Sakit perut yang merebak ke belakang adalah tanda amaran penting. Kesakitan ini selalunya bermakna bahawa penyakit menjejaskan organ perut dalam, yang terletak berhampiran dengan tulang belakang atau berkongsi laluan saraf dengan belakang. Beberapa keadaan serius boleh menyebabkan kesakitan ini, dan beberapa keadaan ini memerlukan rawatan perubatan segera.
Penyakit yang menyebabkan sakit perut yang menjalar ke belakang
1. Pankreatitis akut
Pankreatitis akut berkembang apabila enzim pencernaan diaktifkan di dalam pankreas dan bukannya di dalam usus. Enzim ini mencerna tisu pankreas dan menyebabkan keradangan yang teruk.
Dua punca yang paling biasa (dalam 80% daripada jumlah kes) ialah:
- Batu karang menyekat saluran pankreas
- Penggunaan alkohol yang banyak dari masa ke masa
Penyebab lain termasuk paras lemak darah yang sangat tinggi, kecederaan perut, ubat-ubatan tertentu dan jangkitan virus.
Pankreas terletak jauh di bahagian atas abdomen, betul-betul di hadapan tulang belakang. Keradangan merengsakan saraf yang bergerak ke arah belakang. Keradangan pankreas ini sering menyebabkan sakit perut bahagian atas yang teruk yang merebak terus ke bahagian tengah atau bahagian bawah belakang.
Sakit ini selalunya bermula secara tiba-tiba, bertambah teruk selepas makan, dan berkurangan apabila anda condong ke hadapan.
Pankreatitis yang teruk membawa kepada kegagalan organ dalam kira-kira 15% pesakit.
2. Pankreatitis kronik
Pankreatitis kronik berkembang selepas keradangan pankreas berulang. Penggunaan alkohol jangka panjang adalah punca yang paling biasa (dalam 70% daripada jumlah kes). Gangguan genetik, penyakit autoimun, dan halangan saluran yang lama juga boleh menyebabkan keadaan ini.
Penyakit ini membawa kepada parut pankreas kekal dan kehilangan pengeluaran enzim pencernaan.
Keradangan kronik dan parut merengsakan saraf pankreas secara berterusan. Kerengsaan saraf ini menghasilkan sakit perut dalam yang sering merebak ke belakang dan berterusan selama berbulan-bulan atau bertahun-tahun.
Sehingga 90% pesakit mengalami sakit perut kronik dari masa ke masa.
3. Aneurisma aorta abdomen
Aneurisma aorta abdomen terbentuk apabila arteri utama dalam perut melemah dan mengembang. Faktor risiko termasuk penuaan, merokok tembakau, tekanan darah tinggi, dan pengerasan arteri.
Keadaan ini menjadi mengancam nyawa jika arteri pecah.
Aorta perut berjalan terus di hadapan tulang belakang. Apabila arteri meregang atau bocor, tekanan merengsakan saraf dan tisu berdekatan. Kerengsaan ini menyebabkan sakit perut dalam yang merebak ke bahagian bawah belakang.
Kesakitan ini mungkin berasa berdenyut, berterusan, atau tiba-tiba dan teruk jika pecah berlaku.
Aneurisma aorta abdomen berlaku pada kira-kira 6% lelaki yang berumur lebih daripada 65 tahun.
4. Batu karang
Batu karang terbentuk apabila mineral mengkristal dalam air kencing pekat. Dehidrasi, pengambilan garam yang tinggi, dan gangguan metabolik meningkatkan risiko.
Batu yang bergerak melalui saluran kencing meregangkan buah pinggang dan ureter. Regangan ini mencetuskan isyarat saraf yang kuat yang bergerak dari rusuk ke perut dan belakang.
Kesakitan ini selalunya bermula di bahagian tepi atau belakang, bergerak ke arah perut bawah atau pangkal paha, dan datang dalam gelombang.
Batu karang berlaku pada kira-kira 10% penduduk negara kita. Lelaki mengalami batu karang kira-kira dua kali lebih kerap daripada wanita. Kambuhan berlaku pada kira-kira 50% pesakit dalam tempoh lima tahun.
5. Penyakit ulser peptik
Ulser peptik berkembang apabila asid perut merosakkan lapisan perut atau usus atas. Punca biasa termasuk jangkitan bakteria tahan asid dan penggunaan jangka panjang ubat penghilang rasa sakit.
Ulser dalam boleh menembusi lapisan tisu dan merengsakan saraf berdekatan. Ulser yang terletak di dinding belakang perut atau usus sering menyebabkan sakit yang merebak ke belakang.
Penyakit ulser peptik berlaku pada kira-kira 5% penduduk negara kita. Komplikasi berlaku dalam kira-kira 15% kes.
6. Keradangan pundi hempedu
Keradangan pundi hempedu biasanya berlaku apabila batu karang menghalang aliran hempedu. Penyumbatan ini menyebabkan pembentukan hempedu dan keradangan.
Pundi hempedu berkongsi laluan saraf dengan bahu kanan dan belakang. Keradangan merangsang saraf ini dan menyebabkan sakit perut kanan atas yang memancar ke belakang atau tulang belikat.
Batu karang berlaku pada kira-kira 10% orang dewasa di negara kita. Kira-kira 20% orang yang mempunyai batu karang mengalami gejala.
Keradangan pundi hempedu membawa kepada pembedahan dalam kebanyakan kes simptomatik.
7. Punca yang berkaitan dengan tulang belakang dan saraf
Penyakit cakera tulang belakang, mampatan saraf, atau jangkitan tulang belakang boleh merengsakan saraf yang menghantar isyarat ke dan dari perut. Kerengsaan saraf ini menyebabkan sakit yang bermula di perut dan merebak ke belakang atau arah yang bertentangan.
Degenerasi cakera berlaku pada kira-kira 60% orang dewasa yang berumur lebih daripada 40 tahun.
Apa yang perlu anda lakukan jika anda mengalami sakit perut yang menjalar ke belakang
Dapatkan rawatan perubatan segera apabila anda mengalami tanda amaran
Anda perlu mendapatkan rawatan perubatan segera jika sakit perut berlaku dengan:
- Permulaan mendadak dan keamatan yang teruk
- Demam atau menggigil
- Muntah yang berterusan
- Pening kepala
- Kekuningan kulit atau mata
- Najis hitam atau berdarah
Tanda-tanda ini menunjukkan penyakit yang mengancam nyawa.
Jangan abaikan kesakitan yang berterusan
Anda perlu pergi berjumpa doktor jika:
- Kesakitan berlangsung lebih daripada 3-4 jam
- Sakit kembali berulang kali
- Kesakitan bertambah teruk selepas makan
- Kesakitan mengganggu tidur atau aktiviti harian
Diagnosis awal menghalang komplikasi.
Elakkan rawatan diri tanpa diagnosis
Anda tidak seharusnya bergantung kepada ubat penahan sakit sahaja. Ubat sakit boleh menutup gejala dan menangguhkan rawatan penyakit serius.
Sokong badan anda sementara menunggu penilaian
Anda sepatutnya:
- Minum air jika muntah tidak berlaku
- Elakkan alkohol dan makanan berat
- Rehat dalam kedudukan yang mengurangkan kesakitan
Ringkasnya, sakit perut yang memancar ke bahagian belakang selalunya menandakan penyakit yang menjejaskan organ perut dalam atau saluran darah utama. Penyakit pankreas, penyakit vaskular, batu karang, dan penyakit pundi hempedu adalah punca biasa. Sesetengah keadaan ini mengancam nyawa jika rawatan ditangguhkan.
