Kanser Zakar: Apakah Jenis, Gejala dan Faktor Risiko?

Kadangkala, selepas diagnosis penyakit menular seksual seperti Human Papillomavirus (HPV), soalan biasa yang ditanya oleh ramai lelaki ialah sama ada HPV membawa kepada komplikasi lain atau tidak—lebih khusus, sama ada terdapat sebarang gejala yang perlu diperhatikan yang akan menunjukkan kepada kanser zakar.

Kanser zakar adalah penyakit yang jarang berlaku tetapi dahsyat yang biasanya berkembang apabila sel mula tumbuh di luar kawalan di dalam atau pada zakar. Sel-sel ini boleh menjadi kanser di hampir setiap bahagian badan dan ia juga boleh merebak ke kawasan lain. Hampir semua kanser zakar bermula dalam sel kulit zakar dan berlaku dalam kurang daripada 1 dalam 100,000 lelaki. Kanser zakar menyumbang kurang daripada 1% daripada kanser pada lelaki di Amerika. Kanser ini lebih biasa di bahagian Asia, Afrika, dan Amerika Selatan.

Ya, kanser zakar dikaitkan dengan HPV, jangkitan seksual yang meningkatkan risiko pelbagai jenis kanser. Walau bagaimanapun, kanser zakar sangat jarang berlaku, walaupun pada lelaki yang dijangkiti HPV. Ia paling kerap didiagnosis pada lelaki yang berumur lebih dari 60 tahun dan mempunyai risiko lain, seperti merokok. Jika seorang lelaki mengalami simptom kanser zakar, ia lebih berkemungkinan mempunyai kaitan dengan penyakit kelamin lain.

Jenis Kanser Zakar

Zakar mempunyai jenis tisu yang berbeza, setiap satu mengandungi beberapa jenis sel yang berbeza. Sel-sel yang berbeza boleh berkembang menjadi kanser tertentu, ada yang lebih serius daripada yang lain dan setiap jenis memerlukan rawatan yang berbeza. Terdapat 7 jenis kanser zakar yang berbeza, menurut American Cancer Society:

1. Karsinoma sel skuamosa. Berkembang daripada sel kulit rata pada glans (kepala) atau kulup (pada lelaki tidak berkhatan) yang dipanggil sel skuamosa. Hampir 95% daripada semua kanser zakar adalah karsinoma sel skuamosa. Tumor ini tumbuh dengan perlahan dan jika dikesan pada peringkat awal, biasanya boleh sembuh.

2. Karsinoma verrukus. Bentuk kanser sel skuamosa yang tidak biasa, ia boleh berlaku pada kulit dan kelihatan seperti ketuat alat kelamin yang besar. Jenis ini cenderung tumbuh dengan perlahan dan jarang merebak ke bahagian lain badan, tetapi kadangkala boleh menjadi sangat dalam dan sangat besar.

3. Karsinoma in situ (CIS): Peringkat terawal kanser sel skuamosa di mana sel-sel kanser masih belum berkembang menjadi tisu yang lebih dalam dan hanya terdapat di lapisan atas kulit. Jika CIS terletak pada glans, ia kadangkala dirujuk sebagai erythroplasia of Queyrat. Walau bagaimanapun, penyakit ini dipanggil penyakit Bowen jika CIS berada pada batang zakar (atau bahagian lain alat kelamin).

4. Melanoma. Jenis kanser kulit berbahaya yang cenderung untuk membesar dan merebak dengan cepat. Selalunya ditemui pada kulit yang terdedah kepada matahari, hanya sebahagian kecil daripada kanser zakar adalah melanoma.

5. Karsinoma sel basal. Hanya membentuk sebahagian kecil daripada kanser zakar, ia adalah satu lagi jenis kanser kulit (yang ini tumbuh perlahan dan jarang merebak ke bahagian lain badan). Juga dirujuk sebagai kanser sel basal.

6. Adenokarsinoma (penyakit Paget zakar). Berkembang daripada kelenjar peluh dalam kulit zakar dan boleh menjadi sangat sukar untuk dibezakan daripada CIS. Jenis kanser zakar yang sangat jarang berlaku.

7. Sarcoma. Hanya membentuk sebahagian kecil daripada kanser zakar, sarkoma berkembang daripada saluran darah, otot licin, atau sel tisu penghubung yang lain.

Gejala Kanser Zakar

Gejala kanser zakar paling kerap diperhatikan dalam bentuk:

• Kudis
• ulser
• lepuh
• Lesi
• Ketumbuhan pada atau dalam zakar
• Pendarahan atau keluar dari zakar

Terdapat juga keadaan jinak pada zakar, di mana pertumbuhan atau lesi yang tidak normal tetapi bukan kanser pada zakar boleh berkembang. Lesi ini boleh kelihatan seperti ketuat atau tompok kulit yang merengsa. Seperti kanser zakar, ia paling kerap ditemui pada glans atau pada kulup, tetapi ia juga boleh berlaku di sepanjang batang zakar. Terdapat 2 jenis keadaan jinak:

1. Kondiloma kelihatan seperti bunga kobis kecil dan disebabkan oleh jangkitan beberapa jenis HPV.
2. Bowenoid papulosis juga dikaitkan dengan jangkitan HPV dan juga boleh disalah anggap sebagai CIS. Ia dilihat sebagai bintik merah atau coklat kecil atau tompok pada batang zakar dan biasanya tidak menyebabkan sebarang masalah malah boleh hilang dengan sendirinya selepas beberapa bulan. Jarang sekali ia boleh berkembang menjadi penyakit Bowen jika gejala berkurangan dan jika tidak dirawat.

Jika anda mempunyai simptom kanser zakar, jangan berlengah untuk berjumpa pembekal penjagaan kesihatan. Seperti mana-mana keadaan, pengesanan awal adalah kunci. Gejala seperti kudis, luka dan lelehan zakar tidak mungkin hilang dengan sendirinya, jadi jangan tunggu mereka berbuat demikian.

Faktor-faktor risiko

Faktor risiko ialah apa sahaja yang menjejaskan peluang anda mendapat penyakit seperti kanser. Kanser yang berbeza mempunyai faktor risiko yang berbeza. Beberapa faktor risiko kanser, seperti merokok, boleh diubah. Lain-lain, seperti umur seseorang atau sejarah keluarga, tidak boleh diubah.

Tetapi mempunyai faktor risiko atau bahkan beberapa tidak bermakna anda akan mendapat penyakit ini. Sebaliknya, sesetengah lelaki yang menghidap kanser zakar tidak mempunyai faktor risiko yang diketahui.

Para saintis telah menemui faktor risiko tertentu yang menyebabkan seorang lelaki lebih cenderung untuk menghidap kanser zakar.

• Jangkitan HPV
• Tidak berkhatan (terutama mereka yang mempunyai Phimosis dan Smegma)
• Merokok
• Rawatan cahaya UV psoriasis
• Umur (peluang menghidap kanser zakar meningkat dengan usia)
• Lelaki dengan AIDS

Mencari Rawatan untuk Kanser Zakar

Anda harus membuat temu janji untuk berjumpa dengan pengamal dengan segera jika anda mendapati sebarang keabnormalan atau mendapati pertumbuhan baru pada zakar anda (walaupun ia tidak menyakitkan). Ketuat, lepuh, luka, ulser, tompokan putih atau kelainan lain perlu dilihat oleh pembekal penjagaan kesihatan anda.

Kanser selalunya boleh dikeluarkan dengan sedikit atau tiada kerosakan pada zakar jika dikesan lebih awal. Menangguhkan diagnosis boleh bermakna rawatan yang lebih invasif atau perlu mengeluarkan sebahagian atau semua zakar untuk merawat kanser.