Penyakit buah pinggang kronik (CKD) didiagnosis terutamanya dengan ujian darah dan air kencing yang mengesan ketidakseimbangan kimia yang disebabkan oleh kehilangan fungsi buah pinggang yang progresif. Ujian mungkin disertakan dengan ujian pengimejan dan biopsi yang digunakan untuk menentukan punca sebenar disfungsi. Ujian fungsi buah pinggang, juga dikenali sebagai ujian fungsi buah pinggang, adalah penting untuk memantau perkembangan penyakit dan tindak balas anda terhadap terapi. Mereka juga penting untuk menentukan peringkat penyakit dan boleh membantu membezakan CKD daripada kecederaan buah pinggang akut (AKI).
:max_bytes(150000):strip_icc()/kidney-disease-diagnosis-5b2d5a33ff1b780037ad002f.png)
Makmal dan Ujian
Penyakit buah pinggang kronik berkembang apabila buah pinggang, atas sebab apa pun, tidak dapat menapis sisa dan mengawal keseimbangan air dan asid dalam badan. Penyakit ini boleh didiagnosis dengan mengukur bahan tertentu, yang dikenali sebagai penanda, yang sama ada naik atau turun apabila buah pinggang terjejas.
Proses saringan bermula dengan bateri ujian darah dan air kencing yang menilai penanda diagnostik standard seperti kreatinin serum (SCr), kadar penapisan glomerular (GFR), albumin kencing, dan nitrogen urea darah (BUN).
Serum Kreatinin
Ujian kreatinin serum (SCr) mengukur jumlah bahan yang dipanggil kreatinin dalam darah anda. Kreatinin adalah hasil sampingan metabolisme otot yang dikumuhkan dalam air kencing.
Kerana kreatinin dihasilkan dan dikumuhkan pada kadar yang agak stabil, ia adalah ukuran fungsi buah pinggang yang boleh dipercayai.
Julat normal SCr ialah:
- 0.5 hingga 1.0 miligram (mg) setiap desiliter (dL) pada wanita
- 0.7 hingga 1.2 mg/dL pada lelaki
Kadar Penapisan Glomerular
Kadar penapisan glomerular (GFR) ialah anggaran sejauh mana buah pinggang anda berfungsi. Secara khusus, ia menganggarkan jumlah darah yang melalui penapis kecil buah pinggang anda, dipanggil glomeruli, setiap minit.
Untuk mengira GFR anda, makmal akan menggunakan algoritma yang memfaktorkan nilai SCr anda, umur, etnik, jantina, ketinggian dan berat badan.
Hasilnya boleh memberikan pembekal penjagaan kesihatan anda gambaran yang agak tepat sama ada buah pinggang anda berfungsi secara normal atau tidak normal.
Julat rujukan GFR adalah seperti berikut:
- 90 hingga 120 mililiter (mL) seminit: Normal
- Di bawah 60 mL/min: CKD
- Di bawah 15 ml/min: Kegagalan buah pinggang, juga dikenali sebagai penyakit buah pinggang peringkat akhir (ESRD)
Nilai GFR boleh berbeza sedikit dari satu makmal ke makmal seterusnya, kerana sesetengah mungkin menggunakan formula yang berbeza untuk mengira GFR. Untuk tujuan ini, ujian anda dilakukan di makmal yang sama untuk memastikan konsistensi.
Ia juga penting untuk ambil perhatian bahawa orang yang lebih tua cenderung mempunyai nilai yang lebih rendah daripada 60 kerana GFR secara intrinsik menurun dengan usia.
Pembersihan Kreatinin
Cara lain untuk menganggarkan GFR ialah ujian yang dipanggil pelepasan kreatinin (CrCl), yang membandingkan kreatinin serum anda dengan jumlah kreatinin yang dikumuhkan dalam air kencing selama 24 jam. Algoritma ini juga akan mengambil kira umur, etnik, ketinggian dan berat badan anda.
Julat normal nilai CrCl ialah:
- 88 hingga 128 mL/min untuk wanita
- 97 hingga 137 mL/min untuk lelaki
Albumin kencing
Glomeruli adalah komponen unit penapisan yang dipanggil nefron. Peranan nefron adalah untuk menapis sel yang lebih besar seperti sel darah merah dan protein supaya ia tidak dikumuhkan. Apabila nefron rosak, protein dan darah boleh keluar dan keluar dari badan dalam air kencing.
Satu protein sedemikian, dipanggil albumin, boleh digunakan oleh makmal untuk mengesan proteinuria, pengumpulan berlebihan ciri protein penyakit buah pinggang. Untuk mendiagnosis proteinuria, pembekal penjagaan kesihatan boleh melakukan ujian air kencing 24 jam atau, sebagai alternatif, mengira nisbah albumin kencing kepada kreatinin serum.
Julat normal albumin kencing adalah:
- 0 hingga 8 mg/dL untuk ujian air kencing 24 jam
- 0 hingga 30 untuk nisbah albumin/kreatinin kencing
Nitrogen Urea Darah
Nitrogen urea darah (BUN) mengukur jumlah bahan buangan dalam darah anda, dipanggil nitrogen urea. Nitrogen urea dicipta apabila hati memecah protein dan, seperti kreatinin serum, dihasilkan dan dikumuhkan pada kadar yang agak konsisten.
Julat normal nilai BUN ialah:
- 6 hingga 21 mg/dL untuk wanita
- 8 hingga 24 mg/dL untuk lelaki
Nilai BUN yang tinggi juga boleh mencadangkan punca kegagalan buah pinggang.
Isipadu Air kencing
Isipadu air kencing ialah jumlah cecair yang anda buang dalam tempoh masa tertentu. Ia digunakan terutamanya untuk mendiagnosis AKI dan diukur dalam mililiter (mL) setiap kilogram berat badan anda (kg) sejam.
Oliguria, pengeluaran jumlah air kencing yang luar biasa kecil, adalah ciri kecederaan buah pinggang akut dan ditakrifkan sebagai apa-apa yang kurang daripada 0.5 mL/kg/j. Oliguria kurang biasa dengan CKD.
Pengimejan
Selain ujian darah dan air kencing, ujian pengimejan boleh digunakan untuk mengenal pasti dan menilai sebarang kerosakan yang mungkin dialami oleh buah pinggang. Antaranya:
-
Ultrasound adalah kaedah pengimejan pilihan. Ia boleh digunakan untuk mengukur saiz dan rupa buah pinggang dan membantu mengesan tumor, lesi dan penyumbatan. Teknik yang lebih baru dipanggil Color Doppler boleh digunakan untuk mengenal pasti bekuan, penyempitan (menyempit), atau pecah dalam saluran darah buah pinggang.
-
X-ray digunakan terutamanya untuk menilai saiz batu karang atau untuk mengukur saiz dan bentuk buah pinggang.
-
Computed tomography (CT) ialah sejenis X-ray yang boleh menghasilkan imej keratan rentas buah pinggang. Imbasan CT boleh berguna dalam mengesan kanser, lesi, abses, halangan, batu karang, dan pengumpulan cecair di sekeliling buah pinggang. Mereka boleh digunakan untuk orang gemuk yang ultrasound mungkin tidak memberikan gambaran yang jelas.
-
Pengimejan resonans magnetik (MRI) menggunakan gelombang magnet untuk menghasilkan imej kontras tinggi tanpa sinaran. Walaupun ia boleh berguna seperti imbasan CT, MRI selalunya memerlukan pewarna kontras gadolinium, yang boleh menyebabkan penyakit kulit yang berpotensi membawa maut yang dipanggil fibrosis sistemik nefrogenik (NSF) pada orang yang mempunyai fungsi buah pinggang yang lemah.
Biopsi Buah Pinggang
Biopsi buah pinggang melibatkan pengambilan sampel tisu buah pinggang anda untuk diperiksa di bawah mikroskop. Biopsi mungkin sama ada secara perkutaneus (di mana jarum dimasukkan ke dalam buah pinggang melalui perut anda) atau terbuka (di mana tisu diperoleh melalui hirisan pembedahan laparoskopi satu hingga dua inci).
Biopsi buah pinggang mungkin ditunjukkan dalam situasi tertentu, termasuk:
- Penyakit buah pinggang tanpa sebab yang jelas
-
Hematuria (darah dalam air kencing)
- Proteinuria yang teruk disertai dengan tanda-tanda kerosakan buah pinggang yang lain (sindrom nefrotik)
- Trauma buah pinggang
- Tumor buah pinggang
- Kegagalan buah pinggang
Komplikasi serius biopsi buah pinggang adalah jarang berlaku. Dalam kes yang jarang berlaku, pendarahan boleh menyebabkan pembentukan bekuan buah pinggang dan ketidakupayaan untuk membuang air kecil. Jangkitan juga mungkin tetapi kurang berkemungkinan jika penjagaan luka dipatuhi.
Pementasan
Tujuan peringkat penyakit buah pinggang adalah dua kali ganda: untuk menentukan bagaimana fungsi buah pinggang, dan untuk menentukan kursus rawatan yang paling sesuai. Untuk CKD, pementasan adalah berdasarkan keputusan GFR semata-mata, yang sepadan dengan pelan rawatan yang sesuai.
| Pentas | Penerangan | Anggaran GFR | Pelan Tindakan |
| 1 | Kehilangan minimum fungsi buah pinggang | Di bawah 90 mL/min | Mendiagnosis dan merawat faktor risiko kardiovaskular dan meminimumkan perkembangan CKD |
| 2 | Kehilangan ringan fungsi buah pinggang | 60 hingga 89 mL/min | Mendiagnosis dan merawat faktor risiko kardiovaskular dan meminimumkan perkembangan CKD |
| 3 | Kehilangan fungsi buah pinggang yang sederhana | 30 hingga 59 mL/min | Berunding dengan pakar nefrologi |
| 4 | Kehilangan teruk fungsi buah pinggang | 15 hingga 29 mL/min | Bersedia untuk dialisis atau pemindahan buah pinggang |
| 5 | Penyakit buah pinggang peringkat akhir | Di bawah 15 mL/min | Dialisis atau pemindahan buah pinggang |
Diagnosis Berbeza
Apabila terdapat bukti kerosakan buah pinggang, tugas pertama penyedia penjagaan kesihatan adalah untuk membezakan antara penyakit buah pinggang kronik dan kecederaan buah pinggang akut. Ini kerana AKI selalunya boleh diterbalikkan jika dirawat dengan segera dan sewajarnya. Sebaliknya, CKD ialah penyakit progresif yang memerlukan pemantauan dan penjagaan sepanjang hayat.
Terdapat beberapa petunjuk diagnostik yang boleh membantu membezakan antara dua keadaan.
| AKI | CKD | |
| Sejarah perubatan | Pembedahan baru-baru ini, penggunaan ubat herba atau nefrotoksik, halangan saluran kencing, dehidrasi, atau tanda-tanda kegagalan jantung atau hati | Sejarah panjang diabetes, hipertensi, penyakit buah pinggang polikistik, lupus atau gangguan urologi |
| Serum Kreatinin | Biasanya meningkat dalam beberapa hari | Biasanya meningkat dalam beberapa bulan atau tahun |
| Tahap Kreatinin dalam keratan kuku | Tahap kreatinin normal | Tahap kreatinin yang tinggi |
| Saiz Buah Pinggang | Normal atau lebih besar daripada saiz normal pada ultrasound | Lebih kecil daripada saiz biasa pada ultrasound |
| Keluaran Air Kencing | Mengurangkan atau tiada pengeluaran air kencing | Kecenderungan kepada pengeluaran normal (kecuali dalam kes lanjutan atau pada orang dewasa yang lebih tua) |
