Setiap tahun, ratusan juta orang di seluruh dunia membawa parasit di dalam badan mereka tanpa mengetahuinya. Parasit ini – organisma bersel tunggal mikroskopik yang dipanggil Trichomonas vaginalis – menyebabkan trichomoniasis, jangkitan seksual bukan virus yang paling biasa pada manusia. Walaupun jangkauannya yang luar biasa, trikomoniasis jarang menjadi tajuk utama, sebahagiannya kerana kebanyakan orang yang membawa parasit tidak pernah mengalami gejala yang ketara. Penyebaran senyap ini menjadikan jangkitan Trichomonas mudah diabaikan dan sukar dikawal.
Angka yang mengelilingi jangkitan Trichomonas sangat mengagumkan. Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia, data 2026 merekodkan kira-kira 160 juta kes baharu jangkitan Trichomonas vaginalis di seluruh dunia — 74.7 juta pada wanita dan 85.6 juta pada lelaki. Kadar kejadian di kalangan orang berumur 15 hingga 49 adalah 38.0 setiap 1,000 pada wanita dan 41.0 setiap 1,000 pada lelaki.
Umur juga membentuk taburan jangkitan. Penyelidikan mendapati prevalens 2.3% di kalangan remaja berumur 18 hingga 24 tahun, meningkat kepada 4% di kalangan orang dewasa berumur 25 tahun ke atas.
Bagaimana parasit ini merebak
Trichomonas vaginalis ialah protozoa berbendera — organisma kecil yang dilengkapi dengan ekor seperti cambuk yang membolehkannya bergerak melalui cecair badan. Parasit ini berukuran antara 10 dan 20 mikrometer panjang dan bertahan terutamanya dalam saluran urogenital manusia.
Anda dijangkiti Trichomonas vaginalis hampir secara eksklusif melalui hubungan seksual. Parasit ini melalui antara orang semasa hubungan faraj-zakar atau faraj-faraj, dan melalui sentuhan kulit ke kulit kemaluan walaupun tanpa ejakulasi. Parasit Trichomonas vaginalis boleh menjangkiti vulva, faraj, serviks, uretra pada wanita, dan uretra di dalam zakar pada lelaki. Pada wanita, ia juga boleh merebak ke dubur, dan dalam kes yang jarang berlaku ke mulut dan tangan.
Transmisi bukan seksual adalah mungkin tetapi jarang berlaku. Trichomonas vaginalis boleh bertahan di luar tubuh manusia dalam persekitaran yang basah selama lebih daripada tiga jam, dan penyelidik telah mendokumentasikan penularan sekali-sekala melalui objek tercemar seperti tuala atau alat mainan seks yang dikongsi. Walau bagaimanapun, anda tidak boleh dijangkiti melalui hubungan sosial biasa — mencium, memeluk, berkongsi makanan, atau menggunakan tandas yang sama tidak menularkan parasit.
Risiko anda meningkat dengan ketara jika anda tidak menggunakan kondom semasa aktiviti seksual, mempunyai banyak pasangan seksual, mempunyai sejarah jangkitan seksual, atau pernah mengalami episod trikomoniasis sebelumnya. Kajian secara konsisten menunjukkan bahawa faktor tingkah laku seperti merokok, penggunaan dadah, dan seks tanpa perlindungan berkorelasi dengan kadar jangkitan yang lebih tinggi.
Mengenali simptom jangkitan Trichomonas
Satu ciri jangkitan Trichomonas ialah ia biasanya tidak menghasilkan gejala sama sekali. Penyelidikan menganggarkan bahawa kira-kira 85% wanita yang dijangkiti dan 77% lelaki yang dijangkiti adalah asimtomatik. Di kalangan wanita yang bermula tanpa gejala, kira-kira satu pertiga menjadi gejala dalam tempoh enam bulan.
Apabila simptom muncul pada wanita, simptom biasa ialah keputihan yang selalunya meresap, berbau busuk, dan berwarna kuning-hijau. Ramai wanita juga mengalami disuria (sakit atau rasa terbakar ketika buang air kecil), gatal-gatal, kerengsaan vulva, dan sakit perut bawah. Jangkitan ini meningkatkan pH normal faraj daripada paras sihat 4.5 kepada melebihi 5, mewujudkan persekitaran yang boleh menggalakkan ketidakseimbangan mikrob selanjutnya. Tanda ciri yang dipanggil “serviks strawberi” – bintik kemerahan pada permukaan serviks – muncul pada kira-kira 5% wanita yang dijangkiti semasa pemeriksaan standard, walaupun kolposkopi mengesannya dalam hampir 50% kes.
Gejala jangkitan Trichomonas pada lelaki biasanya adalah pelepasan uretra dan disuria. Jangkitan ini juga boleh menyebabkan ketidakselesaan pada zakar, walaupun ramai lelaki tidak mengalami simptom langsung, menjadikan mereka terus menghantar parasit kepada pasangan seksual.
Gejala pada wanita dan lelaki biasanya bermula antara 5 dan 28 hari selepas terdedah kepada parasit Trichomonas vaginalis. Tanpa rawatan, jangkitan tidak sembuh dengan sendirinya dan boleh berterusan selama beberapa bulan atau bahkan 3-5 tahun.
Komplikasi dan risiko jangkitan Trichomonas yang lebih luas
Trichomoniasis boleh menyebabkan beberapa komplikasi. Pada wanita, parasit boleh merebak untuk menjangkiti adnexa, endometrium, dan kelenjar Bartholin dan Skene. Jangkitan yang tidak dirawat sangat berkait dengan penyakit radang pelvis, vaginosis bakteria, kandidiasis, dan serviks.
Komplikasi kehamilan adalah salah satu akibat yang paling serius daripada trikomoniasis yang tidak dirawat. Penyelidik telah mendokumenkan hubungan yang jelas antara jangkitan Trichomonas vaginalis dan kelahiran pramatang, bayi berat lahir rendah, dan ketuban pecah pramatang. Hasil ini membawa akibat jangka panjang untuk ibu dan anak.
Pada lelaki, parasit boleh menyebabkan epididimitis (keradangan tiub di belakang testis), prostatitis (keradangan kelenjar prostat), dan mengurangkan motilitas sperma – semuanya boleh menyumbang kepada masalah kesuburan.
Hubungan antara trikomoniasis dan human immunodeficiency virus (HIV) patut diberi perhatian khusus. Penyelidikan menunjukkan bahawa jangkitan Trichomonas vaginalis meningkatkan risiko mendapat HIV kira-kira 1.5 hingga 3.0 kali ganda. Ini berlaku melalui dua mekanisme utama: pada seseorang yang sudah hidup dengan HIV, keradangan yang disebabkan oleh Trichomonas vaginalis meningkatkan penumpahan HIV dalam rembesan alat kelamin; pada seseorang tanpa HIV, parasit mencipta lesi kecil dan tindak balas keradangan yang membuka pintu masuk yang lebih luas untuk virus. Memandangkan trikomoniasis begitu meluas, walaupun peningkatan sederhana dalam risiko penularan HIV boleh membawa kepada kesan penguatan yang ketara pada peringkat populasi. Jangkitan Trichomonas juga berkait dengan gonorea, papillomavirus manusia, virus herpes simplex, klamidia dan sifilis.
Mendapatkan diagnosis
Mendiagnosis jangkitan Trichomonas adalah satu cabaran bagi doktor, kerana simptomnya hampir menyerupai simptom jangkitan seksual yang lain dan kerana kebanyakan orang yang dijangkiti tidak menunjukkan gejala sama sekali.
Secara tradisinya, doktor mengesahkan diagnosis dengan memeriksa keputihan atau sapuan uretra di bawah mikroskop untuk mengesan parasit Trichomonas vaginalis yang bergerak. Kaedah ini agak tepat tetapi mempunyai had, terutamanya untuk pesakit lelaki dan untuk jangkitan ringan.
Hari ini, ujian penguatan asid nukleik adalah standard emas untuk diagnosis. Kaedah ini mengesan bahan genetik parasit dan jauh lebih sensitif daripada mikroskop, menangkap jangkitan yang akan terlepas ujian yang lebih lama. Pihak berkuasa kesihatan semakin mengesyorkan ujian amplifikasi asid nukleik untuk semua wanita yang mengalami gejala faraj, serta untuk orang yang mempunyai faktor risiko yang diketahui. Ujian boleh dilakukan di kemudahan penjagaan kesihatan melalui sapuan faraj, serviks, atau uretra, atau melalui sampel air kencing.
Oleh kerana trikomoniasis kerap wujud bersama dengan jangkitan seksual yang lain, doktor biasanya mengesyorkan ujian serentak untuk HIV, sifilis, gonorea dan klamidia apabila mereka mengesan parasit.
Satu jurang saringan penting kekal: selain daripada wanita yang hidup dengan HIV – yang menghadapi kadar jangkitan berulang kira-kira 27% berbanding 8% di kalangan wanita tanpa HIV – tiada kumpulan populasi pada masa ini menjalani pemeriksaan rutin untuk trikomoniasis. Ini bermakna banyak jangkitan tidak dapat dikesan, tidak dirawat dan diteruskan.
Rawatan dan pencegahan jangkitan Trichomonas
Berita baiknya ialah trikomoniasis boleh disembuhkan sepenuhnya. Doktor merawat jangkitan dengan ubat antibiotik, terutamanya metronidazole atau tinidazole. Kedua-dua ubat ini tergolong dalam kelas ubat yang dipanggil nitroimidazoles. Ubat-ubatan ini berkesan terhadap parasit apabila pesakit mengambil kursus penuh yang ditetapkan.
Bagi kebanyakan pesakit, satu dos oral sama ada 2 gram metronidazole atau 2 gram tinidazole menyelesaikan jangkitan. Walau bagaimanapun, kerana jangkitan semula daripada pasangan seksual yang tidak dirawat adalah punca kegagalan rawatan yang paling biasa, garis panduan kesihatan amat mengesyorkan agar semua pasangan seksual menerima rawatan pada masa yang sama, walaupun mereka tidak menunjukkan gejala.
Rintangan dadah terhadap metronidazole benar-benar berlaku, walaupun ia masih jarang berlaku. Apabila rintangan dadah disyaki, doktor boleh merujuk pesakit untuk ujian kerentanan dan mempertimbangkan rejimen rawatan barisan kedua. Anda harus mengelakkan hubungan seksual sehingga anda dan semua pasangan seksual anda telah menyelesaikan rawatan dan gejala telah diselesaikan.
Mencegah trikomoniasis mengikut prinsip yang sama seperti mencegah jangkitan seksual yang lain. Menggunakan kondom baharu dengan betul setiap kali anda melakukan hubungan seks dapat mengurangkan risiko penularan. Mengehadkan bilangan pasangan seksual, menjalani ujian jangkitan seksual yang kerap dengan pasangan seksual baharu, dan berkomunikasi secara terbuka dengan pasangan seksual tentang sejarah jangkitan semuanya mengurangkan risiko anda lagi.
Jika anda disahkan menghidap trikomoniasis, doktor mengesyorkan ujian semula kira-kira tiga bulan selepas rawatan. Sebabnya ialah kadar jangkitan semula adalah tinggi — kajian melaporkan kadar jangkitan berulang kira-kira 18% di kalangan wanita, bergantung pada keadaan — dan kerana pengesanan awal jangkitan semula membolehkan rawatan semula segera sebelum kitaran penghantaran diteruskan.