Sirosis adalah penyakit hati peringkat akhir di mana terdapat parut yang ketara (fibrosis) hati. Ia boleh membawa bersamanya pelbagai komplikasi, daripada mudah lebam atau pendarahan kepada pengumpulan toksin dalam otak, kepada keadaan yang boleh membawa maut seperti kegagalan buah pinggang dan kanser hati.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1136608740-b276bdcc0a304ece80030ea4574886e3.jpg)
Malah, lebih daripada sejuta orang di seluruh dunia mati akibat komplikasi sirosis setiap tahun. Empat puluh ribu daripada kematian tersebut berlaku di Amerika Syarikat, menjadikan sirosis penyebab utama kematian ke-11 di negara itu, menurut Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit.
Tanda-tanda penyakit hati tidak selalunya jelas. Peringkat awal boleh bertahan selama bertahun-tahun atau bahkan beberapa dekad. Pada masa ini, penyebaran fibrosis mungkin tidak membawa sebarang gejala yang ketara. Apabila simptom dan/atau komplikasi dikesan, kerosakan hati berkemungkinan besar telah berkembang menjadi sirosis.
Bagaimana Sirosis Membangun
Parut yang akhirnya membawa kepada sirosis dan komplikasinya sebahagian besarnya disebabkan oleh keradangan yang disebabkan oleh kerosakan yang berterusan dan berterusan pada hati. Kerosakan ini boleh disebabkan oleh beberapa masalah kesihatan. Yang paling biasa ialah:
- Minum alkohol berat kronik
-
Hepatitis (khususnya jenis B dan C)
- Penyakit hati berlemak bukan alkohol
Penyebab sirosis yang kurang biasa termasuk saluran hempedu tersumbat pada hati dan pundi hempedu, hepatitis autoimun, dan keadaan keturunan seperti penyakit Wilson (pengumpulan tembaga dalam hati) atau hemochromatosis (pengumpulan zat besi dalam hati).​
Komplikasi Sirosis
Walaupun hati yang sihat mampu membaiki dirinya sendiri, kerosakan selalunya terlalu meluas apabila ia menjadi sirosis. Parut yang meluas menghalang aliran darah ke hati, yang seterusnya menjejaskan fungsi utamanya.
Fungsi normal ini termasuk memproses nutrien daripada makanan, membuat hempedu, membina protein, dan mengeluarkan toksin seperti bilirubin (sebatian perang kemerahan yang terhasil daripada pecahan sel darah merah) daripada darah.
Sangat mudah untuk melihat bagaimana komplikasi serius, termasuk kegagalan hati, boleh berkembang akibat sirosis.
| Komplikasi Sirosis | |
|---|---|
| Komplikasi | Penerangan |
| Lebam dan Pendarahan | Cirrhosis menyebabkan hati melambatkan atau menghentikan pengeluaran protein yang diperlukan untuk pembekuan darah. Apabila darah tidak membeku dengan betul, lebam dan pendarahan boleh berlaku secara spontan. |
| Hipertensi Portal | Hipertensi portal adalah satu lagi punca yang berpotensi untuk pendarahan yang teruk dan bahkan mengancam nyawa. Vena portal membawa darah dari usus dan limpa ke hati. Cirrhosis memperlahankan aliran ini, mengakibatkan tekanan tinggi di dalam vena. Akibatnya, darah mungkin dialihkan ke urat yang lebih kecil yang boleh pecah di bawah tekanan yang meningkat. Di samping itu, urat dalam esofagus atau perut mungkin menjadi membesar (varises), menjadikannya terdedah kepada pendarahan yang mengancam nyawa. |
| Pengekalan Cecair dan Bengkak | Hipertensi portal juga boleh menyebabkan cecair terkumpul di kaki (edema) atau perut (ascites). Edema dan asites juga boleh disebabkan oleh ketidakupayaan hati untuk membuat cukup protein tertentu seperti albumin. |
| Peritonitis | Ini adalah jangkitan kuman yang serius terhadap cecair terkumpul di dalam perut. Ia memerlukan diagnosis cepat dan rawatan segera. |
| Jaundis | Jaundis adalah kekuningan pada kulit dan putih mata, serta kegelapan air kencing, yang berlaku apabila hati yang berpenyakit tidak dapat mengeluarkan bilirubin daripada darah dengan secukupnya. |
| Gatal yang teruk | Hati menghasilkan hempedu untuk membantu pencernaan lemak. Apabila hati tidak berfungsi secara normal, hempedu boleh terkumpul dan meninggalkan mendapan pada kulit yang menyebabkan kegatalan yang teruk. |
| Batu karang | Batu karang adalah komplikasi bagi kira-kira satu pertiga daripada orang yang menghidap sirosis, kajian menunjukkan—terutama mereka yang kerosakan hati disebabkan oleh minum berlebihan, jangkitan hepatitis C atau penyakit hati bukan berlemak. |
| Ensefalopati Hepatik | Kerana hati yang rosak tidak dapat membersihkan toksin daripada darah dengan secukupnya, ia boleh terkumpul di dalam otak. Toksin boleh membosankan fungsi mental dan menyebabkan perubahan personaliti, koma, atau kematian. |
| Kepekaan terhadap Ubat | Cirrhosis menjejaskan keupayaan hati untuk menapis ubat-ubatan daripada darah, membolehkan mereka kekal di dalam badan untuk jangka masa yang lebih lama daripada yang ideal. Hasilnya boleh meningkatkan kepekaan terhadap ubat-ubatan tertentu dan kesan sampingannya. |
| Malnutrisi | Cirrhosis boleh mengganggu keupayaan tubuh untuk memproses nutrien. Kesan sampingan kekurangan zat makanan termasuk kelemahan dan penurunan berat badan. |
| Limpa Membesar (Splenomegaly) | Hipertensi portal boleh menyebabkan limpa membengkak dan memerangkap sel darah putih dan platelet. Penurunan dalam sel dan platelet ini selalunya merupakan tanda pertama sirosis. |
| Rintangan Insulin/Kencing Manis Jenis 2 | Cirrhosis mengganggu keupayaan badan untuk menggunakan insulin dengan betul. Untuk mengimbangi, pankreas akan cuba membuat lebih banyak insulin, tetapi akhirnya paras gula (glukosa) dalam darah akan terkumpul, akhirnya mengakibatkan diabetes jenis 2. |
| Penyakit Tulang | Sirosis boleh menyebabkan kelemahan tulang pada sesetengah orang, meletakkan mereka pada peningkatan risiko patah tulang. |
| Sindrom Hepatorenal | Sindrom hepatorenal adalah salah satu punca kerosakan buah pinggang yang berpotensi pada penghidap penyakit hati dan sering dikaitkan dengan hipertensi portal. Ia sering membawa kepada kegagalan buah pinggang. |
| Kanser Hati (Karsinoma Hepatoselular) | Menurut American Cancer Society, kebanyakan orang yang menghidap kanser hati mempunyai beberapa bukti sirosis. |
| Sirosis Akut-Kronik (ACLF) | Sindrom yang dikaitkan dengan sirosis ini kerap membawa kepada kegagalan pelbagai organ yang dalam kebanyakan kes membawa maut. |
Ringkasan
Cirrhosis hati menyebabkan parut dan keradangan yang meluas yang boleh membawa kepada komplikasi sederhana hingga sangat serius. Apabila ditangkap lebih awal dan dengan rawatan yang berkesan, peluang untuk memperlahankan perkembangan penyakit adalah lebih besar. Ini boleh membantu memanjangkan jangka hayat selepas diagnosis.
Sentiasa melawat pasukan perubatan anda untuk menyemak perkembangan keadaan anda adalah penting. Ini membolehkan pelarasan pada pelan rawatan anda, serta pengenalan awal, campur tangan dan rawatan sebarang komplikasi yang mungkin timbul.
Cirrhosis dan fibrosis yang disertakan menyebabkan kerosakan yang ketara pada hati. Tanpa rawatan yang betul, parut dan kerosakan akan menjadi lebih teruk dan boleh membawa kepada pelbagai komplikasi, seperti mudah lebam dan pendarahan, batu karang, atau kanser hati.
Diagnosis sirosis tidak bermakna anda mempunyai keadaan maut serta-merta. Dengan mengikuti pelan rawatan berkesan yang ditetapkan oleh pasukan penjagaan kesihatan anda, anda boleh membantu memperlahankan perkembangan sirosis dan melambatkan atau mencegah komplikasi yang mungkin berlaku—terutamanya jika dikesan lebih awal.
Soalan Lazim
-
Apakah komplikasi sirosis yang paling biasa?
Ascites (pengumpulan cecair di dalam perut) adalah komplikasi sirosis yang paling biasa. Ia sering disebabkan oleh tekanan tinggi dalam saluran darah di dalam dan di sekeliling hati (hipertensi portal) serta penurunan fungsi hati. Kira-kira 60% penghidap sirosis akan mengalami asites yang memerlukan terapi selama 10 tahun pemerhatian.
Ketahui Lebih Lanjut:
Bagaimana Sirosis Daripada Hepatitis Kronik Boleh Menyebabkan Asites
-
Mengapa pendarahan gastrousus merupakan komplikasi sirosis?
Pendarahan gastrousus pada penghidap sirosis biasanya disebabkan oleh peningkatan tekanan dalam saluran darah di dalam dan sekitar hati (hipertensi portal).
Khususnya, lesi dari varises gastroesophageal terbentuk. Ini berlaku disebabkan oleh penurunan aliran darah ke hati, menyebabkan urat di esofagus, perut, dan rektum menjadi membesar. Apabila tekanan tinggi terus mengembangkan urat, dinding vena menjadi terlalu nipis dan boleh pecah, menyebabkan pendarahan yang boleh mengancam nyawa.
Ketahui Lebih Lanjut:
Pendarahan Daripada Varises Esofagus: Punca dan Banyak Lagi
-
Bolehkah perkembangan sirosis dihentikan?
Pada masa ini, tiada ubat untuk sirosis. Walau bagaimanapun, terdapat cara untuk menguruskan simptom dan sebarang komplikasi yang mungkin timbul, akhirnya memperlahankan perkembangannya. Rawatan yang berjaya mungkin boleh menyembuhkan beberapa parut hati (fibrosis) secara perlahan.
Doktor akan mencari dan merawat masalah asas yang membawa kepada sirosis untuk membantu mencegahnya daripada menjadi lebih teruk. Sebahagian daripada rawatan untuk memperlahankan sirosis selalunya termasuk mengelakkan perkara yang boleh terus merosakkan hati, seperti ubat-ubatan tertentu, alkohol dan makanan yang tinggi lemak.
Ketahui Lebih Lanjut:
Apa yang Perlu Dimakan Apabila Anda Menghidapi Sirosis
-
Adakah sirosis hati adalah keturunan?
Cirrhosis itu sendiri bukan keturunan (diturunkan dari ibu bapa kepada anak). Walau bagaimanapun, terdapat beberapa penyakit yang diwarisi yang boleh menyebabkan kerosakan hati dan membawa kepada sirosis. Ini termasuk hemochromatosis, penyakit Wilson, kekurangan alpha 1-antiprotease (antitrypsin), dan cystic fibrosis.
Ketahui Lebih Lanjut:
Sirosis: Gejala, Punca dan Banyak Lagi