Kaki dan kaki kita melakukan beribu-ribu pergerakan kecil setiap hari, jadi ketidakselesaan sekali-sekala boleh berlaku walaupun anda sihat. Kekejangan betis selepas bersenam, contohnya, mempunyai punca yang mudah. Walau bagaimanapun, kekejangan betis berulang yang disertai dengan rasa kesemutan atau kebas pada kaki patut diberi perhatian lebih, kerana kedua-dua gejala ini kadangkala menunjukkan masalah yang melibatkan saraf, otot, peredaran darah, cecair badan, atau metabolisme.
Kekejangan betis adalah pengetatan secara tiba-tiba, tidak disengajakan dan menyakitkan pada satu atau lebih otot betis. Kekejangan biasanya berlaku semasa atau selepas aktiviti fizikal atau pada waktu malam semasa anda sedang tidur. Otot betis yang tegang, dehidrasi, gangguan elektrolit, ubat-ubatan tertentu, gangguan saraf, dan beberapa keadaan perubatan boleh menyumbang kepada kekejangan berulang.
Sensasi kesemutan adalah sensasi yang tidak normal seperti rasa tercucuk, rasa terbakar, atau rasa berkurangan. Masalah saraf periferi adalah punca penting, terutamanya apabila gejala secara beransur-ansur bermula di kaki dan kemudian bergerak ke atas ke dalam kaki. Diabetes adalah salah satu punca paling biasa kerosakan saraf periferi.
Mempunyai kedua-dua gejala tidak secara automatik bermakna anda mempunyai penyakit yang serius. Ia boleh berlaku atas sebab yang agak mudah, tetapi gejala yang berterusan atau semakin teruk harus dinilai oleh profesional penjagaan kesihatan.
Punca kerap kejang betis dan kesemutan kaki
1. Neuropati periferal
Neuropati periferal berlaku apabila saraf di luar otak dan saraf tunjang menjadi rosak atau tidak berfungsi. Kerosakan saraf deria boleh menghasilkan sensasi kesemutan, rasa mencucuk, kebas, atau kepekaan yang tidak normal pada kaki. Kerosakan yang melibatkan saraf motor boleh menyebabkan kelemahan otot dan kadangkala kekejangan otot.
Oleh itu anda boleh mengalami kekejangan betis dan kaki kesemutan kerana gangguan saraf boleh menjejaskan kedua-dua sensasi dan kawalan otot. Anda mungkin mula-mula melihat sensasi kesemutan pada jari kaki sementara juga mengalami kekejangan betis atau kelemahan otot betis.
Diabetes adalah punca yang sangat penting. Neuropati periferal diabetes selalunya bermula di kaki dan kaki dan boleh menyebabkan rasa kesemutan, rasa terbakar, kekejangan, sakit, kebas dan kelemahan otot. Gejala boleh menjadi lebih ketara pada waktu malam.
Penyebab lain neuropati periferal termasuk kerosakan saraf yang berkaitan dengan alkohol, kekurangan vitamin, penyakit buah pinggang, penyakit hati, kelenjar tiroid yang tidak aktif, penyakit autoimun, jangkitan, ubat kemoterapi tertentu, toksin, gangguan yang diwarisi dan kecederaan fizikal.
2. Tahap kalsium, magnesium, atau kalium yang rendah
Elektrolit ialah mineral yang membantu saraf berkomunikasi dengan otot dan membolehkan otot mengecut dan berehat secara normal. Tahap rendah kalsium, magnesium, atau kalium boleh menyumbang kepada kekejangan otot.
Kalsium rendah adalah punca biasa. Hypocalcemia boleh menyebabkan kekejangan otot dan kekejangan dan rasa kesemutan pada jari dan kaki. Tahap kalsium yang sangat rendah boleh menyebabkan kekejangan otot yang lebih teruk dan masalah neurologi yang lain.
Kedua-dua simptom ini berlaku bersama-sama kerana paras mineral yang tidak normal boleh membuat saraf sangat teruja sambil juga mengganggu pengecutan otot yang normal. Punca paras mineral yang tidak normal termasuk gangguan buah pinggang tertentu, ubat-ubatan, kekurangan vitamin, muntah, cirit-birit, berpeluh berlebihan dan keadaan lain yang mengganggu keseimbangan cecair atau mineral.
Anda tidak seharusnya secara automatik menganggap bahawa anda memerlukan suplemen magnesium atau kalium. Pengambilan makanan tambahan yang berlebihan juga boleh memudaratkan, dan rawatan yang sesuai bergantung pada tahap mineral sebenar anda dalam darah dan punca yang mendasari.
3. Dehidrasi dan berpeluh berat
Kehilangan terlalu banyak cecair melalui senaman berat, cuaca panas, muntah, cirit-birit, atau berpeluh berlebihan meningkatkan risiko kekejangan otot. Kehilangan cecair juga boleh disertai dengan kehilangan elektrolit, yang boleh meningkatkan lagi kerengsaan otot.
Sensasi kesemutan berlaku pada masa yang sama apabila dehidrasi disertai dengan keabnormalan elektrolit. Sebagai contoh, kehilangan besar kalsium, magnesium, atau kalium boleh mengganggu isyarat saraf dan fungsi otot yang normal.
Walau bagaimanapun, sensasi kesemutan yang berterusan selepas anda pulih daripada dehidrasi tidak sepatutnya dikaitkan secara automatik dengan dehidrasi. Penyebab lain, seperti neuropati periferal, mungkin memerlukan penyiasatan.
4. Mampatan saraf di bahagian bawah punggung atau kaki
Saraf boleh menjadi jengkel atau tertekan oleh masalah tulang belakang, kecederaan, bengkak, atau kelainan struktur lain. Saraf termampat boleh menghasilkan kesakitan, sensasi kesemutan, kebas, kelemahan otot, dan kekejangan otot di kawasan yang dikawal oleh saraf tersebut.
Sebagai contoh, masalah yang melibatkan akar saraf di bahagian bawah belakang boleh menyebabkan sensasi yang tidak normal yang meluas dari belakang atau punggung ke kaki dan kaki. Jika saraf yang terjejas juga mengawal otot betis, isyarat saraf yang tidak normal boleh menyumbang kepada kekejangan atau kekejangan otot.
Gejala yang disebabkan oleh mampatan saraf selalunya lebih ketara pada satu sisi dan mungkin berubah mengikut kedudukan atau pergerakan tertentu.
5. Penyakit arteri periferal
Penyakit arteri periferal berlaku apabila arteri yang membekalkan kaki menjadi sempit, mengurangkan aliran darah. Gejala biasa ialah sakit kaki berulang atau kekejangan kaki semasa berjalan atau bersenam yang bertambah baik selepas anda berhenti dan berehat.
Bekalan darah yang berkurangan boleh menjejaskan kedua-dua otot dan saraf. Otot yang tidak menerima oksigen yang mencukupi semasa aktiviti boleh menjadi sakit atau kekejangan, manakala peredaran yang tidak mencukupi boleh menyumbang kepada disfungsi saraf dan sensasi yang tidak normal seperti kebas atau rasa kesemutan.
Jika kekejangan betis anda secara konsisten muncul selepas berjalan dalam jarak tertentu dan hilang selepas berehat, anda harus mengatur penilaian perubatan dan bukannya menganggap bahawa masalahnya hanyalah keletihan otot.
6. Ubat-ubatan tertentu
Sesetengah ubat boleh menyumbang kepada kekejangan otot. Contohnya termasuk ubat tertentu yang digunakan untuk menurunkan kolesterol (atorvastatin, simvastatin, rosuvastatin, pravastatin), ubat diuretik (hydrochlorothiazide, chlorthalidone, furosemide, bumetanide), beberapa ubat yang mempengaruhi tekanan darah (amlodipine, metoprolol, atenolol, lisinopril, losartan) dan beberapa ubat lain.
Sesetengah ubat juga boleh menyebabkan kerosakan saraf periferi. Kemoterapi adalah contoh penting, dan ubat-ubatan lain tertentu boleh menjejaskan fungsi saraf.
Kejang betis dan rasa kesemutan pada kaki mungkin disebabkan oleh satu ubat yang menjejaskan otot dan saraf, atau daripada ubat yang menyebabkan gangguan elektrolit yang kemudiannya menjejaskan kedua-dua sistem.
Jangan berhenti mengambil ubat yang ditetapkan sendiri. Jika simptom anda bermula selepas memulakan, berhenti, atau menukar ubat, beritahu doktor anda.
7. Kelenjar tiroid yang kurang aktif
Kelenjar tiroid yang tidak aktif boleh dikaitkan dengan kekejangan otot dan masalah saraf periferi.
Tahap hormon tiroid yang rendah boleh mengubah fungsi otot dan saraf. Oleh itu, anda mungkin mengalami kekejangan otot atau kekejangan otot bersama-sama dengan sensasi yang tidak normal pada kaki.
Gejala lain yang menunjukkan kelenjar tiroid tidak aktif termasuk keletihan yang luar biasa, rasa sejuk yang luar biasa, sembelit, perubahan berat badan, dan refleks yang perlahan. Ujian darah boleh membantu menentukan sama ada disfungsi tiroid menyumbang kepada gejala.
8. Penyakit buah pinggang atau hati
Gangguan buah pinggang dan hati boleh menyumbang kepada kekejangan otot dan masalah saraf periferi. Penyakit buah pinggang boleh mengganggu tahap elektrolit dan mineral, manakala pengumpulan bahan buangan metabolik boleh menyumbang kepada kerosakan saraf. Neuropati periferi adalah perkara biasa di kalangan orang yang menerima dialisis untuk penyakit buah pinggang lanjutan.
Penyakit hati dan minum alkohol yang banyak juga boleh dikaitkan dengan kekejangan otot yang berulang dan kerosakan saraf.
Oleh itu, kedua-dua gejala ini boleh berlaku melalui beberapa laluan, termasuk gangguan elektrolit, perubahan metabolik, kekurangan nutrisi, dan kerosakan saraf langsung.
9. Kekurangan vitamin
Kekurangan vitamin tertentu boleh merosakkan saraf periferi. Kekurangan vitamin B12 adalah punca biasa neuropati dan boleh menghasilkan sensasi kesemutan dan kebas pada kaki.
Masalah pemakanan juga boleh menyumbang kepada gejala otot. Apabila kekurangan menjejaskan isyarat saraf dan fungsi otot yang normal, rasa kesemutan dan kekejangan mungkin muncul bersama-sama.
Pemakanan seimbang biasanya menyediakan nutrien yang diperlukan, tetapi kekurangan vitamin boleh berlaku kerana diet terhad, penyerapan yang lemah, gangguan gastrousus (contohnya: penyakit seliak, penyakit Crohn, kolitis ulseratif dan gastritis kronik), ubat-ubatan tertentu (contohnya: metformin, ubat perencat pam proton seperti omeprazole, dan ubat antikonvulsan seperti penyakit fenitoin kronik), atau ubat-ubatan antikonvulsan seperti fenitoin kronik yang lain). Ujian darah membantu mengenal pasti kekurangan vitamin.
10. Aktiviti fizikal yang berlebihan atau luar biasa
Senaman yang sengit boleh menyebabkan kekejangan betis semasa aktiviti atau pada waktu-waktu berikutnya. Otot betis yang tegang, penyaman yang tidak mencukupi, duduk berpanjangan, dan peningkatan mendadak dalam senaman meningkatkan kemungkinan kekejangan.
Senaman itu sendiri tidak menyebabkan sensasi kesemutan yang berterusan pada kaki. Walau bagaimanapun, aktiviti berat yang digabungkan dengan dehidrasi, kehilangan elektrolit, atau pemampatan saraf sementara boleh menghasilkan kedua-dua gejala.
Jika sensasi kesemutan berterusan semasa anda berehat atau berulang kali berlaku secara bebas daripada senaman, penjelasan lain harus dipertimbangkan.
Bilakah anda perlu pergi berjumpa doktor?
Dua simptom kekejangan betis dan rasa kesemutan di kaki memerlukan penilaian perubatan jika ia terus berulang, menjadi lebih teruk, mengganggu tidur anda, atau tiada penjelasan yang jelas.
Tetapkan temu janji dengan doktor jika:
- Anda mengalami kekejangan betis berulang disertai dengan sensasi kesemutan yang berterusan, sensasi terbakar, atau kebas.
- Anda mengalami sensasi kesemutan yang secara beransur-ansur merebak dari kaki anda ke kaki anda.
- Anda mengalami kelemahan otot, kesukaran berjalan, keseimbangan yang lemah, atau kerap jatuh.
- Anda mengalami gejala yang menjejaskan kedua-dua kaki tanpa sebab sementara yang jelas.
- Kekejangan betis berulang kali berlaku semasa anda berjalan dan bertambah baik apabila anda berehat.
- Kedua-dua gejala berlaku selepas anda mula mengambil atau menukar ubat.
- Kekejangan berulang dengan ketara mengganggu tidur anda.
- Kedua-dua gejala ini menjadi berterusan walaupun penghidratan yang mencukupi, aktiviti yang munasabah, dan regangan yang kerap.
Kebas secara tiba-tiba di seluruh kaki, terutamanya apabila ia disertai dengan kelemahan, lumpuh, kekeliruan, kesukaran bercakap, pening, atau sakit kepala yang teruk, memerlukan penilaian perubatan kecemasan.
Anda juga perlu mendapatkan rawatan perubatan segera untuk anak lembu yang sakit dan bengkak, terutamanya apabila bengkak dan simptom terutamanya di sebelah. Trombosis urat dalam boleh menyebabkan kekejangan atau kesakitan pada satu betis bersama-sama dengan bengkak, kehangatan, dan perubahan warna kulit.
Jika sakit betis atau bengkak berlaku bersama-sama dengan sakit dada atau sesak nafas, dapatkan rawatan perubatan kecemasan kerana bekuan darah boleh bergerak ke paru-paru dan menyebabkan embolisme pulmonari yang mengancam nyawa.
