Punca dan Faktor Risiko Pundi kencing Terlalu Aktif

Pundi kencing yang terlalu aktif (OAB) adalah keadaan yang dicirikan oleh keinginan untuk membuang air kecil secara tiba-tiba dan kerap yang menjejaskan sebanyak 16% lelaki dewasa dan 33% wanita dewasa. Punca OAB masih tidak jelas tetapi dipercayai berpunca daripada pelbagai faktor, sesetengah daripadanya boleh anda kawal dan yang lain tidak anda boleh.

OAB, dirujuk sebagai pundi kencing terlalu aktif bukan neurogenik, didiagnosis apabila tiada punca neurologi (sistem saraf) yang diketahui bagi simptom tersebut. Sebaliknya, pundi kencing neurogenik ialah keadaan di mana masalah neurologi (seperti strok atau kecederaan saraf tunjang) boleh menyebabkan pundi kencing terlalu aktif dan tidak aktif.

Apabila mendiagnosis OAB, penyedia penjagaan kesihatan akan meneroka kedua-dua kemungkinan untuk bukan sahaja menentukan punca asas tetapi merumuskan pelan rawatan yang berkesan.

Punca Biasa

Pundi kencing yang terlalu aktif menyebabkan anda mempunyai sedikit atau tiada kawalan ke atas pundi kencing anda, selalunya mengakibatkan inkontinensia kencing. Wanita lebih terjejas oleh OAB berbanding lelaki.“”

Apabila berfungsi secara normal, otot detrusor akan mula mengecut apabila pundi kencing terisi separuh, memberi anda banyak masa untuk berlari ke bilik air. Dengan OAB, otot akan mengecut dan kekejangan sebelum itu, mengakibatkan kerap kencing (kekerapan kencing), kencing berlebihan (terdesak), dan kencing malam (nocturia).

Ada kemungkinan juga bahawa pengecutan secara tiba-tiba dan tidak disengajakan di bahagian lain saluran kencing yang lebih rendah (termasuk uretra dan kelenjar prostat pada lelaki) mungkin mencetuskan tindak balas berantai yang menyebabkan otot detrusor mengecut secara spontan dan tidak sesuai.

Kesan fisiologi ini mungkin disebabkan oleh keadaan kesihatan terdahulu atau semasa yang menyebabkan pundi kencing terlalu aktif. Sesetengah keadaan ini juga boleh menjejaskan otot sfinkter uretra yang mengawal keluarnya air kencing dari badan, yang membawa kepada kebocoran dan inkontinensia.

Penyebab biasa OAB termasuk:

• Jangkitan saluran kencing berulang, yang beberapa kajian telah dikaitkan dengan hiperaktif pundi kencing, terutamanya pada wanita

• Prolaps organ pelvis, keparahannya bertepatan dengan peningkatan risiko OAB

• Pembesaran prostat, yang boleh memberi tekanan langsung pada pundi kencing apabila ia cuba mengosongkan

• Pembedahan pinggul atau masalah pinggul, kedua-duanya boleh mengubah kedudukan (dan memberi tekanan yang tidak wajar pada) organ saluran kencing yang lebih rendah

• Tahap estrogen yang rendah, terutamanya selepas menopaus, yang boleh mengubah struktur dan fungsi otot detrusor dan sfinkter uretra

• Batu karang atau batu pundi kencing, yang boleh mengubah bioma kencing dan menyebabkan kerengsaan pada pundi kencing dan bahagian bawah saluran kencing.

• Penggunaan kateter kencing, yang boleh merengsakan pundi kencing dan/atau kelenjar prostat secara langsung, kerengsaan yang mungkin berterusan walaupun selepas kateter dikeluarkan

• Kelahiran berbilang faraj, yang mana risiko OAB meningkat dengan setiap kelahiran apabila otot lantai pelvik semakin lemah.

• Keracunan logam berat, dengan bahan seperti plumbum atau merkuri menyebabkan perubahan selular dalam pundi kencing yang boleh menyebabkan terlalu aktif

Faktor Risiko Gaya Hidup

Faktor gaya hidup tertentu boleh meningkatkan keterukan dan/atau kekerapan simptom OAB. Mereka tidak semestinya “menyebabkan” OAB tetapi boleh meningkatkan risiko kerengsaan pundi kencing, memberi tekanan pada pundi kencing, atau menggalakkan kencing yang berlebihan. Semua ini adalah pencetus untuk OAB.

Terdapat enam faktor risiko yang boleh diubah suai dikaitkan dengan OAB:

• Obesiti: Kedua-dua obesiti am dan obesiti pusat (melibatkan lebihan pengumpulan lemak di sekeliling pinggang) nampaknya meningkatkan risiko OAB pada wanita lebih daripada lelaki, terutamanya berkenaan dengan kekerapan kencing dan nokturia.

• Kafein: Kafein adalah diuretik dan boleh meningkatkan kekerapan kencing dan mendesak apabila diambil secara berlebihan (walaupun kajian bercanggah tentang jumlah terlalu banyak). Kopi, teh, coklat, kola, guarana dan minuman tenaga adalah sumber kafein yang biasa.

• Terlebih penghidratan: Malah lebih daripada kafein, pengambilan cecair yang berlebihan boleh meningkatkan kekerapan dan keterukan gejala OAB. Kajian telah menunjukkan bahawa pengurangan 25% pengambilan cecair harian boleh mengurangkan risiko kekerapan kencing, mendesak dan nokturia (selagi tidak kurang daripada satu liter diambil setiap hari).

• Alkohol: Alkohol juga merupakan diuretik tetapi juga boleh meningkatkan keasidan air kencing, mencetuskan kerengsaan pundi kencing. Kajian menunjukkan bahawa terdapat kemungkinan lebih besar untuk mendesak dan kekerapan kencing di kalangan peminum semasa berbanding mereka yang bukan peminum atau bekas peminum. Risiko lebih tinggi pada lelaki, terutamanya mereka yang mengambil lebih daripada dua minuman sehari.

• Merokok: Kajian telah menunjukkan bahawa keterukan OAB adalah 2.54 lebih besar dalam perokok semasa dengan OAB berbanding mereka yang tidak merokok. Merokok nampaknya meningkatkan risiko OAB disebabkan oleh pengerasan arteri (aterosklerosis), keadaan yang menjejaskan pundi kencing serta sistem kardiovaskular.

• Ubat-ubatan: Diuretik seperti Bumex (bumetanide), Dyrenium (triamterene), Hydrodiuril (hydrochlorothiazide), dan Lasix (furosemide) meningkatkan pengeluaran air kencing dan memburukkan gejala OAB. Penggunaan jangka panjang diuretik juga dikaitkan dengan peningkatan risiko OAB pada orang dewasa 75 tahun ke atas.

Punca Neurologi

Walaupun pundi kencing neurogenik dan OAB bukan neurogenik adalah gangguan yang berbeza, terdapat pertindihan simptom yang banyak, dan garisan sering kabur antara kedua-dua keadaan. Dalam sesetengah kes, masalah sistem saraf mungkin menyumbang kepada, bukannya, punca utama OAB.

Salah satu contohnya ialah umur. Pada orang dewasa 75 dan lebih tua, perubahan dalam otak—khususnya korteks serebrum—menjejaskan laluan saraf yang mengawal kawalan pundi kencing. Perubahan pada korteks cingulate anterior terutamanya (terletak di bahagian belakang otak) boleh membawa kepada peningkatan sensitiviti pundi kencing dan keperluan kencing.

Keadaan lain boleh menjejaskan fungsi neurologi normal pundi kencing, sama ada secara langsung atau tidak langsung. Sesetengah keadaan ini berkaitan dengan penuaan, manakala yang lain tidak.

Penyebab neurologi biasa simptom OAB termasuk:

• Strok sebelumnya, dengan beberapa kajian mencadangkan bahawa 28% orang yang menghidap strok mengalami OAB

• Pembedahan pelvis atau pembedahan prostat, kedua-duanya boleh memutuskan atau merosakkan saraf yang mengawal otot detrusor

• Kecederaan saraf tunjang bawah dan cakera hernia, kedua-duanya dikaitkan dengan inkontinensia kencing dan kehilangan kawalan pundi kencing

• Diabetes, gangguan metabolik boleh mencetuskan kerosakan saraf yang progresif, yang membawa kepada kehilangan kawalan sfinkter uretra

• Penyakit Parkinson, gangguan neurogeneratif yang meningkatkan risiko OAB sebanyak 1.54 kali ganda berbanding populasi umum

• Sklerosis berbilang, gangguan autoimun progresif yang menjejaskan membran saraf yang membawa kepada gejala OAB di sekitar 62% daripada mereka yang terjejas

• Spina bifida, kecacatan kelahiran tulang belakang yang lama dikaitkan dengan fungsi kencing yang tidak normal, termasuk terlalu aktif detrusor

• Penyakit Alzheimer, gangguan neurologi progresif yang membawa kepada OAB dalam 73% daripada mereka yang terjejas

Genetik

Terdapat beberapa bukti, walaupun lemah, bahawa sesetengah orang secara genetik terdedah kepada OAB. Walaupun tiada gen yang dikaitkan secara khusus dengan OAB, kajian epidemiologi telah mencadangkan bahawa keadaan itu mungkin berlaku dalam keluarga.

Pundi kencing yang terlalu aktif adalah keadaan mengecewakan yang selalunya sukar untuk didiagnosis dan dirawat. Walaupun begitu, Persatuan Urologi Amerika mencadangkan bahawa sekitar 60% orang yang dirawat untuk OAB akan mengalami penyelesaian simptom yang lengkap dalam masa setahun.

Walaupun terapi dan ubat barisan pertama gagal memberikan kelegaan, terdapat rawatan invasif minimum seperti suntikan botox, neuromodulasi sakral (SNM), dan rangsangan saraf tibial perkutaneus (PTSN) yang telah ditunjukkan dapat mengurangkan gejala OAB yang teruk sebanyak 80% hingga 90 %.

Akhirnya, OAB bukanlah sesuatu yang anda harus “belajar untuk hidup bersama”. Dengan bersabar dan bekerjasama dengan pembekal penjagaan kesihatan anda, anda akan lebih berkemungkinan daripada tidak mencari penyelesaian kepada gangguan urologi yang membingungkan dan terlalu biasa ini.