Punca Rasa Masam atau Pahit di dalam Mulut

Mempunyai rasa pahit, masam atau busuk di dalam mulut anda mungkin merupakan tindak balas kepada sesuatu yang anda makan. Ia bukan sesuatu yang luar biasa untuk tiba-tiba “sendawa” sesuatu yang tidak bersetuju dengan anda. Walau bagaimanapun, gejala ini boleh membimbangkan jika ia berlaku dengan kerap.

Tiga daripada punca biasa rasa tidak enak di dalam mulut ialah:

• Penyakit refluks gastroesophageal (GERD)

• Ubat-ubatan, termasuk kemoterapi

• Kekurangan zink

Sebarang perubahan dalam persepsi rasa tipikal dikenali sebagai dysgeusia. Ia adalah salah satu daripada beberapa keadaan yang mempengaruhi rasa. Gangguan rasa lain termasuk hypogeusia (kehilangan sensitiviti rasa) dan ageusia (kehilangan rasa sepenuhnya).

Mencari rawatan yang betul boleh menjadi satu proses percubaan dan kesilapan. Dalam sesetengah kes, keadaan boleh sembuh dengan sendirinya. Pada masa lain, ia mungkin memerlukan rawatan untuk menyelesaikan punca asas.

Artikel ini menerangkan punca biasa rasa pahit di dalam mulut dan cara ia didiagnosis dan dirawat.

Ubat-ubatan

Menurut penyelidikan yang diterbitkan dalam jurnal Canadian Family Physician, sekurang-kurangnya 250 ubat yang berbeza boleh menyebabkan rasa pahit di dalam mulut. Ia berteori bahawa ini berlaku kerana:

• Bagaimana dadah memberi kesan kepada reseptor rasa di otak
• Rasa ubat bila bercampur dengan air liur
• Fenomena di mana molekul ubat yang beredar dalam saluran darah lidah berinteraksi dengan reseptor tunas rasa

Beberapa penyebab yang lebih biasa termasuk:

• Antibiotik: Termasuk ampicillin, makrolid, kuinolon, sulfametoksazol, trimetoprimtetrasiklin, dan metronidazole

• Ubat jantung: Termasuk banyak ubat tekanan darah tinggi, diuretik, statin dan antiarrhythmics

• Ubat kemoterapi: Termasuk cisplatin, siklofosfamiddan etoposide

• Ubat neurologi: Termasuk ubat antiparkinson, ubat migrain dan pelemas otot

• Ubat psikotropik: Termasuk kebanyakan antidepresan trisiklik, beberapa antipsikotik, ubat anti-kecemasan, penstabil mood dan hipnotik

• Ubat preskripsi dan over-the-counter (OTC) lain: Termasuk ubat tiroid, antihistamin, bronkodilator, anti-radang, bantuan berhenti merokok, antikulat dan antivirus

Diagnosis dan Rawatan

Doktor biasanya mendiagnosis rasa masam akibat dadah selepas mengecualikan perkara lain. Penyedia penjagaan kesihatan selalunya akan bermula dengan menyemak:

• Jangkitan
• Kanser
• Kekurangan nutrisi
• Refluks asid

Berdasarkan masa gejala, doktor anda mungkin dapat menentukan dengan tepat ubat yang menyebabkan masalah. Mereka mungkin juga boleh menguraikannya selepas menyemak ubat lain yang anda ambil. Kemudian, jika sesuai, ubat yang menyinggung perasaan mungkin perlu dihentikan atau diganti.

Dalam sesetengah kes, mengambil dos pada waktu malam dan bukannya pada siang hari boleh membantu mengurangkan rasa pahit dalam mulut anda. Walau bagaimanapun, jika ia berkaitan dengan ubat yang anda gunakan untuk tempoh yang singkat, seperti antibiotik, anda mungkin perlu menanggung rasa yang tidak menyenangkan sehingga rawatan selesai.

Jangan sekali-kali berhenti mengambil ubat sebelum bercakap dengan pembekal penjagaan kesihatan anda. Sebaliknya, bekerjasama dengan doktor anda untuk menentukan sama ada ubat menyebabkan rasa pahit anda. Mereka akan membantu anda mengenal pasti perkara yang boleh dipersalahkan dan, jika boleh, tukar ubat atau ubah dos.

Kekurangan Zink

Kekurangan zink adalah salah satu punca gangguan rasa yang lebih biasa. Rasa masam yang dikaitkan dengan kekurangan zink selalunya sukar untuk digambarkan. Sesetengah menggunakan istilah seperti “pelik,” “mati” atau hanya “buruk”.

Kekurangan zink mungkin disebabkan oleh:

• Kekurangan zink dalam diet
• Penyerapan zink yang lemah dalam usus
• Alkohol
• Kemoterapi
• Diuretik thiazide, ubat yang meningkatkan pengeluaran air kencing
• Capoten (captopril), perencat ACE yang digunakan untuk tekanan darah tinggi dan isu lain
• Cuprimine (penicillamine), digunakan untuk merawat batu karang

• Malnutrisi

Selain itu, kekurangan zink dikaitkan dengan penyakit tertentu. Mereka termasuk:

• Kanser
• Penyakit seliak
• Penyakit buah pinggang yang kronik
• penyakit Crohn
• kencing manis
• Penyakit hati
• Pankreatitis
• Penyakit sel sabit

• Kolitis ulseratif

Diagnosis dan Rawatan

Doktor mendiagnosis kekurangan zink dengan mengukur kepekatan zink dalam sampel darah.

Jika anda rendah, doktor anda mungkin mencadangkan anda menambah zink dalam diet anda. Makanan yang tinggi zink secara semula jadi termasuk:

• Kerang
• daging merah
• Kacang dan kekacang
• Telur
• tenusu

Walaupun suplemen zink harian boleh membantu menormalkan paras darah, ia tidak akan menyelesaikan apa yang menyebabkan paras rendah pada mulanya.

Untuk penyelesaian jangka panjang, bagaimanapun, adalah penting untuk mengenal pasti puncanya. Contohnya, jika ubat menyebabkan kekurangan zink, anda mungkin perlu bekerjasama dengan doktor anda untuk menghentikan, menggantikan atau melaraskan dos ubat yang menyinggung perasaan.

Memikirkan perkara ini selalunya merupakan proses percubaan dan kesilapan. Doktor anda akan mempertimbangkan umur, berat badan, sejarah perubatan, status kesihatan, penggunaan dadah semasa dan gejala yang berlaku bersama semasa mereka menilai punca yang berpotensi.

Walaupun anda sering boleh menyelesaikan kekurangan zink dengan mengambil makanan tambahan, adalah idea yang baik untuk mengetahui sebab badan anda kekurangan zink. Mempelajari punca akan membolehkan anda menyelesaikan masalah jangka panjang.

GERD

Sfinkter esofagus bawah (LES) terletak di bahagian bawah esofagus. Kumpulan otot-otot yang tidak disengajakan ini mengecut untuk mengekalkan asid dalam perut anda daripada kembali ke kerongkong anda.

Biasanya, LES berfungsi sebagai injap sehala. Walau bagaimanapun, dengan penyakit refluks gastrousus (GERD), ia tiba-tiba mengendur. Ini menyebabkan LES terbuka apabila ia tidak sepatutnya, membenarkan asid perut mengalir kembali ke esofagus.

Dikenali sebagai refluks asid, ini boleh menyebabkan rasa masam atau pahit, serta:

• Pedih ulu hati
• Sakit dada
• Nafas berbau
• Terbakar di kerongkong
• Kesukaran menelan
• Sensasi ketulan di tekak
• batuk
• suara serak

Anda biasanya boleh menentukan GERD sebagai punca rasa masam atau pahit jika ia berlaku bersama dengan pedih ulu hati dan berkembang sejurus selepas makan. Namun, berjumpa pembekal penjagaan kesihatan anda untuk penilaian dan diagnosis rasmi.

Kehamilan dan obesiti juga boleh menyumbang kepada GERD. Ini kerana, dalam kedua-dua situasi, berat badan berlebihan memberi tekanan pada perut dan esofagus.

Hernia hiatal (hernia perut) boleh mempunyai kesan yang sama. Ini berlaku apabila sebahagian daripada perut anda menolak melalui diafragma anda. Apabila perut ditekan ke atas, ia boleh mengubah kedudukan LES supaya ia menghadapi masalah untuk terus tertutup.

Diagnosis dan Rawatan

Untuk mendiagnosis GERD, doktor anda mungkin mencadangkan perkara berikut:

• Endoskopi, prosedur yang membolehkan pemeriksaan LES

• Manometri, ujian yang mengukur pengecutan otot esofagus

• Siasatan pH ambulatori di mana siasatan yang ditelan mengukur bagaimana dan bila refluks berlaku

Rawatan biasanya melibatkan gabungan ubat OTC dan preskripsi. Ini termasuk:

• Antacid
• Penyekat H2 seperti Prilosec (omeprazole)

• Perencat pam proton (PPI) seperti Nexium (esomeprazole)

• Lioresal (baclofen) untuk membantu menguatkan otot LES

Perubahan dalam diet, penurunan berat badan, dan berhenti merokok juga boleh membantu.

Ia mungkin mengambil sedikit masa untuk mengenal pasti makanan atau aktiviti yang mencetuskan refluks asid anda. Oleh itu, kadangkala berkesan merawat GERD memerlukan mengehadkan atau mengelakkan makanan tertentu dan mengambil ubat OTC atau preskripsi. Berita baiknya ialah sebaik sahaja anda mengawal gejala GERD, rasa masam atau pahit juga akan hilang.

Punca Lain

Keadaan lain mungkin mengubah persepsi rasa anda atau menjadikan gangguan sedia ada lebih ketara. Ini termasuk:

• Menghisap rokok, yang membosankan rasa dan menjadikan makanan kurang enak
• Xerostomia (sindrom mulut kering), yang mengubah persepsi rasa
• Dehidrasi, yang membawa kepada mulut kering dan menjejaskan rasa
• Kebimbangan dan tekanan, yang boleh menyebabkan mulut kering dan mengubah rasa sesuatu
• Jangkitan atau penyakit

• Lisan kandidiasis (thrush), jangkitan yis dalam mulut/kerongkong

• Kebersihan gigi yang tidak baik
• Kehamilan, terutamanya semasa trimester pertama
• Menopaus, yang mungkin mengubah rasa akibat perubahan dalam tahap hormon
• Kecederaan otak atau pembedahan, yang boleh mencetuskan sensasi rasa hantu
• Gangguan neurologi (berkaitan saraf) seperti epilepsi, multiple sclerosis, Bell’s palsy, tumor otak, dan demensia

• Terapi sinaran kepala dan leher, yang boleh merosakkan tisu air liur

• Keracunan plumbum, sering dikenali dengan ciri garis biru di sepanjang gusi

• Sindrom kacang pain, yang boleh menyebabkan rasa pahit yang mungkin berlaku satu hingga tiga hari selepas makan kacang pain

• Sindrom mulut terbakar, yang juga boleh menyebabkan sensasi terbakar atau melecur di dalam mulut

Menghadapi

Walau apa pun punca rasa pahit, anda boleh melakukan perkara untuk membantu mengurangkan gejala. Beberapa petua ubat rumah praktikal termasuk:

• Minum banyak air, yang boleh menghidratkan mulut anda dan menyebabkan anda membuang air kecil. Kerap membuang air kecil boleh membantu membuang kekotoran yang mungkin menyumbang kepada gejala anda. Menambah sedikit jus lemon ke dalam air anda juga boleh membantu mengurangkan rasa busuk dalam mulut anda.

• Kunyah gula-gula getah tanpa gula untuk meningkatkan pengeluaran air liur.

• Amalkan kebersihan mulut yang baik, termasuk mendapatkan pemeriksaan pergigian secara berkala dan menggunakan ubat kumur antibakteria.

• Bilas mulut anda dengan setengah sudu teh garam serta satu sudu teh soda penaik yang ditambah ke dalam segelas air, yang boleh membantu mengurangkan rasa pahit.

• Elakkan makanan pedas atau berlemak, yang menggalakkan refluks asid. Walaupun GERD bukan punca rasa tidak enak di dalam mulut anda, refluks asid perut hanya akan memburukkan lagi gejala anda.

• Berhenti merokok. Walau apa pun punca rasa masam, merokok hanya akan meningkatkan kesannya.

Ringkasan

Dysgeusia ialah istilah perubatan untuk perubahan dalam persepsi rasa biasa. Selalunya gangguan ini dikaitkan dengan rasa pahit atau masam di dalam mulut.

Banyak perkara boleh menyebabkan rasa pahit di dalam mulut, termasuk ubat-ubatan, kekurangan nutrisi, GERD, keadaan kesihatan lain yang membawa kepada mulut kering.

Rawatan bergantung kepada punca, tetapi anda boleh menangani gejala dalam jangka pendek dengan minum banyak air, mengekalkan kebersihan mulut yang baik, dan berhenti merokok.