Kebanyakan orang yang menghidap penyakit Parkinson melihat beberapa kemerosotan dalam ingatan dan ketangkasan mental mereka, walaupun sangat awal dalam perjalanan penyakit. Kemungkinan PD anda juga akan mempengaruhi pemikiran anda sedikit sebanyak. Tetapi kesannya adalah halus.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-992001648-5ba97f7946e0fb0050fbfd40.jpg)
Sebagai contoh, anda mungkin perasan bahawa anda memerlukan sedikit masa untuk mendapatkan semula ingatan, membuat keputusan, mengira kos atau merancang perjalanan. Kelembapan mental keseluruhan ini dipengaruhi oleh mood anda dan, seterusnya, perjuangan ingatan anda kadang-kadang boleh mempengaruhi mood anda secara negatif juga.
Berita baiknya ialah penyelidikan baru telah dimulakan dalam bidang pemulihan kognitif yang boleh membalikkan kelesuan mental ini dengan sangat berkesan.
Profil Memori dan Perubahan Kognitif
Walaupun pada peringkat awal penyakit Parkinson, orang ramai boleh mengalami kesukaran dengan proses pemikiran mereka. Kebanyakan pihak berkuasa bersetuju bahawa kesukaran utama terletak pada apa yang dipanggil fungsi kognitif eksekutif.
Fungsi kognitif eksekutif merujuk kepada proses pemikiran seperti mendapatkan semula ingatan, perancangan, penjanaan perkataan atau konsep, perhatian, dan pemantauan dan pelarasan tingkah laku bukan rutin dan bermatlamat. Penyebut biasa dalam semua fungsi eksekutif ini ialah ia memerlukan kawalan kognitif untuk beroperasi dengan lancar.
Istilah kognitif merujuk kepada proses atau operasi yang terlibat dalam pemprosesan semua jenis maklumat. Jadi proses kawalan kognitif ialah proses yang digunakan oleh minda dan otak untuk mengawal penyimpanan, pengambilan dan penggunaan maklumat (berfikir).
Masalah dengan fungsi eksekutif biasanya ringan pada awal PD. Ia biasanya melibatkan perlambatan umum kelajuan pemprosesan kognitif (bradyphrenia) dan defisit halus dalam perhatian dan ingatan kerja. Mungkin sukar, sebagai contoh, untuk menyimpan dua maklumat yang berbeza dalam minda pada masa yang sama, atau untuk menjana perkataan dan konsep dengan cekap secepat dahulu. Apabila penyakit itu berlanjutan, defisit kognitif eksekutif ini menjadi lebih teruk oleh gangguan mood berkaitan Parkinson biasa dan masalah emosi berkaitan Parkinson seperti kemurungan dan kebimbangan.
Kesan Ingatan dan Perubahan Kognitif
Walaupun kelihatan jelas kepada anda bahawa keadaan emosi boleh memberi kesan yang ketara pada pemikiran anda, sebaliknya adalah benar: Pemikiran anda kadangkala boleh mempengaruhi keadaan emosi anda dengan kuat. Anda tahu kisah pepatah dua lelaki yang melihat segelas air yang sama tetapi seorang melihatnya separuh penuh dan yang lain separuh kosong? Begitu juga dengan keadaan pemikiran dan emosi.
Kadangkala penilaian anda terhadap sesuatu situasi boleh mempengaruhi reaksi emosi anda terhadap situasi itu. Secara umumnya, fungsi kognitif eksekutif boleh mempengaruhi keadaan mood anda kerana fungsi eksekutif tersebut mengawal semua maklumat yang anda ada tentang situasi yang anda temui. Fungsi eksekutif mengawal ‘penilaian’ anda terhadap situasi tersebut. Jika anda sukar untuk mengingati kenangan yang menggembirakan, anda mungkin menjadi lebih sedih atau tertekan. Jika anda merasa sukar untuk merancang percutian, anda mungkin menangguhkan percutian dan dengan itu mempengaruhi keadaan mood anda dan sebagainya.
Masalah dengan fungsi eksekutif juga boleh menyebabkan anda menghadapi masalah mengenai perkara yang serius seperti wang. Jika anda merasa sukar untuk mengimbangi buku cek, anda mungkin menjadi lebih ceroboh tentang kewangan anda. Pertimbangkan juga bahawa hentakan tambahan dopamin yang datang daripada pengambilan ubat dopamin kadangkala boleh membuatkan anda lebih bertenaga dan impulsif buat sementara waktu. Kini apabila anda menggandingkan rasa impulsif yang tinggi dengan kapasiti yang lebih rendah untuk berfikir dengan cekap melalui keputusan, kadangkala anda mendapat tindak balas impulsif—keputusan yang tidak baik.
Kesan Pengasuh
Satu masalah terakhir dengan fungsi eksekutif ialah ia memberi kesan kepada penjaga. Banyak kajian telah menunjukkan bahawa adalah lebih sukar untuk menjaga seseorang yang menghadapi masalah dengan fungsi eksekutif daripada menjaga seseorang tanpa masalah kognitif.
Atas semua sebab ini, adalah penting untuk mengambil serius masalah ingatan/kognitif yang mungkin anda alami. Mereka mungkin kelihatan sedikit gangguan, tetapi mereka boleh mengemaskan kegagalan dari semasa ke semasa. Tidak ada gunanya membiarkan mereka pergi tanpa pengawasan, terutamanya apabila terdapat remedi yang berkesan di kaki langit—dan sememangnya, terdapat remedi sedemikian.
Penilaian kognitif tersedia untuk menilai masalah kognitif yang berkaitan dengan penyakit Parkinson. Memahami bidang yang paling bermasalah untuk anda boleh membenarkan ahli terapi cara kerja untuk mereka bentuk terapi yang paling berguna untuk anda sebagai individu. Latihan kognitif, dalam beberapa kes, telah membawa kepada peningkatan jangka panjang dalam gejala, terutamanya yang berkaitan dengan kelajuan pemprosesan.
Soalan Lazim
-
Adakah penyakit Parkinson menjejaskan ingatan?
Ia boleh. Sesetengah orang yang menghidap penyakit Parkinson mengalami gangguan kognitif ringan. Perubahan otak yang menyebabkan gejala motor pada penghidap penyakit Parkinson juga boleh menyumbang kepada defisit dalam ingatan, pemahaman dan perhatian.
Perubahan kognitif yang dikaitkan dengan penyakit Parkinson boleh menjejaskan ingatan kerja jangka pendek dan ingatan jangka panjang.
-
Berapa cepatkah demensia Parkinson berkembang?
Isu kognitif boleh bermula pada peringkat awal penyakit Parkinson. Kemahiran fungsi eksekutif seperti mendapatkan semula ingatan, perancangan, penjanaan perkataan atau konsep, dan perhatian selalunya merupakan perubahan kognitif pertama yang ketara.
Isu ingatan boleh menjadi semakin teruk sepanjang penyakit. Di samping itu, gangguan mood dan masalah emosi yang mengiringi penyakit Parkinson boleh menambahkan masalah ingatan. Kemurungan dan kebimbangan adalah sangat biasa pada peringkat akhir penyakit ini.
Walau bagaimanapun, setiap orang yang menghidap penyakit Parkinson adalah berbeza. Walaupun sesetengah orang mungkin mengalami defisit kognitif yang teruk dan gangguan mood, yang lain mungkin tidak.
-
Bagaimanakah penyakit Parkinson menjejaskan kesihatan mental?
Perubahan otak yang berkaitan dengan penyakit Parkinson boleh membawa kepada gangguan mood dan perubahan personaliti. Keadaan kesihatan mental biasa yang boleh mengiringi penyakit Parkinson termasuk:
- Gangguan kecemasan
- sikap tidak peduli
- Gangguan kemurungan
Sindrom pengeluaran agonis dopamine (DAWS) - Sindrom disregulasi dopamin
- Gangguan kawalan impuls
- Mania
- Psikosis
-
Adakah penyakit Parkinson menyebabkan halusinasi?
Ya, penghidap penyakit Parkinson sering mengalami halusinasi. Walaupun perkara ini menakutkan untuk disaksikan, selagi ia tidak mengganggu atau menjengkelkan orang itu, halusinasi biasanya tidak berbahaya.
Halusinasi selalunya disebabkan oleh punca asas yang boleh dirawat, seperti jangkitan atau kesan sampingan ubat.
Jika orang tersayang yang menghidap penyakit Parkinson terdedah kepada halusinasi, cuba wujudkan persekitaran yang tenang dan tenang dengan suhu yang selesa dan tidak terlalu banyak atau terlalu sedikit cahaya. Anda harus mengakui halusinasi, pastikan orang itu tenang, dan cuba menukar topik.