Gambaran keseluruhan
Apakah proteinuria?
Proteinuria ialah peningkatan tahap protein dalam air kencing. Keadaan ini boleh menjadi tanda kerosakan buah pinggang.
Protein – yang membantu membina otot dan tulang, mengawal jumlah cecair dalam darah, memerangi jangkitan dan membaiki tisu – harus kekal dalam darah. Jika protein memasuki air kencing, ia akhirnya meninggalkan badan, yang tidak sihat.
Bagaimanakah protein masuk ke dalam air kencing?
Protein masuk ke dalam air kencing jika buah pinggang tidak berfungsi dengan baik. Biasanya, glomeruli, yang merupakan gelung kecil kapilari (salur darah) dalam buah pinggang, menapis bahan buangan dan lebihan air daripada darah.
Glomeruli menghantar bahan-bahan ini, tetapi bukan protein dan sel darah yang lebih besar, ke dalam air kencing. Jika protein yang lebih kecil menyelinap melalui glomeruli, tubulus (tiub panjang, nipis, berongga dalam buah pinggang) menangkap semula protein tersebut dan menyimpannya di dalam badan.
Walau bagaimanapun, jika glomeruli atau tubulus rosak, jika terdapat masalah dengan proses penyerapan semula protein, atau jika terdapat beban protein yang berlebihan, protein akan mengalir ke dalam air kencing.
Seberapa biasa proteinuria?
Jumlah normal protein dalam air kencing adalah kurang daripada 150mg/hari. Tahap protein yang tinggi dalam air kencing dikaitkan dengan penurunan pesat dalam fungsi buah pinggang. Ia menjejaskan kira-kira 6.7 peratus penduduk Amerika Syarikat. Ia lebih banyak dilihat pada orang tua dan orang yang mempunyai penyakit kronik yang lain.
Gejala dan Punca
Apa yang menyebabkan proteinuria?
Dalam kebanyakan kes, proteinuria disebabkan oleh keadaan perubatan yang agak jinak (bukan kanser) atau sementara.
Ini termasuk dehidrasi, keradangan dan tekanan darah rendah. Senaman atau aktiviti yang sengit, tekanan emosi, terapi aspirin dan pendedahan kepada selsema juga boleh mencetuskan proteinuria. Selain itu, batu karang dalam saluran kencing boleh menyebabkan proteinuria.
Kadangkala, proteinuria adalah petunjuk awal penyakit buah pinggang kronik, kehilangan fungsi buah pinggang secara beransur-ansur yang mungkin memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang. Diabetes dan tekanan darah tinggi boleh merosakkan buah pinggang dan merupakan punca nombor satu dan nombor dua penyakit buah pinggang.
Penyakit dan keadaan perubatan lain yang berpotensi membahayakan buah pinggang, yang boleh menyebabkan proteinuria, termasuk:
- Gangguan imun seperti lupus dan sindrom Goodpasture
- Keradangan akut buah pinggang (glomerulonephritis)
- Kanser sel plasma (mieloma berbilang)
- Hemolisis intravaskular, iaitu pemusnahan sel darah merah dan pembebasan hemoglobin dalam aliran darah
- Penyakit kardiovaskular
-
Preeklampsia, perkembangan serentak hipertensi dan proteinuria pada wanita hamil
- Keracunan
- Trauma
- Kanser buah pinggang
- Kegagalan jantung kongestif
Juga, kebanyakan penyakit serius boleh mengakibatkan proteinuria.
Apakah simptom proteinuria?
Selalunya, seseorang yang mengalami proteinuria tidak mengalami gejala, terutamanya jika buah pinggang baru mula mengalami masalah. Walau bagaimanapun, jika proteinuria berkembang, gejala boleh termasuk:
- Lebih kerap membuang air kecil
- Sesak nafas
- Kepenatan
- Pening dan muntah
- Bengkak di muka, perut, kaki atau buku lali
- Kurang selera makan
- Kekejangan otot pada waktu malam
- Bengkak di sekeliling mata, terutamanya pada waktu pagi
- Air kencing berbuih atau berbuih
Ini juga merupakan simptom penyakit buah pinggang kronik. Sesiapa yang mengalami gejala ini, terutamanya air kencing berbuih dan bengkak, harus segera berjumpa doktor.
Diagnosis dan Ujian
Bagaimanakah proteinuria didiagnosis?
Proteinuria didiagnosis melalui ujian air kencing. Pesakit menyediakan sampel air kencing, yang diperiksa di makmal. Doktor menggunakan “dipstick” – kayu plastik nipis dengan bahan kimia di hujungnya – untuk menguji sebahagian daripada sampel dengan segera. Jika terlalu banyak sebarang bahan dalam air kencing, hujung kimia berubah warna.
Baki air kencing kemudiannya diperiksa di bawah mikroskop. Doktor mencari bahan yang tidak termasuk dalam air kencing. Bahan-bahan ini termasuk sel darah merah dan putih, bakteria dan kristal yang boleh tumbuh dan berkembang menjadi batu karang.
Apakah yang berlaku apabila penyakit buah pinggang kronik atau keadaan serius lain didiagnosis atau disyaki?
Seorang doktor yang mengesyaki penyakit buah pinggang akan mengulangi ujian air kencing tiga kali dalam tempoh tiga bulan. Jika sampel ujian positif untuk protein setiap kali, pesakit mungkin mempunyai penyakit buah pinggang. Lebih awal diagnosis, lebih banyak peluang doktor perlu melambatkan penyakit dan menghentikannya daripada berkembang.
Ujian tambahan mungkin termasuk:
- Ujian darah untuk mengukur tahap kreatinin (bahan buangan kimia). Buah pinggang yang sihat memindahkan bahan-bahan ini dari darah ke air kencing. Jika buah pinggang tidak berfungsi dengan baik, kreatinin akan kekal dalam darah.
- Ujian darah untuk menganggarkan kadar penapisan glomerular (GFR). GFR membandingkan saiz, umur, jantina dan bangsa pesakit dengan tahap kreatinin dan albumin dalam darah. GFR memberitahu doktor betapa baiknya buah pinggang berfungsi dan sejauh mana penyakit buah pinggang telah berkembang. Ia juga membantu doktor merancang rawatan.
- Ujian darah untuk mengukur semua protein dalam serum. Serum adalah sebahagian daripada darah yang dipenuhi dengan protein.
- Ujian pengimejan seperti imbasan CT dan ultrasound. Ujian ini menunjukkan imej buah pinggang, membantu doktor mengesan masalah seperti batu karang, tumor atau halangan saluran kencing.
- Elektroforesis protein air kencing. Doktor mencari jenis protein tertentu dalam sampel air kencing. Sebagai contoh, kehadiran protein yang dipanggil Bence-Jones mungkin menunjukkan pelbagai myeloma (kanser sel plasma).
- Ujian darah imunofiksasi. Ujian ini menemui protein yang dipanggil immunoglobulin – yang merupakan antibodi yang melawan jangkitan – dalam darah. Terlalu banyak imunoglobulin yang sama boleh menunjukkan kanser darah.
- Biopsi buah pinggang. Ini adalah prosedur yang melibatkan penyingkiran sekeping kecil buah pinggang. Doktor memeriksa sampel di bawah mikroskop untuk menentukan punca penyakit buah pinggang dan tahap kerosakan.
Pengurusan dan Rawatan
Bagaimanakah proteinuria dirawat?
Rawatan bergantung kepada keadaan asas yang menyebabkan proteinuria. Setiap keadaan memerlukan rawatan yang berbeza.
Jika penyakit buah pinggang disahkan, pelan rawatan mungkin termasuk ubat, perubahan diet, penurunan berat badan dan senaman. Pesakit diabetes dan hipertensi dengan proteinuria mungkin memerlukan ubat tekanan darah, dan mereka yang menghidap diabetes perlu mengawal gula darah mereka. Pesakit diabetes harus menerima ujian darah kadar penapisan glomerular (GFR) setiap tahun dan boleh dirujuk kepada pakar nefrologi, doktor pakar dalam buah pinggang.
Wanita hamil yang mengalami preeklampsia perlu diperhatikan dengan teliti. Keadaan ini, walaupun serius semasa mengandung, biasanya sembuh dengan sendirinya sebaik sahaja bayi dilahirkan. Pesakit proteinuria dengan tekanan darah rendah harus menjadualkan ujian air kencing tahunan dan pemeriksaan tekanan darah.
Jika proteinuria tidak disertai dengan diabetes, tekanan darah tinggi atau sebarang keadaan perubatan lain, ubat tekanan darah masih mungkin ditetapkan untuk mengelakkan kerosakan buah pinggang. Tekanan darah dan air kencing perlu diperiksa setiap enam bulan untuk memastikan penyakit buah pinggang tidak ada. Bagi mereka yang mengalami proteinuria ringan atau sementara, rawatan mungkin tidak diperlukan.
Pencegahan
Bolehkah proteinuria dicegah?
Proteinuria tidak boleh dicegah, tetapi ia boleh dikawal. Banyak punca proteinuria boleh dirawat (kencing manis, tekanan darah tinggi, preeklampsia dan penyakit buah pinggang), membolehkan pembekal penjagaan kesihatan anda memperbaiki keadaan.