Sakit perut dan sakit belakang yang berlaku serentak boleh membuatkan ramai orang risau. Sakit perut dan sakit belakang boleh disebabkan oleh batu karang, masalah tulang belakang, keradangan pundi hempedu, atau sebab lain. Berikut adalah punca yang paling biasa.
Apabila sakit perut dan sakit belakang berlaku bersama-sama, ia boleh menunjukkan masalah dengan organ dalaman, masalah muskuloskeletal atau keadaan sistemik. Keterukan, lokasi dan masa kesakitan boleh memberikan petunjuk penting tentang punca yang mendasari.
Penyebab biasa sakit perut bersama-sama dengan sakit belakang
1. Ulser peptik
Ulser peptik adalah kudis yang berkembang pada lapisan perut, usus kecil, atau esofagus akibat hakisan yang disebabkan oleh asid perut. Apabila ulser terletak di dinding belakang perut atau duodenum, rasa sakit boleh memancar ke belakang kerana kerengsaan atau penglibatan saraf berdekatan, seperti plexus celiac.
Gejala ulser peptik:
- Sakit perut terbakar atau menggerogoti, selalunya selepas makan
- Sakit menjalar ke bahagian tengah atau atas belakang
- Perut kembung, loya, atau muntah
- Najis gelap dan berlarutan jika pendarahan berlaku
Diagnosis ulser peptik:
- Endoskopi untuk melihat ulser
- Ujian nafas urea atau ujian antigen najis untuk mencari H. pylori
- Ujian darah untuk menolak anemia daripada ulser pendarahan
Rawatan ulser peptik:
- Perencat pam proton (PPI) untuk mengurangkan asid perut
- Antibiotik untuk merawat jangkitan H. pylori
- Mengelakkan ubat anti-radang bukan steroid (NSAIDs) dan alkohol
- Pelarasan diet untuk mengelakkan perengsa seperti makanan pedas
2. Batu karang
Batu hempedu ialah mendapan cecair pencernaan yang mengeras dalam pundi hempedu. Apabila batu karang menghalang saluran hempedu, ia menyebabkan pengumpulan tekanan dalam pundi hempedu. Tekanan ini boleh menyebabkan rasa sakit yang merebak ke belakang, terutamanya di bawah tulang belikat kanan, disebabkan oleh laluan saraf yang dikongsi antara perut dan belakang.
Gejala batu karang:
- Kesakitan yang tiba-tiba dan sengit di bahagian atas perut kanan
- Sakit merebak ke bahu kanan atau belakang
- Loya dan muntah
- Jaundis jika aliran hempedu terhalang
Diagnosis batu karang:
- Ultrasound untuk mengesan batu dalam pundi hempedu
- Ujian darah untuk memeriksa fungsi hati
- CT atau MRI untuk pengimejan yang lebih terperinci
Rawatan batu karang:
- Pengurusan kesakitan dengan ubat-ubatan
- Cholecystectomy untuk kes berulang
- Pilihan bukan pembedahan seperti pil asid hempedu untuk melarutkan batu (kurang biasa)
3. Pankreatitis
Pankreatitis selalunya disebabkan oleh batu karang atau penggunaan alkohol yang berlebihan. Pankreas terletak berhampiran bahagian belakang, dan keradangan boleh merengsakan saraf di kawasan ini, menyebabkan rasa sakit yang memancar ke belakang. Selain itu, enzim pencernaan yang dikeluarkan semasa pankreatitis boleh memburukkan lagi keradangan tisu.
Gejala pankreatitis:
- Kesakitan yang teruk dan berterusan di bahagian atas abdomen
- Sakit menjalar ke belakang, bertambah teruk dengan makan
- Demam, loya, dan muntah
- Najis berlemak dan berbau busuk (pankreatitis kronik)
Diagnosis pankreatitis:
- Ujian darah untuk mengukur enzim pankreas (amilase dan lipase)
- Ultrasound perut atau imbasan CT
- Ultrasound endoskopik untuk pengimejan terperinci
Rawatan pankreatitis:
- Kemasukan ke hospital untuk kes yang teruk untuk menguruskan kesakitan, penghidratan dan pemakanan
- Elakkan alkohol dan makanan berlemak
- Pembedahan atau prosedur endoskopik untuk menangani isu asas seperti batu karang
4. Batu karang
Batu karang terbentuk daripada mendapan mineral dan garam di dalam buah pinggang. Apabila batu bergerak ke dalam ureter, ia boleh menyebabkan kesakitan yang teruk disebabkan oleh halangan dan kerengsaan saluran kencing. Kesakitan sering memancar dari bahagian bawah abdomen ke bahagian bawah belakang disebabkan oleh bekalan saraf yang dikongsi antara kawasan ini.
Tanda-tanda batu karang:
- Sakit yang tajam dan kekejangan di bahagian bawah belakang atau perut
- Kesakitan yang datang dalam gelombang dan turun naik dalam intensiti
- Darah dalam air kencing
- Loya, muntah, dan kerap membuang air kecil
Diagnosis batu karang:
- Imbasan CT atau X-ray untuk mengesan batu
- Urinalisis untuk memeriksa darah atau jangkitan
- Ujian darah untuk fungsi buah pinggang
Rawatan batu karang:
- Melegakan kesakitan dengan NSAID atau opioid
- Meningkatkan pengambilan cecair untuk membantu membuang batu kecil melalui air kencing
- Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) untuk memecahkan batu karang yang lebih besar
- Ureteroskopi atau pembedahan untuk kes yang rumit
5. Sindrom usus yang merengsa
Sindrom usus rengsa adalah gangguan gastrousus berfungsi yang dicirikan oleh motilitas usus yang berubah dan hipersensitiviti usus. Sakit perut akibat sindrom iritasi usus boleh dirasai di bahagian belakang disebabkan oleh interaksi kompleks antara usus dan sistem saraf, termasuk penglibatan refleks visceral-somatic.
Tanda-tanda sindrom usus besar:
- Kekejangan sakit perut dilegakan dengan membuang air besar
- Sakit sekali-sekala menjalar ke bahagian bawah punggung
- Cirit-birit, sembelit
- Perut kembung dan gas berlebihan
Diagnosis sindrom usus besar:
- Berdasarkan gejala dan pengecualian penyakit lain
- Kriteria Rom IV untuk sindrom usus besar
- Ujian untuk menolak jangkitan, penyakit seliak, atau penyakit radang usus
Rawatan sindrom usus besar:
- Pengubahsuaian diet (cth, diet rendah FODMAP)
- Ubat antispasmodik
- Probiotik dan suplemen serat
- Teknik pengurusan tekanan
Bilakah anda perlu mendapatkan rawatan perubatan?
Sakit perut dan sakit belakang gabungan boleh menjadi tanda keadaan yang mengancam nyawa, seperti pecah aneurisma aorta abdomen atau perforasi gastrousus. Dapatkan rawatan perubatan segera jika anda juga mengalami mana-mana gejala berikut:
- Tiba-tiba, sakit teruk
- Demam tinggi
- Muntah yang berterusan atau ketidakupayaan untuk mengekalkan makanan
- Najis berdarah atau muntah
- Hilang kesedaran atau kelemahan yang melampau
Sakit perut dan sakit belakang bersama-sama boleh timbul daripada pelbagai sebab. Pengecaman awal tanda-tanda amaran dan mendapatkan rawatan perubatan awal adalah penting untuk rawatan yang berkesan.
