Phenytoin (Epanutin) ialah ubat anti-epilepsi yang digunakan oleh doktor untuk mengawal sawan. Doktor menetapkan ubat ini terutamanya untuk orang yang menghidap epilepsi, terutamanya sawan fokus dan sawan tonik-klonik umum. Phenytoin (Epanutin) juga boleh mencegah sawan selepas pembedahan otak atau selepas kecederaan kepala yang teruk. Dalam perubatan kecemasan, doktor kadangkala menggunakan fenitoin intravena untuk mengelakkan sawan selepas keadaan yang dipanggil status epilepticus telah dihentikan.
Nama dagangan biasa ubat fenitoin ialah Epanutin, Dilantin, Phenytek, Epanutin Infatabs, dan Fenitoina.
Phenytoin (Epanutin) boleh mengawal sawan dengan berkesan pada ramai orang. Kajian klinikal menunjukkan bahawa kekerapan sawan berkurangan kira-kira 60% dalam sebahagian besar pesakit yang mengambil dos yang sesuai dan mengekalkan kepekatan ubat yang stabil dalam darah. Walau bagaimanapun, ubat fenitoin mempunyai julat terapeutik yang sempit. Ini bermakna perbezaan antara dos berkesan dan dos toksik boleh menjadi kecil. Oleh itu, doktor sering memantau kepekatan fenitoin dalam darah semasa rawatan.
Mekanisme tindakan ubat fenitoin (Epanutin).
Phenytoin berfungsi dengan menstabilkan aktiviti elektrik dalam sel saraf otak. Sawan berlaku apabila kumpulan neuron menghasilkan isyarat elektrik yang berlebihan dan disegerakkan. Aktiviti elektrik yang tidak normal ini merebak merentasi rangkaian otak dan menyebabkan pergerakan tidak terkawal, kehilangan kesedaran atau gejala neurologi lain.
Phenytoin juga mempengaruhi pergerakan kalsium dan pelepasan neurotransmitter di kawasan otak tertentu. Tindakan kedua ini boleh menyumbang kepada kawalan sawan.
Kesan sampingan ubat phenytoin (Epanutin).
Phenytoin boleh menghasilkan banyak kesan sampingan. Sesetengah kesan sampingan berlaku dengan kerap dan ringan, manakala kesan sampingan lain jarang berlaku tetapi mungkin teruk.
Kesan sampingan biasa fenitoin ialah:
- Pening kepala
- Mengantuk
- Kekok atau pergerakan tidak stabil
- Pertuturan selamba
- Penglihatan berganda
- Loya
- muntah-muntah.
Kesan sampingan fenitoin jangka panjang yang biasa adalah:
- Pembesaran gusi
- Pertumbuhan rambut yang berlebihan
- Kekasaran ciri muka
- Kerosakan saraf periferi
- Penipisan tulang.
Kesan sampingan fenitoin yang serius ialah:
- Reaksi kulit yang teruk
- Kecederaan hati
- Gangguan sel darah
- Kecacatan lahir semasa mengandung
- Reaksi alahan yang teruk
- Pembesaran nodus limfa.
Di bawah, kami akan menerangkan kesan sampingan yang penting dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Kesan sampingan neurologi (pening, kekok, pergerakan tidak stabil dan pertuturan yang tidak jelas)
Kesan sampingan neurologi berlaku agak kerap, terutamanya apabila kepekatan fenitoin dalam darah menjadi terlalu tinggi.
Kira-kira 15% orang yang mengambil ubat fenitoin (Epanutin) mengalami pening, kira-kira 22% mengalami pergerakan yang tidak menentu atau kekok, kira-kira 10% mengalami pertuturan yang tidak jelas, dan kira-kira 10% mengalami penglihatan berganda.
Sebab: Phenytoin mengurangkan aktiviti elektrik dalam neuron. Tindakan terapeutik ini menyekat sawan. Walau bagaimanapun, tindakan ini juga boleh menyekat isyarat neuron normal di kawasan otak yang mengawal keseimbangan, koordinasi dan pergerakan mata.
Serebelum memainkan peranan penting dalam koordinasi. Pengumpulan fenitoin dalam neuron cerebellar mengganggu fungsi cerebellar normal. Gangguan ini menyebabkan berjalan tidak stabil, kesukaran mengawal pergerakan, pertuturan yang tidak jelas, dan pergerakan mata yang tidak disengajakan dengan pantas.
Kepekatan fenitoin yang tinggi dalam darah meningkatkan risiko ini kerana perencatan neuron menjadi lebih kuat.
Anda boleh mengurangkan kesan sampingan ini dengan langkah-langkah berikut:
- Ambil dos yang tepat yang ditetapkan oleh doktor anda.
- Jangan ubah dos tanpa bimbingan perubatan.
- Lakukan ujian darah biasa yang mengukur kepekatan fenitoin.
- Elakkan alkohol, kerana alkohol meningkatkan kemurungan sistem saraf pusat.
Doktor sering mengurangkan dos apabila gejala neurologi ini muncul. Dalam kebanyakan kes, gejala bertambah baik selepas pelarasan dos.
2. Pembesaran gusi (hiperplasia gingival)
Pembesaran gusi adalah kesan sampingan jangka panjang biasa fenitoin.
Kajian menunjukkan bahawa kesan sampingan ini berlaku pada kira-kira 35% orang yang mengambil ubat fenitoin dalam jangka panjang.
Kesan sampingan ini berlaku lebih kerap pada kanak-kanak dan dewasa muda.
Sebab: Phenytoin merangsang aktiviti fibroblas dalam tisu gusi. Fibroblas menghasilkan kolagen dan protein struktur lain. Peningkatan aktiviti fibroblas menyebabkan pertumbuhan tisu penghubung yang berlebihan.
Phenytoin juga menjejaskan metabolisme kalsium dalam sel gusi. Kesan pada kalsium mengubah pusing ganti sel normal dan meningkatkan pengumpulan tisu.
Plak gigi dan keradangan tempatan memburukkan lagi proses ini. Plak bakteria merangsang isyarat keradangan yang menggalakkan pertumbuhan tisu tambahan.
Anda boleh mengurangkan risiko ini dengan banyak melalui penjagaan pergigian:
- Berus gigi dengan berhati-hati sekurang-kurangnya dua kali setiap hari.
- Gunakan dental floss untuk membuang plak antara gigi.
- Lawati doktor gigi dengan kerap untuk pembersihan profesional.
Doktor gigi boleh mengesyorkan pembedahan gusi dalam kes yang teruk.
Doktor kadangkala menukar ubat jika pembesaran gusi menjadi teruk.
3. Pertumbuhan rambut yang berlebihan (hirsutisme)
Pertumbuhan rambut yang berlebihan berlaku pada kira-kira 10% orang yang mengambil ubat fenitoin (Epanutin).
Kesan sampingan ini berlaku lebih kerap pada wanita dan kanak-kanak.
Sebab: Phenytoin merangsang aktiviti folikel rambut. Ubat meningkatkan tempoh fasa pertumbuhan rambut kitaran rambut, dengan itu menyebabkan rambut lebih tebal dan panjang.
Perubahan hormon juga boleh menyebabkan pertumbuhan rambut yang berlebihan. Phenytoin boleh sedikit mempengaruhi metabolisme androgen, yang menjejaskan pengedaran rambut.
4. Kerosakan saraf periferi
Kerosakan saraf periferi berlaku pada kira-kira 7% pesakit selepas penggunaan fenitoin jangka panjang.
Risiko meningkat apabila rawatan dengan fenitoin berterusan selama bertahun-tahun.
Phenytoin boleh merosakkan saraf periferi melalui beberapa mekanisme:
- Penindasan kronik aktiviti saluran natrium neuron
- Gangguan metabolisme folat
- Kesan toksik langsung pada gentian saraf.
Proses ini perlahan-lahan boleh merosakkan saraf deria.
Gejala termasuk:
- Kebas
- Sensasi kesemutan
- Rasa terbakar di kaki atau tangan
- Sensasi berkurangan.
Doktor mengurangkan risiko ini melalui beberapa langkah:
- Gunakan dos berkesan yang paling rendah.
- Pantau gejala semasa rawatan jangka panjang dengan fenitoin.
- Ukur kepekatan fenitoin dalam darah dengan kerap.
Jika gejala saraf muncul, doktor mungkin perlu beralih kepada ubat lain.
5. Penipisan tulang dan osteoporosis
Rawatan jangka panjang dengan fenitoin meningkatkan risiko penyakit tulang.
Kajian penyelidikan menunjukkan bahawa:
- Ketumpatan tulang berkurangan dalam kira-kira 42% pengguna fenitoin jangka panjang
- Risiko patah tulang meningkat selepas beberapa tahun terapi.
Sebab: Phenytoin mengaktifkan enzim hati yang memecahkan vitamin D. Vitamin D memainkan peranan penting dalam penyerapan kalsium dari usus.
Aktiviti vitamin D yang berkurangan membawa kepada:
- Penyerapan kalsium yang lebih rendah
- Perubahan hormon sekunder
- Peningkatan kerosakan tulang.
Perubahan ini secara beransur-ansur melemahkan struktur tulang.
Anda boleh melindungi tulang melalui beberapa langkah:
- Pengambilan vitamin D yang mencukupi
- Pengambilan kalsium yang mencukupi
- Senaman berat badan yang kerap
- Ujian ketumpatan tulang berkala.
Doktor mungkin menetapkan suplemen vitamin D untuk pesakit yang mengambil ubat fenitoin (Epanutin) dalam jangka panjang.
6. Reaksi kulit yang teruk
Reaksi kulit yang teruk jarang berlaku tetapi berbahaya. Dua keadaan serius ialah sindrom Stevens-Johnson dan nekrolisis epidermis toksik.
Reaksi kulit yang teruk berlaku pada kira-kira 3 setiap 10,000 orang yang mengambil ubat fenitoin.
Sebab: Metabolit fenitoin boleh mengikat protein dalam sel kulit. Ikatan ini membentuk sasaran imun yang tidak normal. Sistem imun kemudian menyerang tisu kulit.
Serangan imun menyebabkan keradangan kulit yang meluas, pembentukan lepuh, dan pengelupasan kulit.
Anda mesti mendapatkan rawatan perubatan segera jika gejala awal muncul:
- Demam
- Ruam kulit
- Sakit mulut
- Kerengsaan mata.
Doktor menghentikan ubat fenitoin serta-merta apabila gejala ini berlaku.
Ujian genetik boleh mengenal pasti beberapa pesakit berisiko tinggi sebelum rawatan dengan fenitoin bermula.
7. Kecederaan hati
Kecederaan hati berlaku pada kira-kira 3% orang yang mengambil ubat fenitoin.
Kerosakan hati yang teruk berlaku lebih kurang kerap.
Metabolisme fenitoin berlaku terutamanya di hati. Semasa metabolisme, perantaraan reaktif boleh membentuk dan merosakkan sel hati.
Tindak balas imun juga boleh menyumbang untuk menyebabkan keradangan hati.
Anda boleh mengurangkan risiko ini dengan memantau tahap enzim hati, mengelakkan minum alkohol yang berlebihan, dan menghentikan ubat jika kecederaan hati muncul.
Gejala kecederaan hati termasuk:
- Kulit kuning
- Kencing gelap
- Sakit perut
- Kepenatan.
Siapa yang tidak boleh menggunakan ubat fenitoin? Apakah ubat alternatif?
Kumpulan tertentu harus mengelakkan ubat Epanutin (fenitoin) kerana risiko lebih besar daripada faedah.
Orang yang mempunyai penyakit hati yang teruk
Hati memetabolismekan fenitoin. Kemerosotan fungsi hati yang teruk mengurangkan keupayaan untuk memecahkan ubat ini. Metabolisme yang berkurangan ini meningkatkan pengumpulan toksik.
Bagi mereka ini, doktor sering memberi ubat alternatif seperti levetiracetam, gabapentin. Ubat-ubatan ini kurang bergantung pada metabolisme hati.
wanita mengandung
Phenytoin boleh menyebabkan keabnormalan janin, termasuk keabnormalan muka, kecacatan jantung, sekatan pertumbuhan.
Keadaan yang dipanggil sindrom hydantoin janin berlaku pada kira-kira 7% wanita hamil yang mengambil ubat fenitoin.
Bagi wanita hamil, doktor mungkin menetapkan ubat alternatif yang lebih selamat seperti lamotrigine, levetiracetam.
Orang yang mengalami reaksi kulit yang teruk sebelum ini
Sesiapa yang sebelum ini mengalami sindrom Stevens-Johnson atau nekrolisis epidermis toksik daripada fenitoin tidak boleh mengambil ubat ini lagi. Pendedahan semula kepada ubat boleh menyebabkan tindak balas yang mengancam nyawa.
Bagi mereka ini, doktor sering memilih ubat alternatif seperti valproate, levetiracetam, topiramate. Ubat-ubatan ini mempunyai struktur kimia yang berbeza dan lebih rendah risiko tindak balas imun yang sama.