Autisme dan Beban Deria

Orang yang mempunyai autisme selalunya sangat sensitif terhadap persekitaran mereka. Ini boleh bermakna perkara yang berbeza kepada orang yang berbeza dalam spektrum. Tetapi, secara amnya, penghidap autisme mempunyai sistem deria yang luar biasa halus, bermakna deria mereka—penglihatan, pendengaran, sentuhan, bau dan rasa—boleh terbeban dengan mudah.

Lebih mencabar lagi, mungkin sukar bagi penghidap autisme untuk “abaikan sahaja” maklumat deria semasa ia masuk. Tidak seperti orang yang mempunyai sistem deria biasa, orang dalam spektrum mungkin tidak dapat mengabaikan atau menapis secara terpilih sesuatu seperti bunyi seperti kereta penggera atau keriuhan orang ramai di acara sukan.

Keadaan ini dirujuk sebagai gangguan pemprosesan deria (SPD). Ia boleh berlaku pada kedua-dua orang dengan autisme dan tanpa autisme, walaupun pengurusan SPD pada orang autisme mungkin berbeza.

Artikel ini meneroka SPD pada penghidap autisme, termasuk pencetus dan gejala hipersensitiviti dan perkara yang boleh dilakukan untuk memastikan tahap rangsangan deria yang betul.

Apakah Gangguan Pemprosesan Sensori?

Gangguan pemprosesan deria adalah keadaan di mana seseorang tidak bertindak balas secara normal kepada rangsangan deria.

Sebelum ini dikenali sebagai disfungsi integrasi deria, SPD paling kerap dilihat pada kanak-kanak yang mengalami gangguan perkembangan seperti autisme, gangguan hiperaktif kekurangan perhatian (ADHD), dan gangguan obsesif-kompulsif (OCD). Ia juga boleh menjejaskan orang dewasa dengan autisme.

SPD boleh dicetuskan oleh sebarang rangsangan yang mengganggu kestabilan persekitaran seseorang. Dalam sesetengah kes, orang itu boleh menjadi sangat hipersensitif sehinggakan mereka bertindak balas terhadap sensasi yang orang lain mungkin tidak perasan.

Contohnya termasuk:

• Bunyi, terutamanya bunyi yang berterusan seperti mesin pemotong rumput, mesin basuh, jam berdetik, air menitis atau bunyi lalu lintas

• Pemandangan, termasuk lampu pendarfluor yang berkelip atau langsir yang berkibar

• Bau, termasuk bau berat atau berbeza seperti bekalan pembersih, permaidani baharu, minyak wangi dan makanan

• Tekstur, termasuk makan makanan licin atau menyentuh gel goopy

Jenis rangsangan yang boleh menyebabkan beban deria boleh berbeza dari satu individu ke individu yang seterusnya.

Apabila berhadapan dengan rangsangan “terlalu banyak”, terutamanya apabila ia datang daripada sumber yang berbeza yang tidak boleh ditapis secara selektif, orang tanpa autisme mungkin bertindak balas dengan gejala seperti:

• Kebimbangan dan ketakutan
• Kegelisahan
• Hilang fokus
• Rasa terharu atau gelisah
• Peningkatan kadar jantung dan pernafasan
• Keasyikan atau ketidakupayaan untuk mengabaikan punca ketidakselesaan
• Dorongan yang kuat untuk meninggalkan punca ketidakselesaan
• Kerengsaan dan kemarahan

Mendiagnosis gangguan pemprosesan deria boleh mencabar kerana tiada kriteria rasmi untuk keadaan dalam Manual Diagnostik dan Statistik untuk Gangguan Mental (DMS-5). Walaupun begitu, terdapat rawatan yang agak standard yang digunakan.

Cabaran Deria Biasa

Isu pemprosesan deria boleh menjadi salah satu cabaran terbesar bagi penghidap autisme.

Orang yang menyaksikan respons sering akan menyalahtafsirkannya atau berfikir bahawa mereka “entah dari mana.” Ini, sebahagiannya, kerana respons tidak selalu sama.

Dengan cara yang sama bahawa pencetus deria boleh berbeza-beza antara individu, tindak balas terhadap beban deria juga boleh berbeza. Mereka mungkin termasuk:

• Tingkah laku mencari deria, seperti menghidu objek atau merenung objek bergerak dengan teliti
• Tingkah laku pengelakan deria, seperti melarikan diri dari bunyi, pemandangan atau tekstur setiap hari
• Tingkah laku stimulasi diri (“stimulating”), seperti mengetuk pelipis mereka, mengepakkan tangan mereka atau melantun pada jari kaki mereka
• Terlibat secara intensif dengan sensasi kegemaran

Hipersensitif atau Hiposensitif?

Yang menghairankan, sesetengah orang dalam spektrum adalah hiposensitif, bermakna mereka telah mengurangkan tindak balas terhadap rangsangan deria dan sering mendambakan sensasi. Ini juga boleh membawa kepada rangsangan dalam bentuk mengepak, pacing atau tingkah laku berulang yang lain.

Hipersensitiviti dan hiposensitiviti boleh wujud bersama pada penghidap autisme. Sebagai contoh, seseorang mungkin hipersensitif kepada bunyi yang kuat dan hiposensitif kepada sensasi fizikal yang mungkin memberikan mereka rasa tenang.

Menurut penyelidikan dari Sekolah Perubatan Universiti Pittsburgh, disregulasi deria adalah salah satu sebab utama mengapa penghidap autisme mengalami masalah atau mendapati diri mereka tidak dapat menguruskan situasi biasa. Ini termasuk mereka yang mempunyai autisme berfungsi tinggi yang secara amnya mampu menangani pelbagai bentuk tekanan.

Melampaui Lima Deria

Beban deria tidak terhad kepada lima deria utama. Seseorang dalam spektrum juga mungkin bertindak balas berlebihan terhadap tiga deria tambahan yang memberi kesan kepada keseimbangan, kemahiran motor dan kesedaran tubuh seseorang.

Deria ini dirujuk sebagai:

• Vestibular: Ini merujuk kepada struktur dalam telinga dalam yang mengesan pergerakan dan perubahan dalam kedudukan kepala. Sistem vestibular boleh memberitahu anda, sebagai contoh, apabila kepala anda tegak atau senget walaupun mata anda tertutup.

• Proprioception: Ini merujuk kepada pemahaman di mana badan anda berada dalam hubungan dengan objek lain. Sistem proprioseptif terdiri daripada reseptor dalam otot yang memantau panjang otot, ketegangan, dan tekanan.

• Interoception: Ini merujuk kepada mengenali apa yang berlaku di dalam badan anda, termasuk mengetahui apabila anda lapar, kenyang, panas, sejuk atau dahaga. Sistem interoceptive dijalankan mengenai rangkaian kompleks saraf kranial yang mentafsir perubahan dalam saluran pencernaan, saluran darah, dan sistem organ lain.

Deria ini boleh dibebankan dengan cara yang sama seperti bunyi, penglihatan, sentuhan, bau dan rasa. Hipersensitiviti deria ini boleh membawa kepada masalah keseimbangan dan koordinasi dan menyukarkan pengawalan diri bagi sesetengah orang yang menghidap autisme.

Terlalu Beban Deria Di Luar Autisme

Hipersensitiviti kepada sensasi tidak terhad kepada orang yang mempunyai autisme. Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja.

Malah orang yang tidak mempunyai autisme boleh “terbeban” jika, katakan, penggera kereta di luar tingkap bilik tidur mereka berterusan selama 10 hingga 20 minit tanpa penangguhan. Inilah sebabnya mengapa sesetengah orang akan meninggalkan kelab atau konsert apabila tahap bunyi bising atau lampu nyala terlalu berat untuk ditanggung.

Apabila anda meningkat usia, kepekaan anda terhadap sensasi tertentu (seperti bunyi) boleh meningkat dengan ketara.

Walau bagaimanapun, kanak-kanak yang lebih kecil juga mungkin kurang dapat menapis sensasi dan bertindak balas dengan kemerosotan. Menurut semakan 2018 dalam JAMA Pediatrics, satu daripada enam kanak-kanak mengalami masalah pemprosesan deria, menyebabkan kekacauan yang kerap disalah anggap ibu bapa sebagai tantrum atau tingkah laku buruk.

Banyak gejala beban deria tanpa autisme tidak berbeza daripada yang dialami pada penghidap autisme.

Membantu Seseorang yang Mengalami Terlalu Beban Deria

Memastikan jumlah input deria (peraturan deria) yang tepat adalah penting untuk keselesaan fizikal dan emosi seseorang yang mempunyai autisme.

Mengenali simptom SPD adalah langkah pertama sama ada untuk mencegah atau menyelesaikan tindak balas hipersensitif pada kanak-kanak autisme.

Antara beberapa cara anda boleh membantu:

• Berwaspada terhadap tanda-tanda kesusahan sebelum anak anda mengalami krisis.
• Galakkan anak anda untuk menyampaikan apa yang menyebabkan kekecewaan, kemarahan, atau pergolakan supaya anda boleh mengeluarkan rangsangan yang menyinggung perasaan.
• Tanya anak anda apa yang boleh membantu mereka berasa tenang, seperti menukar persekitaran, tidur siang, atau memegang mainan boneka kegemaran. Pertimbangkan untuk mendapatkan jaket atau selimut berwajaran yang boleh memberikan rasa tenang dan selamat.
• Luangkan masa untuk senaman yang kerap untuk membantu “membakar” tenaga atau tekanan yang terpendam. Anda juga boleh mendapatkan set buaian atau permainan luar, yang boleh memberikan kanak-kanak input deria untuk mengawal diri dengan lebih baik.
• Ajar meditasi yang sesuai dengan umur dan teknik menenangkan diri seperti pernafasan dalam, yoga dan kesedaran.

Terapi Pekerjaan Deria Boleh Membantu

Ahli terapi cara kerja boleh membantu kanak-kanak dengan SPD memperoleh atau mendapatkan semula kemahiran yang penting untuk kehidupan seharian. Mereka berbuat demikian dengan teknik yang dipanggil terapi integrasi deria (SIT) di mana kanak-kanak terdedah kepada pelbagai rangsangan dalam persekitaran yang selamat untuk mengurangkan hipersensitiviti mereka secara beransur-ansur.

Proses ini bermula dengan penilaian untuk menentukan rangsangan yang kanak-kanak itu sensitif. Kanak-kanak itu kemudiannya diletakkan dalam persekitaran berasaskan permainan di mana mereka terdedah kepada aktiviti deria tertentu, seperti berayun, memberus terapeutik, memanjat tangga, melompat, bermain air, dan mengemudi laluan berhalangan dengan permukaan yang berbeza.

Sebagai tambahan kepada SIT, kanak-kanak mungkin diberikan alat lain untuk mengatasi, termasuk:

• Penyesuaian deria, seperti penyumbat telinga atau fon kepala yang membatalkan bunyi

• Pengubahsuaian persekitaran, seperti mesin bunyi putih, perubahan dalam karya seni atau perubahan dalam tekstur untuk mengurangkan rangsangan

• “Diet deria”, strategi yang disesuaikan untuk memastikan tahap rangsangan yang betul untuk setiap kanak-kanak (yang boleh merangkumi ruang yang tenang, aromaterapi, selimut berwajaran, bola tekanan dan aktiviti fizikal)

Ringkasan

Ia bukan sesuatu yang luar biasa bagi kanak-kanak autisme untuk sensitif secara luar biasa terhadap pemandangan, bunyi, rasa atau tekstur tertentu. Keadaan yang dipanggil gangguan pemprosesan deria (SPD), tidak eksklusif untuk kanak-kanak autisme tetapi cenderung lebih biasa di kalangan mereka. Ia boleh mencetuskan tingkah laku atipikal seperti menghidu, mengepak tangan atau mengetuk pelipis seseorang.

SPD juga boleh dicetuskan oleh proprioception, pemintasan, dan pemprosesan vestibular. Ini adalah deria yang membantu anda mengekalkan keseimbangan, koordinasi dan pergerakan anda melalui ruang.

Langkah pertama untuk mengelakkan SPD ialah mengenali tanda-tanda sebelum krisis berlaku. Pakar terapi pekerjaan boleh membantu anda mencari cara untuk mengelakkan pencetus SPD, seperti mengubah suai persekitaran kanak-kanak, menggunakan penyumbat telinga atau fon kepala untuk mengurangkan bunyi, atau membangunkan “diet deria” untuk memastikan tahap rangsangan yang betul setiap hari.

Memahami cabaran deria adalah langkah penting ke arah membantu seseorang yang mempunyai autisme mewujudkan persekitaran yang selesa. Mempelajari lebih lanjut tentangnya boleh membantu anda menjangka dan mengurus reaksi terhadap serangan deria yang boleh membawa kepada kehancuran dan gangguan.

Sama pentingnya, ia juga boleh membantu anda lebih memahami orang yang mempunyai autisme dalam hidup anda.