Gambaran keseluruhan
Pneumonitis (Bahasa Inggeris: pneumonitis) ialah istilah umum yang merujuk kepada keradangan tisu paru-paru. Secara teknikal, radang paru-paru adalah sejenis pneumonitis kerana jangkitan menyebabkan keradangan. Pneumonitis, bagaimanapun, biasanya digunakan oleh doktor untuk merujuk kepada penyebab radang paru-paru yang tidak berjangkit.
Penyebab umum pneumonitis termasuk perengsa bawaan udara di tempat kerja anda atau dari hobi anda. Di samping itu, beberapa jenis rawatan kanser dan berpuluh-puluh ubat boleh menyebabkan pneumonitis.
Kesukaran bernafas – selalunya disertai dengan batuk kering – adalah simptom pneumonitis yang paling biasa. Ujian khusus diperlukan untuk membuat diagnosis. Rawatan memberi tumpuan kepada mengelakkan perengsa dan mengurangkan keradangan.
Gejala pneumonitis
Simptom pneumonitis yang paling biasa ialah sesak nafas, yang mungkin disertai dengan batuk kering. Jika pneumonitis tidak dapat dikesan atau tidak dirawat, anda mungkin mengalami pneumonitis kronik secara beransur-ansur, yang boleh mengakibatkan parut (fibrosis) pada paru-paru.
Tanda dan gejala pneumonitis kronik termasuk:
- Sesak nafas
- batuk
- Keletihan
- Hilang selera makan
- Penurunan berat badan yang tidak disengajakan
Apakah punca pneumonitis?
Pneumonitis berlaku apabila bahan merengsa menyebabkan kantung udara kecil (alveoli) dalam paru-paru anda meradang. Keradangan ini menyukarkan oksigen untuk melalui alveoli ke dalam aliran darah.
Banyak perengsa, daripada acuan bawaan udara kepada ubat kemoterapi, telah dikaitkan dengan pneumonitis. Tetapi bagi kebanyakan orang, bahan khusus yang menyebabkan keradangan tidak pernah dikenal pasti.
Penyebab pneumonitis mungkin termasuk:
- Ubat-ubatan. Pelbagai ubat boleh menyebabkan pneumonitis, termasuk beberapa antibiotik, beberapa jenis ubat kemoterapi dan ubat-ubatan yang mengekalkan degupan jantung anda tetap. Dos berlebihan aspirin boleh menyebabkan pneumonitis.
- Acuan dan bakteria. Pendedahan berulang kepada beberapa acuan dan bakteria boleh menyebabkan paru-paru meradang.
- burung. Pendedahan kepada bulu atau najis burung adalah punca biasa pneumonitis.
- Rawatan sinaran. Sesetengah orang yang menjalani terapi sinaran ke dada, seperti kanser payudara atau paru-paru, mungkin mengalami pneumonitis. Pneumonitis juga boleh berlaku selepas terapi sinaran seluruh badan, yang diperlukan untuk menyediakan seseorang untuk pemindahan sumsum tulang.
Faktor-faktor risiko
Pekerjaan atau hobi
Sesetengah pekerjaan dan hobi membawa risiko pneumonitis yang lebih tinggi, termasuk:
- Berkebun. Banyak jenis operasi pertanian mendedahkan pekerja kepada kabus aerosol dan racun perosak. Menyedut zarah bawaan udara daripada jerami berkulat adalah salah satu punca paling biasa pneumonitis pekerjaan. Zarah acuan juga boleh dihidu semasa penuaian bijirin dan jerami.
- Pengendalian burung. Pekerja ayam dan orang yang membiak atau memelihara burung merpati sering terdedah kepada najis burung, bulu dan bahan lain yang boleh menyebabkan radang paru-paru.
- Tab mandi panas dan pelembap. Keadaan berkulat di dalam tab mandi panas boleh mencetuskan radang paru-paru kerana tindakan menggelegak membuat kabus yang boleh dihidu. Pelembap rumah adalah satu lagi takungan biasa untuk acuan.
Rawatan kanser
Sesetengah ubat kemoterapi boleh menyebabkan pneumonitis, begitu juga terapi radiasi ke paru-paru. Gabungan kedua-dua terapi ini meningkatkan risiko penyakit paru-paru yang tidak dapat dipulihkan.
Komplikasi daripada pneumonitis
Pneumonitis yang tidak disedari atau tidak dirawat boleh menyebabkan kerosakan paru-paru yang tidak dapat dipulihkan.
Dalam paru-paru biasa, kantung udara meregang dan berehat dengan setiap nafas. Keradangan kronik pada tisu nipis yang melapisi setiap kantung udara menyebabkan parut dan menjadikan kantung kurang fleksibel. Kantung udara menjadi kaku seperti span kering. Keadaan ini dipanggil fibrosis pulmonari. Dalam kes yang teruk, fibrosis pulmonari boleh menyebabkan kegagalan jantung kanan, kegagalan pernafasan dan kematian.
Diagnosis pneumonitis
Semasa peperiksaan fizikal, doktor anda akan menggunakan stetoskop untuk mendengar dengan teliti paru-paru anda semasa anda bernafas. Untuk membezakan pneumonitis daripada gangguan paru-paru lain, anda mungkin akan mempunyai satu atau lebih daripada ujian berikut.
Ujian darah
Ujian darah tertentu boleh berguna untuk menentukan diagnosis.
Ujian pengimejan
Ujian pengimejan berguna kerana dalam kebanyakan kes, radang paru-paru hanya menjejaskan sebahagian kecil paru-paru anda, manakala kesan pneumonitis tidak berjangkit sering merebak ke seluruh lima lobus paru-paru anda.
- X-Ray dada. Ujian yang tidak menyakitkan ini menyebabkan sejumlah kecil sinaran melalui dada anda untuk menghasilkan imej paru-paru anda. X-ray hanya mengambil masa beberapa minit untuk dilakukan.
- Tomografi berkomputer (CT). Imbasan CT menggabungkan imej X-ray yang diambil dari pelbagai sudut ke dalam imej keratan rentas terperinci. Ujian tanpa rasa sakit ini melibatkan baring di atas meja sempit yang meluncur ke dalam mesin besar berbentuk donat. Imbasan CT biasanya mengambil masa kurang daripada 15 minit untuk dilakukan. Tomografi berkomputer memberikan perincian yang lebih besar tentang perubahan dalam paru-paru anda daripada apa yang boleh diberikan oleh X-ray dada.
Ujian fungsi pulmonari
Ujian yang dipanggil spirometry mengukur jumlah udara yang anda boleh sedut dan hembus dalam tempoh masa tertentu. Doktor anda juga mungkin mengukur seberapa cekap paru-paru anda memindahkan gas dari udara ke dalam aliran darah semasa senaman.
Satu lagi cara untuk menilai sejauh mana paru-paru anda berfungsi ialah mengukur oksigen dalam darah anda dengan oksimeter – peranti yang mengepit jari anda tanpa rasa sakit.
Bronkoskopi
Bronkoskopi ialah prosedur yang menggunakan tiub fleksibel yang diulirkan ke kerongkong anda untuk melihat saluran pernafasan anda dan mengumpul sampel dari paru-paru anda.
Semasa bronkoskopi, doktor anda mungkin menyiram bahagian paru-paru anda dengan larutan air masin untuk mengumpul sel paru-paru dan bahan lain. Prosedur pembilasan ini dikenali sebagai lavage. Doktor anda juga boleh memasukkan alat kecil melalui skop untuk mengeluarkan sampel kecil sel dari tisu paru-paru untuk ujian.
Biopsi paru-paru pembedahan
Dalam sesetengah kes, doktor anda mungkin ingin memeriksa sampel tisu yang lebih besar dari beberapa lokasi dalam paru-paru anda yang tidak boleh dicapai melalui bronkoskopi. Prosedur pembedahan untuk mendapatkan sampel ini mungkin diperlukan.
Bersedia untuk temu janji dengan doktor
Anda akan dirujuk kepada pakar pulmonologi – doktor yang pakar dalam gangguan paru-paru.
Apa yang perlu anda lakukan untuk menyediakan
Anda harus mencatat maklumat berikut:
- Penerangan terperinci tentang simptom anda, termasuk bila simptom bermula dan sama ada apa-apa yang menjadikan gejala lebih teruk atau lebih baik
- Senarai terperinci semua pekerjaan dan pendedahan yang mungkin menyertai aktiviti pekerjaan ini
- Maklumat tentang masalah perubatan yang anda alami dan rawatannya
- Maklumat tentang masalah perubatan ibu bapa atau adik-beradik anda
- Semua ubat dan makanan tambahan yang anda ambil atau telah ambil dalam beberapa tahun kebelakangan ini
- Soalan yang anda ingin tanya doktor
Apa yang doktor akan tanyakan kepada anda
Sejarah perubatan dan peperiksaan fizikal yang menyeluruh boleh memberikan petunjuk penting tentang perkara yang mungkin menyebabkan gejala anda. Doktor anda mungkin bertanya soalan berikut:
- Adakah anda menghisap tembakau?
- Apakah jenis pekerjaan atau hobi yang anda miliki?
- Bagaimanakah keterukan gejala pernafasan anda berkaitan dengan jadual kerja atau hobi anda?
- Adakah anda mempunyai tab mandi panas atau pelembap di rumah?
- Adakah anda pernah berada di sekitar merpati atau burung peliharaan?
Rawatan pneumonitis
Jika anda mempunyai hipersensitiviti atau pneumonitis kimia, doktor anda akan mengesyorkan untuk menghapuskan pendedahan kepada alergen atau bahan kimia yang merengsakan paru-paru anda. Langkah ini sepatutnya membantu mengurangkan gejala anda.
Dalam kes pneumonitis yang teruk, rawatan juga mungkin termasuk:
- Kortikosteroid. Ubat-ubatan ini berfungsi dengan menekan sistem imun anda, mengurangkan keradangan dalam paru-paru anda. Kortikosteroid biasanya diambil sebagai pil. Walau bagaimanapun, penggunaan kortikosteroid jangka panjang juga meningkatkan risiko anda mendapat jangkitan dan dikaitkan dengan penipisan tulang (osteoporosis).
- Terapi oksigen. Jika anda mengalami banyak masalah bernafas, anda mungkin memerlukan terapi oksigen melalui topeng atau tiub plastik dengan serampang yang sesuai dengan lubang hidung anda. Sesetengah orang memerlukan terapi oksigen secara berterusan, manakala yang lain mungkin memerlukannya hanya semasa senaman atau tidur.
Gaya hidup dan remedi rumah
Diagnosis pneumonitis bermakna anda perlu membuat perubahan pada gaya hidup anda untuk melindungi kesihatan anda. Anda perlu mengelakkan pencetus yang diketahui sebanyak mungkin.
Contohnya, jika tugas pekerjaan anda mendedahkan anda kepada bahan yang merengsakan paru-paru anda, berbincang dengan doktor dan penyelia anda di tempat kerja tentang cara untuk melindungi diri anda, seperti memakai topeng debunga atau alat pernafasan habuk peribadi. Jika hobi menyebabkan masalah, anda mungkin perlu mencari hobi yang berbeza.