Skor METAVIR ialah alat yang digunakan untuk menilai keterukan fibrosis yang dilihat pada sampel biopsi hati daripada seseorang yang mempunyai hepatitis C. Gred menunjukkan jumlah keradangan dalam hati dan peringkat mewakili jumlah parut atau fibrosis. Memandangkan simptom, ujian darah dan pengiraan tidak dapat menentukan tahap fibrosis, ujian seperti skor METAVIR dan lain-lain digunakan untuk menentukan siapa yang perlu dirawat dan bila, untuk memantau perkembangan penyakit hati kronik, dan banyak lagi.
:max_bytes(150000):strip_icc()/1759917_color1-5bbbc3854cedfd002673c8b8.png)
tujuan
Tujuan skor METAVIR adalah untuk menentukan tahap fibrosis (parut) hati. Apabila biopsi hati dilakukan, skor METAVIR menyediakan cara untuk mengukur apa yang dilihat di bawah mikroskop. Skor mengambil kira tahap keradangan dalam hati dan tahap fibrosis yang sedia ada untuk memberi petunjuk kepada doktor tentang tahap lanjut penyakit itu, prognosisnya, dan bila rawatan harus dipertimbangkan.
Ini selalunya dilakukan untuk penghidap hepatitis C, tetapi boleh digunakan untuk penghidap hepatitis B kronik, penyakit hati alkohol, penyakit hati berlemak bukan alkohol, sirosis hempedu primer, hepatitis autoimun atau penyakit metabolik hati.
Skor seperti skor METAVIR juga mungkin meramalkan siapa yang mungkin berisiko menghidap kanser hati (karsinoma hepatoselular) yang berkaitan dengan hepatitis C, serta mereka yang menghidap kanser hati yang lebih berkemungkinan untuk berulang selepas rawatan hepatitis C.
Memahami Fibrosis Hati
Terdapat kontinum parut (fibrosis) yang mungkin berlaku dengan penyakit hati kronik. Keradangan hati, akibat jangkitan dan sebab-sebab lain, mengakibatkan penghasilan kolagen dan protein. Apabila pengumpulan bahan ini mengelilingi sel (matriks ekstraselular) melebihi daripada pembaikan, fibrosis berlaku, peringkat paling lanjut ialah sirosis. Terdapat banyak komplikasi sirosis yang membawa kepada kebanyakan penyakit dan kematian yang berkaitan dengan penyakit hati kronik.
Ujian untuk menilai fibrosis adalah penting kerana setiap orang maju ke dan melalui peringkat fibrosis pada kadar yang berbeza. Sesetengah orang dengan hepatitis C mengalami fibrosis dengan cepat dan mungkin berkembang menjadi sirosis dalam 20 tahun, manakala dengan yang lain, perkembangannya lebih beransur-ansur.
Memandangkan fibrosis adalah satu bentuk parut, telah difikirkan bahawa matlamat utama rawatan adalah untuk mencegah fibrosis selanjutnya (perkembangan). Regresi fibrosis (skor METAVIR yang lebih rendah) kini telah dilihat dengan sesetengah orang selepas rawatan untuk hepatitis C atau hepatitis B.
Ujian Pelengkap
Terdapat beberapa ujian berbeza yang dilihat semasa menilai penyakit hati, tetapi mereka gagal memberikan ukuran fibrosis yang mencukupi sahaja. Ujian ini, bagaimanapun, adalah tambahan penting dalam rawatan penilaian penyakit. Beberapa ujian yang juga boleh dipesan untuk penghidap hepatitis C termasuk:
- Ujian untuk keadaan serentak: Sudah tentu, keadaan yang boleh memburukkan hepatitis C kronik adalah penting. Sebahagian daripada ini termasuk jangkitan hepatitis B kronik, penyakit hati berlemak bukan alkohol, dan kelebihan zat besi,
- Ujian darah: Ujian darah seperti enzim hati (AST, ALT, bilirubin, dan albumin) dan kiraan platelet dipantau.
- Pengiraan: Nisbah, seperti nisbah ujian fungsi hati (aminotransferase) kepada kiraan platelet (APRI) dan fibrosis-4 (FIB-4), boleh dilihat juga.
- Penanda serum: Penanda yang mungkin menunjukkan kemungkinan fibrosis yang lebih tinggi termasuk asid hyaluronik serum, alpha-2-macroglobulin dan matriks metalloproteinase-1.
Ujian Serupa
Memandangkan skor METAVIR memerlukan biopsi hati, prosedur invasif, kaedah lain yang kurang invasif untuk menentukan tahap fibrosis dikehendaki.
Salah satu daripada ini, elastografi sementara (FibroScan), menggunakan sama ada ultrasound atau pengimejan resonans magnetik (MRI) untuk melihat keanjalan atau kekakuan hati. Sama seperti skor METAVIR mempunyai had (lihat di bawah), keputusan FibroScan tidak selalu tepat, kerana tahap kekakuan hati tidak selalu mencerminkan tahap fibrosis. Ujian radiologi secara keseluruhan adalah terhad dalam keupayaan mereka untuk menilai fibrosis hati.
Sistem Pemarkahan Lain
Sebagai tambahan kepada skor METAVIR, terdapat sistem pemarkahan lain yang boleh digunakan untuk meramalkan tahap fibrosis yang dilihat pada sampel biopsi hati. Ini termasuk sistem Batts dan Ludwig, skor Knodell (indeks aktiviti histologi atau HAI), skor Ishak (skor Knodell yang diubah suai), dan Persatuan Antarabangsa untuk Kajian sistem Hati.
Had
Seperti kebanyakan penilaian, skor METAVIR mempunyai kekuatan dan kelemahannya.
Spesimen biopsi kecil mungkin tidak membenarkan doktor menentukan dengan secukupnya wakil skor keseluruhannya. Terdapat juga heterogenisiti yang ketara atau kebolehubahan keradangan dan fibrosis di kawasan hati yang berlainan; skor hanya akan mencerminkan skor sampel. Dengan cara ini, skor mungkin sama ada terlalu tinggi atau memandang rendah jumlah keradangan atau fibrosis yang ada.
Sebagai contoh, skor METAVIR mungkin menunjukkan aktiviti penting, tetapi ini mungkin tidak bermakna penyakit yang teruk wujud.
Tambahan pula, orang yang berbeza dengan skor METAVIR yang sama mungkin mempunyai keperluan dan prognosis rawatan yang berbeza, dan rawatan tidak boleh ditentukan oleh skor sahaja.
Biopsi Hati
Skor METAVIR menggunakan dua ukuran yang dibuat daripada rupa sampel yang diperoleh daripada biopsi hati—skor fibrosis dan skor aktiviti. Doktor menggunakan skor ini bersama-sama untuk menganggarkan tahap fibrosis hati dan kemungkinan fibrosis selanjutnya akan berkembang.
Biopsi hati perkutaneus ialah prosedur di mana jarum nipis panjang dimasukkan ke dalam hati dan sekeping tisu dikeluarkan. Dalam sesetengah kes, biopsi hati boleh dilakukan melalui laparoskopi (prosedur pembedahan di mana hirisan kecil dibuat di dalam perut), atau dengan memasukkan jarum melalui vena jugular ke dalam hati (biopsi transvena).
Biopsi boleh menyebabkan masalah seperti pendarahan, kerosakan (melalui penembusan organ yang salah) pada paru-paru, buah pinggang, pundi hempedu, atau usus, atau jarang sekali, kematian, tetapi kebanyakan prosedur dilakukan tanpa akibat.
Ujian Pra
Dilakukan di hospital atau klinik khusus, anda akan diminta berbaring di atas meja peperiksaan selepas menukar pakaian hospital. Jururawat anda akan memasukkan IV dan memberi anda sedatif sebelum prosedur bermula. Selepas membersihkan kulit yang menutupi hati (bahagian atas abdomen kanan) dengan antiseptik, kulit kemudiannya kebas dengan anestetik tempatan.
Sepanjang Ujian
Menggunakan panduan ultrasound, jarum panjang dan nipis dengan pusat berongga dimasukkan ke dalam kawasan hati yang ingin dibiopsi oleh doktor. Biopsi sebenar hanya mengambil masa seminit atau lebih menggunakan instrumen khas pada hujung jarum, dan kemudian jarum ditarik balik. Apabila prosedur selesai, jururawat anda akan memantau tanda-tanda vital anda dan memastikan anda tidak mengalami sebarang kesakitan atau gejala lain selama kira-kira empat jam.
Ujian Pasca
Apabila anda diberi semua yang jelas, anda akan dibenarkan pulang ke rumah; anda akan memerlukan seseorang untuk memandu anda. Anda akan dinasihatkan untuk mengelakkan aktiviti berlebihan atau mengangkat berat untuk minggu hadapan.
Sampel dari hati anda akan dihantar kepada ahli patologi, yang akan melihat tisu di bawah mikroskop dan menggunakan noda khas yang memberikan lebih banyak maklumat tentang sel hati anda dan bagaimana ia berfungsi.
Mentafsir Keputusan
Pakar patologi akan menentukan skor METAVIR bagi sampel yang dinilai. Seperti yang dinyatakan, ini adalah salah satu daripada banyak “alat” yang boleh digunakan oleh doktor untuk membantu memantau perkembangan penyakit hati.
Skor Fibrosis
Skor fibrosis digunakan untuk menggambarkan jumlah keradangan (keamatan keradangan/pecahan tisu) dalam hati:
- F0: Tiada fibrosis
- F1: Fibrosis portal tanpa septa
- F2: Fibrosis portal dengan beberapa septa
- F3: Banyak septa tanpa sirosis
- F4: Sirosis
Skor Aktiviti
Skor aktiviti ialah ramalan tentang seberapa cepat tahap fibrosis berkembang:
- A0: Tiada aktiviti
- A1: Aktiviti ringan
- A2: Aktiviti sederhana
- A3: Aktiviti yang teruk
Secara amnya, skor fibrosis F0 atau F1 bermakna tiada fibrosis yang ketara, manakala skor yang lebih besar daripada atau sama dengan F2 menunjukkan fibrosis yang ketara dan mencadangkan bahawa rawatan harus dimulakan.
Dengan hepatitis C, kini disyorkan bahawa semua orang menerima rawatan tanpa mengira skor METAVIR mereka, tetapi ini tidak selalunya praktikal dan bukan pendekatan satu saiz untuk semua. Kajian mencadangkan bahawa kadar kelangsungan hidup 15 tahun untuk hepatitis C adalah lebih baik apabila orang dirawat bermula dengan penyakit peringkat F0 atau F1, tetapi jika fibrosis berkembang dengan perlahan, mungkin lebih baik untuk menunggu sebelum memulakan rawatan dengan terapi antivirus. Skor METAVIR boleh membantu doktor mendapatkan pandangan dan membuat anggaran tentang bila sirosis boleh berkembang.
Di samping mencadangkan bila rawatan harus dimulakan, tahap fibrosis boleh menunjukkan kemungkinan tindak balas rawatan (kes yang lebih maju biasanya akan mempunyai tindak balas yang lebih lemah terhadap rawatan).
Sebaliknya, risiko komplikasi bagi mereka yang mempunyai penyakit F3 atau F4 adalah besar, dan rawatan harus dimulakan segera.
Susulan
Bergantung pada keputusan anda, biopsi hati berulang dan skor METAVIR mungkin disyorkan pada satu masa, tetapi masa ujian lanjut akan bergantung pada penyakit khusus anda, sebarang rawatan yang anda terima dan banyak lagi.
Memahami skor METAVIR anda bukan sahaja boleh membantu anda membuat keputusan yang lebih terpelajar tentang rawatan hepatitis C tetapi membimbing anda untuk membuat perubahan yang boleh mengurangkan kadar fibrosis. Faktor yang meningkatkan kadar perkembangan termasuk merokok, pengambilan alkohol, obesiti, kolesterol tinggi dan diabetes yang tidak dikawal dengan baik. Berhenti merokok, mengekalkan berat badan yang sihat, mengelakkan alkohol, dan menguruskan keadaan seperti diabetes dan hiperlipidemia dengan berhati-hati adalah langkah penting yang boleh diambil oleh orang ramai untuk melindungi hati mereka.
Soalan Lazim
Adakah fibrosis hati boleh diterbalikkan?
Ia boleh, tetapi hanya jika ia dikesan pada peringkat awal dan keadaan asas dirawat. Pada peringkat kemudian, kerosakan pada hati adalah terlalu besar dan hati tidak dapat membaiki dirinya sendiri.
Apakah keputusan FibroScan memberitahu anda?
Ujian ultrasound ini memberi anda dua markah. Skor CAP memberitahu anda jumlah perubahan lemak (steatosis) dalam hati anda. Skor fibrosis mengukur kekakuan hati anda untuk menentukan jumlah parut, dengan keputusan antara F0 hingga F4.
Skor METAVIR, walaupun mempunyai batasan, adalah cara biasa untuk mengesan dan memantau perkembangan fibrosis pada orang yang mempunyai penyakit hati kronik. Walaupun kurang kedengaran tentang penyakit hati berbanding beberapa keadaan lain, kepentingan mengurangkan fibrosis tidak boleh dipandang remeh. Pada masa ini, sirosis adalah penyebab utama kematian kedua belas di Amerika Syarikat dan kebimbangan utama di seluruh dunia juga.
Jika anda menghidap hepatitis C kronik, luangkan masa untuk mengetahui tentang penyakit anda dan menjadi peguam bela anda sendiri dalam penjagaan anda. Selain mendapatkan rawatan perubatan, terdapat perkara yang boleh anda lakukan sendiri yang boleh meningkatkan hasil anda. Perhatian kepada faktor risiko yang boleh memburukkan lagi penyakit dan mendapatkan rawatan perubatan yang cemerlang bukan sahaja boleh mengurangkan perkembangan fibrosis tetapi dalam beberapa kes, malah boleh mengakibatkan regresi dalam tahap fibrosis yang ada.