Keracunan darah adalah istilah biasa untuk keadaan yang doktor panggil sepsis atau, lebih khusus, septikemia. Septikemia ialah nama perubatan untuk keracunan darah oleh kuman seperti bakteria, virus, dan kulat. Walaupun namanya menakutkan, keracunan darah tidak ada kaitan dengan racun. Sebaliknya, punca utamanya ialah kehadiran kuman, yang memasuki aliran darah anda daripada jangkitan di tempat lain dalam badan anda. Ini boleh berlaku melalui luka, melecur, luka, dan calar.
Sepsis adalah tindak balas yang mengancam nyawa tubuh terhadap jangkitan. Seperti strok atau serangan jantung, sepsis adalah kecemasan perubatan yang memerlukan diagnosis dan rawatan pantas.
Apabila bakteria atau kuman lain memasuki aliran darah kita, sistem imun kita melancarkan tindak balas pertahanan yang agresif dan seluruh badan. Sistem imun biasanya mengekalkan jangkitan terhad kepada satu tempat. Untuk melakukan ini, badan menghasilkan sel darah putih yang bergerak ke tapak jangkitan untuk memusnahkan kuman yang menyebabkan jangkitan. Ini mencetuskan pembengkakan tisu, dikenali sebagai keradangan, yang membantu melawan jangkitan dan menghalangnya daripada merebak. Walau bagaimanapun, jangkitan boleh merebak ke bahagian lain badan jika sistem imun lemah atau jangkitannya teruk. Keradangan yang meluas boleh merosakkan tisu dan mengganggu aliran darah. Apabila aliran darah terganggu, tekanan darah boleh turun dengan sangat rendah. Ini menghalang oksigen daripada sampai ke organ dan tisu.
Para saintis tahu bahawa tindak balas keradangan menyebabkan masalah seperti pembekuan darah dalaman terlalu banyak dan terlalu cepat. Ini bermakna bahagian badan tidak mendapat aliran darah yang mencukupi, dan tisu badan tidak mendapat nutrien yang diperlukan.
Keracunan darah adalah lebih biasa daripada kebanyakan orang sedar. Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia, sepsis berlaku pada kira-kira 49 juta orang di seluruh dunia setiap tahun dan menyebabkan kira-kira 11 juta kematian, menyumbang 20% daripada semua kematian di seluruh dunia. Baru-baru ini, anggaran global baharu mencadangkan 166 juta kes sepsis dan 21 juta kematian, dengan orang dewasa yang lebih tua berumur 70 tahun ke atas kini menghadapi beban tertinggi, dengan lebih 9 juta kematian setiap tahun.
Sesiapa sahaja boleh mengalami keracunan darah. Ia lebih kerap berlaku pada orang yang dimasukkan ke hospital atau mempunyai keadaan perubatan lain, dan ia memerlukan perhatian perubatan serta rawatan antibiotik segera.
Tanda-tanda keracunan darah pada kulit
1. Petechiae — bintik-bintik kecil yang tidak pudar di bawah tekanan
Petechiae ialah bintik-bintik tidak pudar yang bersaiz kurang daripada 2 milimeter. Tempat yang tidak memudar ialah tempat yang tidak hilang selepas memberikan tekanan singkat pada kawasan itu. Ia biasanya kelihatan merah atau ungu gelap dan mungkin kelihatan seperti ruam kecil bintik-bintik darah yang bertaburan di seluruh kulit.
Jangkitan boleh membawa kepada petechiae melalui beberapa mekanisme yang berbeza, termasuk kerosakan pada dinding saluran darah, pembebasan toksin, atau pengaktifan lata pembekuan yang tidak terkawal, yang seterusnya boleh menyebabkan kiraan platelet darah rendah. Dalam sepsis khususnya, proses sepsis bermula dengan pelepasan endotoksin intradermal tempatan yang membawa kepada tindak balas keradangan dan peningkatan kebolehtelapan vaskular. Endotoksin yang sama, sehingga 24 jam kemudian, menyebabkan trombosis mikrovaskular yang meluas dan infarksi hemoragik pada kulit dengan mengganggu laluan antikoagulan dan prokoagulan, yang membawa kepada pembekuan intravaskular tersebar (DIC). Ringkasnya, toksin yang dikeluarkan oleh bakteria merosakkan saluran darah kecil dan mengganggu sistem pembekuan badan, menyebabkan pendarahan mikroskopik di bawah permukaan kulit.
2. Purpura — tompok pendarahan yang lebih besar di bawah kulit
Purpura adalah pendarahan di bawah kulit yang boleh menyebabkan bintik ungu, merah atau kuning keperangan. Purpura ialah tempat tidak pudar yang berukuran lebih besar daripada 2 milimeter. Seperti petechiae, purpura tidak pudar apabila anda menekan kaca terhadapnya. Dalam kes yang teruk, purpura boleh bergabung menjadi kawasan besar seperti lebam yang bertukar menjadi hitam.
Lesi kulit purpura fulminan yang disebabkan oleh sepsis bermula dengan kawasan ketidakselesaan kulit yang cepat berkembang dalam beberapa jam kepada petechiae, yang bergabung membentuk ekimosis ungu. Ini berlaku kerana meningokokus dan bakteria serupa melepaskan endotoksin apabila ia terurai, yang mengaktifkan faktor pembekuan XII, menyebabkan pembekuan intravaskular tersebar (DIC). DIC adalah apa yang kelihatan sebagai ruam pada individu yang terjejas. Dalam bentuk yang paling teruk, purpura fulminans yang berkaitan dengan sepsis ialah keadaan yang jarang berlaku yang mengancam nyawa yang dicirikan oleh pelbagai lesi kulit yang berkembang pesat kepada nekrosis dan gangren, dan mewakili manifestasi pembentukan bekuan yang meluas dalam saluran darah kecil.
3. Kulit berbintik-bintik — corak perubahan warna bermarmar dan bertompok-tompok
Bintik-bintik ialah perubahan warna kulit yang bertompok-tompok, biasanya muncul sebagai corak bermarmar kawasan pucat dan kebiruan. Ia menunjukkan perfusi yang lemah dan sering dilihat pada bahagian kaki. Kulit mungkin kelihatan seperti peta tompok pucat dan ungu kelabu yang tidak teratur.
Bintik-bintik disebabkan oleh vasokonstriksi saluran kecil heterogenik dan dianggap mencerminkan mikroperfusi kulit yang tidak normal. Semasa sepsis, tindak balas keradangan badan mengganggu tingkah laku normal saluran darah kecil di seluruh kulit. Sesetengah saluran mengecut manakala yang lain kekal terbuka, mewujudkan pengagihan darah yang tidak sekata. Kulit pucat atau berbintik-bintik adalah tanda bahawa kulit tidak mendapat darah beroksigen yang mencukupi. Penyelidikan telah mengesahkan keseriusan tanda ini: bintik-bintik di sekitar lutut, mencerminkan aliran darah kulit yang berkurangan, adalah ramalan kematian pada pesakit yang mengalami kejutan septik.
4. Kulit memerah, merah atau hangat — tanda amaran awal
Pada peringkat awal keracunan darah, kulit mungkin kelihatan merah luar biasa, hangat apabila disentuh, dan memerah — serupa dengan selaran matahari. Kemerahan kulit ini boleh merebak ke seluruh kawasan besar badan.
Tindak balas imun keradangan menyebabkan vasodilatasi dan peningkatan kebolehtelapan vaskular di tapak luka, bermakna saluran darah mengembang (melebar) dan menjadi bocor, menyebabkan aliran darah menjadi perlahan di kawasan itu. Pada peringkat awal sepsis, output jantung dikekalkan dengan baik atau meningkat. Vasodilatasi boleh mengakibatkan kulit panas dan anggota badan panas. Pelebaran saluran darah ini mendorong darah tambahan ke permukaan kulit, menghasilkan penampilan merah yang memerah.
5. Kulit pucat, kelabu atau pucat — tanda kemerosotan
Apabila keracunan darah berlanjutan, kulit boleh beralih daripada memerah dan merah kepada pucat, kelabu atau pucat yang luar biasa. Muka dan anggota badan mungkin kelihatan kering warna.
Apabila sepsis berkembang menjadi kejutan, kulit mungkin menjadi sejuk akibat pengalihan aliran darah ke organ teras. Pengurangan isi semula kapilari, sianosis, atau bintik-bintik mungkin menunjukkan kejutan. Tubuh, merasakan krisis, mengutamakan memastikan organ penting – jantung, otak, dan buah pinggang – dibekalkan dengan darah. Badan melakukan ini dengan menyempitkan saluran darah dalam kulit dan anggota badan, menarik darah dari permukaan. Hasilnya ialah kulit yang kelihatan pucat, kelabu, atau hampir tidak berdarah.
6. Kulit sejuk dan lembap — tanda kemerosotan
Kulit terasa sejuk dan basah apabila disentuh, walaupun orang itu mungkin demam. Kelembapan datang dari peluh, tetapi kulit tidak terasa hangat.
Kulit lembap dan berpeluh sering berkembang apabila badan cuba mengawal suhu semasa jangkitan. Pada masa yang sama, apabila keracunan darah bertambah buruk dan tekanan darah menurun, sistem saraf mencetuskan vasokonstriksi periferi – penyempitan saluran darah dekat dengan kulit – untuk mengalihkan darah ke dalam. Proses ini menjadikan kulit berasa sejuk, membawa kepada kejutan sejuk. Gabungan peluh yang didorong oleh demam dan kesejukan yang didorong oleh peredaran mencipta sensasi yang lembap.
7. Jaundis — kulit dan mata menjadi kuning
Kulit dan bahagian putih mata mempunyai warna kuning atau coklat kekuningan. Perubahan warna ini mungkin halus pada mulanya, kelihatan paling jelas dalam cahaya semula jadi.
Penggunaan oksigen yang terjejas dalam hati menjejaskan pengangkutan garam hempedu, menyebabkan jaundis, iaitu perubahan warna kekuningan pada kulit. Apabila sepsis mengurangkan penghantaran oksigen ke hati, sel-sel hati tidak dapat melaksanakan fungsi normalnya. Satu tugas utama yang dilakukan oleh hati ialah mengangkut hempedu – cecair pencernaan yang mengandungi pigmen kuning-hijau yang dipanggil bilirubin. Apabila hati gagal memproses dan membersihkan bilirubin secara normal, pigmen ini terkumpul dalam darah dan memendap ke dalam kulit dan tisu mata, menjadikannya kuning.
8. Nekrosis kulit — kematian tisu dan kehitaman
Dalam kes yang paling teruk, kawasan kulit boleh bertukar menjadi ungu gelap, kemudian hitam, dan akhirnya mati. Pesakit sepsis biasanya mengalami ruam yang kelihatan seperti sekumpulan bintik-bintik kecil darah. Tompok-tompok ini mungkin menjadi lebih besar dan mula kelihatan seperti lebam baru. Akhirnya, bintik-bintik ini mungkin bercantum, menyebabkan kerosakan dan perubahan warna kulit. Dalam kes yang paling teruk, kematian tisu penuh – gangren – boleh berlaku.
Apabila lata pembekuan menjadi tidak terkawal sepenuhnya semasa sepsis teruk, saluran darah kecil di seluruh badan dipenuhi dengan gumpalan mikroskopik. Gumpalan ini memutuskan bekalan darah ke kulit di kawasan yang terjejas. Sebaik sahaja kemerosotan tisu lembut berlaku, sepsis dan morbiditi dan mortaliti yang besar sering diikuti. Tanpa darah yang menghantar oksigen dan nutrien, tisu kulit yang terjejas mati. Inilah sebabnya mengapa purpura fulminans berkaitan sepsis yang teruk boleh berkembang daripada ruam kepada kematian kulit penuh dalam beberapa jam.
Keracunan darah adalah kecemasan yang mengancam nyawa. Tanda-tanda di atas — terutamanya petechiae, purpura, dan kulit berbintik-bintik — memerlukan tindak balas segera. Jika anda tidak menerima rawatan, sepsis boleh menyebabkan kerosakan tisu, kegagalan organ dan kematian dengan cepat.