Apakah Ketakpadanan Pengudaraan/Perfusi (V/Q)?

Ketidakpadanan pengudaraan-perfusi (V/Q) berlaku apabila sama ada pengudaraan (aliran udara) atau perfusi (aliran darah) dalam paru-paru terjejas, menghalang paru-paru daripada menghantar oksigen ke darah secara optimum. Ini boleh menyebabkan sesak nafas, pening, atau kehilangan kesedaran, dan berlaku akibat penyakit paru-paru kronik (cth, bronkitis) atau kerosakan paru-paru secara tiba-tiba (cth, embolus pulmonari).

Gejala Tidak Padan V/Q

Ketakpadanan V/Q berkembang apabila penyakit paru-paru kronik berlanjutan. Kesan ketidakpadanan V/Q boleh berbeza-beza bergantung pada keterukan puncanya dan percanggahan antara peredaran darah dan aliran udara dalam paru-paru.

Gejala biasa yang dikaitkan dengan ketidakpadanan V/Q termasuk:

• Kurang tenaga
• Sakit kepala
• Pengsan atau pening
• Dyspnea (sesak nafas)
• Tachypnea (pernafasan cepat)
• Kekeliruan atau kehilangan kesedaran
• Warna kelabu atau kebiruan pada kulit (sianosis)

Anda juga akan mengalami gejala lain penyakit paru-paru anda, yang boleh ditambah dengan ketidakpadanan V/Q yang berkaitan. Penyakit paru-paru yang teruk boleh menyebabkan gejala yang mendalam walaupun ketidakpadanan V/Q bukanlah isu utama.

Sebagai contoh, beberapa, tetapi tidak semua, kesan penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD) berkaitan dengan ketidakpadanan V/Q. Anda boleh mengalami semput, sesak nafas dan keletihan dengan COPD. Apabila penyakit itu berlanjutan, ketidakpadanan V/Q cenderung menjadi lebih teruk juga, menambah gejala.

Jangkitan paru-paru seperti radang paru-paru menyebabkan demam, ketidakselesaan dada dan keletihan—sama ada anda mengalami ketidakpadanan V/Q atau tidak. Jika jangkitan juga menyebabkan ketidakpadanan V/Q, itu boleh memburukkan lagi keletihan.

Komplikasi

Apabila paru-paru anda tidak dapat membekalkan oksigen kepada darah anda disebabkan oleh penyakit paru-paru yang rumit oleh ketidakpadanan V/Q, anda boleh mengalami hipoksemia (oksigen rendah dalam darah) dan hipoksia (oksigen rendah dalam tisu).

Kepekatan oksigen yang rendah dalam darah dan tisu adalah bermasalah dalam jangka pendek dan jangka panjang, walaupun ia mungkin tidak menyebabkan gejala apabila tahap oksigen sedikit rendah—terutamanya jika prosesnya beransur-ansur.

punca

Penyakit paru-paru biasanya menjejaskan aliran udara dan aliran darah dalam paru-paru. Apabila penyakit dalam paru-paru menjejaskan aliran udara dan aliran darah tidak sama rata, ketidakpadanan V/Q berlaku.

Udara masuk ke dalam paru-paru melalui cabang-cabang bronkus (saluran udara) dan akhirnya ke alveoli (kantung udara), yang dikelilingi oleh rangkaian kapilari. Oksigen mengalir dari alveoli ke kapilari, dan sisa karbon dioksida mengalir dari kapilari ke alveoli.

Nisbah V/Q Menurun

Penyakit paru-paru seperti COPD atau asma boleh menjejaskan aliran udara dengan sedikit kesan ke atas aliran darah pulmonari, mengakibatkan pengudaraan rendah dan perfusi yang hampir normal. Ini digambarkan sebagai nisbah V/Q yang menurun kerana pengudaraan lebih teruk terjejas daripada perfusi.

Objek sebenar boleh menyekat bronkus, yang menghalang udara daripada melalui bahagian paru-paru. Ini juga menghasilkan nisbah V/Q yang rendah.

Keadaan yang boleh mengakibatkan nisbah V/Q menurun termasuk:

• Bronkitis kronik (sejenis COPD)

• Asma
• Edema pulmonari
• Sekatan saluran pernafasan, seperti aspirasi (cth, tercekik makanan, menelan mainan)
• Pneumonia
• Apnea tidur

Peningkatan Nisbah V/Q

Nisbah V/Q meningkat berlaku apabila terdapat penurunan perfusi dalam paru-paru. Walaupun dengan aliran udara biasa atau aliran udara terjejas minimum, anda boleh mengalami ketidakpadanan V/Q di mana perfusi adalah rendah dengan pengudaraan yang hampir normal. Ini boleh berlaku disebabkan oleh penyakit atau penyumbatan saluran darah di dalam paru-paru.

Penyebab paling biasa peningkatan mendadak dalam nisbah V/Q ialah embolisme pulmonari yang boleh disebabkan oleh trombosis urat dalam (DVT). Ini adalah bekuan darah di kaki atau lengan yang bergerak ke paru-paru.

Ia boleh menghalang aliran darah dalam vena pulmonari, mengurangkan perfusi ke kawasan dalam paru-paru. Walaupun anda menyedut udara kaya oksigen ke dalam paru-paru anda, kekurangan aliran darah yang mencukupi bermakna oksigen tidak dapat masuk ke dalam darah anda.

Nisbah V/Q yang meningkat juga boleh dilihat dengan:

• Emfisema (sejenis COPD)

• Penyakit jantung

• Hipertensi pulmonari

• Penyakit hati

Nisbah V/Q Bercampur

Sesetengah keadaan, seperti kanser paru-paru, boleh menyebabkan kerosakan pada saluran udara dan/atau saluran darah paru-paru—mengakibatkan penurunan atau peningkatan nisbah V/Q, bergantung pada lokasi sebenar kerosakan pada paru-paru.

Dan apabila terdapat penglibatan meluas kanser paru-paru, sama ada disebabkan oleh kanser paru-paru primer atau metastasis daripada kanser di tempat lain dalam badan, anda boleh mempunyai beberapa kawasan peningkatan nisbah V/Q dan kawasan lain nisbah V/Q yang menurun di seluruh paru-paru.

Diagnosis

Imbasan pengudaraan/perfusi pulmonari (V/Q) ialah sejenis sinar-X yang digunakan untuk mengukur nisbah V/Q anda. Ia boleh mengenal pasti ketidakpadanan V/Q dengan berkesan. Ujian ini melibatkan dua bahagian serentak.

• Untuk pengukuran pengudaraan anda, anda akan meletakkan topeng di muka anda dan menyedut gas pengesan radioaktif.
• Untuk pengukuran perfusi anda, pengesan radioaktif akan disuntik ke dalam vena.

Ini benar-benar selamat. Aliran udara dan aliran darah anda akan divisualisasikan dan diukur kerana bahan radioaktif akan muncul dalam kapilari paru-paru dan saluran udara paru-paru pada imej.

Nisbah V/Q anda ialah jumlah udara yang sampai ke alveoli dibahagikan dengan jumlah darah yang mengalir melalui kapilari dalam paru-paru.

Perubahan Pampasan

Dengan penyakit paru-paru yang berpanjangan, alveoli dan kapilari boleh melebar atau menyempit sebagai tindak balas kepada perubahan aliran udara dan aliran darah. Ini adalah cara badan anda mengimbangi, dan pelarasan ini boleh membetulkan ketidakpadanan V/Q walaupun semasa paru-paru anda kekal rosak.

Dalam erti kata lain, anda mungkin mengalami peningkatan ketidakpadanan V/Q walaupun penyakit paru-paru anda semakin meningkat, tetapi ini tidak bermakna anda boleh menghentikan rawatan anda. Gejala anda dan keputusan ujian diagnostik lain boleh meletakkan ini semua dalam perspektif untuk membantu pembekal penjagaan kesihatan anda menasihati langkah seterusnya.

Ujian Pelengkap

Terdapat kemungkinan besar anda juga akan menjalani ujian lain bersama-sama dengan imbasan V/Q anda untuk membantu mengenal pasti punca penyakit paru-paru anda dan ketidakpadanan V/Q anda.

Ujian lain ini mungkin termasuk:

• Tomografi berkomputer dada (CT)
• Nadi oksimeter
• Gas darah arteri (ABG)

• PT/PTT/INR (ujian kecenderungan pembekuan darah)

• Kultur kahak
• Kiraan darah lengkap (CBC)

Rawatan

Memandangkan ketidakpadanan V/Q adalah kesan penyakit paru-paru, rawatan tertumpu pada menguruskan keadaan asas itu sendiri.

Sama ada ketidakpadanan V/Q anda disebabkan oleh embolisme pulmonari, COPD, asma, radang paru-paru atau keadaan lain, matlamat utama adalah untuk meningkatkan aliran darah atau aliran oksigen dalam paru-paru untuk mengurangkan atau mencegah hipoksia dan hipoksemia.

Rawatan mungkin termasuk ubat, suplemen oksigen dan/atau campur tangan pembedahan. Anda mungkin akan dipantau tahap oksigen anda, terutamanya jika anda sedang dirawat untuk keadaan mendesak seperti embolus pulmonari dan edema pulmonari.

Embolus Pulmonari

Embolus pulmonari dirawat dengan penipisan darah. Kadangkala embolektomi pembedahan diperlukan untuk mengeluarkan bekuan darah.

Peletakan penapis dalam vena (selalunya di lengan) boleh digunakan sebagai strategi untuk mencegah embolus pulmonari berulang.

Jangkitan

Jangkitan mungkin memerlukan rawatan dengan antibiotik. Kadangkala terapi oksigen tambahan boleh membantu sehingga jangkitan sembuh.

Asma dan COPD

Kedua-dua asma dan COPD dirawat dengan ubat-ubatan seperti penyedut kortikosteroid dan bronkodilator. Oksigen tambahan mungkin diperlukan untuk penyakit lanjut.

Edema Pulmonari

Edema pulmonari dirawat dengan diuretik dan mungkin antibiotik, serta oksigen tambahan. Dalam kes yang teruk, prosedur mungkin diperlukan untuk mengeluarkan cecair yang berlebihan dari paru-paru.

Penyakit jantung, hipertensi pulmonari, penyakit hati, dan apnea tidur semuanya dirawat dengan gabungan ubat-ubatan dan, dalam beberapa kes, rawatan lain yang disesuaikan dengan keadaan tersebut.

Selalunya, ketidakpadanan V/Q adalah tanda penyakit paru-paru. Ukuran nisbah V/Q anda adalah sebahagian daripada ujian diagnostik yang dilakukan untuk penilaian penyakit paru-paru tertentu, terutamanya apabila terdapat kecurigaan tinggi terhadap embolisme pulmonari. Keputusan imbasan V/Q anda digunakan bersama dengan keputusan ujian anda yang lain untuk membantu membimbing rawatan.