7. Kiraan sel darah putih yang rendah (neutropenia)
Penurunan dalam sel darah putih berlaku kerana vankomisin boleh menyekat fungsi sumsum tulang, yang mengurangkan pengeluaran sel darah putih.
Kesan sampingan ini jarang berlaku, biasanya berlaku selepas menggunakan ubat melebihi satu minggu.
Untuk mengurangkan risiko ini, anda harus:
- Pantau kiraan sel darah dengan kerap semasa rawatan yang panjang
- Laporkan tanda-tanda jangkitan seperti demam.
8. Kiraan platelet rendah (trombositopenia)
Penurunan platelet berlaku disebabkan oleh pemusnahan platelet yang dimediasi imun yang dicetuskan oleh vancomycin.
Kesan sampingan ini jarang berlaku, dengan kejadian di bawah 1%.
9. Gangguan gastrousus
Kesan sampingan ini berlaku kerana ubat vankomisin oral mengubah keseimbangan bakteria usus.
Kesan sampingan ini adalah biasa dengan penggunaan vankomisin oral, tetapi biasanya ringan.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus mengambil ubat tepat seperti yang ditetapkan, minum air yang mencukupi.
Vancomycin ialah ubat antibiotik yang menyelamatkan nyawa untuk jangkitan serius, tetapi ubat ini memerlukan pemantauan yang teliti. Anda harus sentiasa mengikuti nasihat perubatan, menghadiri pemeriksaan biasa, dan melaporkan sebarang gejala luar biasa awal.
