Anatomi Epitelium Olfaktori

Epitelium olfaktorius ialah tisu membran yang terletak di dalam rongga hidung. Ia berukuran kira-kira 3 sentimeter persegi (cm²) pada orang dewasa. Mengandungi sel reseptor penciuman, ia terlibat dalam deria bau.

Gangguan penciuman boleh berkisar dari penurunan ringan dalam keupayaan untuk menghidu kepada kehilangan bau sepenuhnya. Hilang bau boleh menunjukkan penyakit ringan atau kecederaan atau sesuatu yang lebih serius. Penurunan keupayaan untuk menghidu boleh menjadi petunjuk awal penyakit Parkinson dan penyakit Alzheimer.

Disfungsi olfaktori juga dikaitkan dengan beberapa keadaan psikiatri, seperti skizofrenia, gangguan mood dan gangguan kecemasan, serta beberapa penyakit, termasuk COVID-19.

Anatomi

Epitelium olfaktorius ialah tisu selular nipis yang berjalan di sepanjang bumbung rongga hidung. Pada orang dewasa, ia terletak kira-kira 7 sentimeter (sm) di belakang lubang hidung. Ia adalah sebahagian daripada septum hidung dan tulang turbinate superior.

Tiga jenis sel membentuk epitelium penciuman: basal, penyokong, dan penciuman. Sel reseptor olfaktori mempunyai sambungan seperti rambut yang dipanggil silia.

Dahulu dianggap bahawa epitelium penciuman berkembang secara berasingan daripada plakod penciuman. Kajian yang lebih baru, walau bagaimanapun, mendapati bahawa ia berkembang daripada sel puncak saraf, yang terbentuk dalam embrio.

Variasi Anatomi

Epitelium hidung boleh dipengaruhi oleh keadaan kongenital (yang terdapat semasa lahir). Sindrom Kallmann, sebagai contoh, adalah gangguan genetik di mana kawasan otak yang dipanggil hipotalamus dan neuron olfaktori tidak berkembang sepenuhnya. Ini boleh mengakibatkan ketidakupayaan untuk menghidu (anosmia). Sindrom Kallman juga boleh melambatkan akil baligh jika kekurangan hormon nIHH (hipogonadisme hipogonadotropik idiopatik normosmik) hadir.

Satu lagi gangguan genetik yang boleh menjejaskan bau ialah ciliopathy. Dalam ciliopathy, keupayaan badan untuk membuat silia adalah terjejas. Apabila silia tidak ada atau mereka cacat, seseorang tidak mempunyai keupayaan untuk menghidu.

Fungsi

Epitelium olfaktori adalah sebahagian daripada sistem deria olfaktori, yang berperanan menyampaikan sensasi bau ke otak. Ia melakukan ini dengan memerangkap bau yang melepasi silia sebelum menghantar maklumat tentang bau tersebut ke mentol olfaktori.

Mentol olfaktori terletak di bahagian hadapan otak. Selepas mentol olfaktori menerima maklumat daripada sel-sel dalam rongga hidung, ia memproses maklumat dan menghantarnya ke bahagian lain otak.

Keadaan Berkaitan

Kerosakan pada epitelium olfaktori juga boleh menyebabkan seseorang kehilangan deria bau. Kerosakan selalunya disebabkan oleh asap toksik, trauma fizikal, penyumbatan pada saluran hidung, tumor di otak, alahan, atau jangkitan. Gangguan penciuman boleh bersifat sementara, tetapi dalam beberapa kes, ia adalah kekal.

Kehilangan bau adalah satu spektrum, dengan masalah bermula daripada perubahan atau herotan bau (dysosmia) kepada pengurangan bau (hiposmia) kepada kehilangan sepenuhnya bau (anosmia). Kehilangan bau adalah perkara biasa pada orang yang mengalami kecederaan otak traumatik. Satu kajian mendapati bahawa 15% hingga 35% orang yang mengalami kecederaan otak traumatik mengalami kehilangan bau.

Memandangkan bau dan rasa sangat berkait rapat, kehilangan bau sering menyumbang kepada ketidakupayaan untuk merasa, menjadikan makan kurang menyeronokkan. Juga, terdapat beberapa bahaya untuk tidak dapat menghidu, seperti tidak dapat mengesan sesuatu terbakar. Kekurangan bau boleh menyumbang kepada gangguan mood juga, seperti kebimbangan dan kemurungan.

Presbyosmia adalah kehilangan bau yang berkaitan dengan usia. Menurut satu kajian, sehingga 39% orang yang berumur 80 tahun ke atas mengalami disfungsi olfaktori. Presbyosmia berlaku secara beransur-ansur dan tidak boleh dicegah. Ia mungkin berkaitan dengan kehilangan hujung saraf dan pengeluaran lendir seiring dengan peningkatan usia. Peningkatan penggunaan ubat serta gangguan saraf juga boleh menyumbang kepada kehilangan bau yang berkaitan dengan usia.

Kanser rongga hidung jarang berlaku. Kanser sel skuamosa adalah penyebab paling biasa kanser hidung dan paranasal, diikuti oleh adenokarsinoma.

Gejala kanser hidung mungkin termasuk hidung berair, kesesakan, dan rasa kenyang atau kelembutan pada hidung. Masalah dengan keupayaan anda untuk menghidu juga boleh timbul. Peringkat kemudian mungkin melibatkan pendarahan hidung, muka dan sakit gigi, dan masalah mata.

Gejala awal beberapa gangguan neurodegeneratif, seperti penyakit Parkinson dan penyakit Alzheimer, termasuk penurunan keupayaan untuk menghidu. Sesetengah penyakit psikiatri, seperti skizofrenia, gangguan mood dan gangguan kebimbangan, juga dikaitkan dengan disfungsi olfaktori. Kehilangan bau adalah salah satu gejala utama COVID-19.

Ujian

Ujian untuk sindrom Kallmann mungkin termasuk ujian darah untuk memeriksa tahap hormon. Pengimejan resonans magnetik (MRI) kepala dan hidung boleh dilakukan untuk mencari keabnormalan anatomi hidung, hipotalamus, dan kelenjar pituitari. Ujian genetik molekul juga boleh dilakukan untuk mengenal pasti mutasi gen.

Rawatan untuk sindrom Kallmann dan nIHH biasanya melibatkan terapi penggantian hormon. Ubat untuk menguatkan tulang juga boleh digunakan, kerana ketiadaan hormon akil baligh boleh melemahkan mereka.

Kemajuan dalam ujian DNA (ujian genetik) menggunakan analisis jujukan RNA boleh membantu mendiagnosis ciliopathy. Ciliopathy dianggap tidak boleh diubati, tetapi kemajuan terkini dalam terapi gen boleh bermakna pilihan rawatan mungkin tersedia pada masa hadapan.

Pembekal penjagaan kesihatan anda mungkin memerintahkan imbasan tertentu untuk mendiagnosis kehilangan bau, seperti tomografi berkomputer (imbasan CT), MRI atau X-ray. Endoskopi hidung boleh digunakan untuk melihat bahagian dalam hidung anda. Ujian yang dikenali sebagai Ujian Pengenalan Bau Universiti Pennsylvania (UPSIT) boleh dilakukan untuk menilai sejauh mana bau anda terjejas.

Rawatan anosmia, dysosmia, dan hyposmia akan bergantung pada apa yang dipercayai menjadi punca disfungsi penciuman. Penyedia penjagaan kesihatan anda mungkin menetapkan dekongestan, antihistamin atau semburan hidung untuk alahan. Jika jangkitan adalah punca, antibiotik mungkin teratur.

Merokok diketahui boleh menjejaskan keupayaan untuk menghidu, jadi berhenti merokok juga boleh membantu. Jika terdapat penyumbatan pada saluran hidung, pembekal penjagaan kesihatan anda mungkin membincangkan pembedahan membuang polip atau tumor.

Kanser hidung didiagnosis oleh pakar telinga, hidung dan tekak (otolaryngologist). Penyedia penjagaan kesihatan anda perlu terlebih dahulu melihat tumor dengan baik dan mungkin melakukan ini melalui ujian tertentu, seperti endoskopi hidung, imbasan CT, MRI, X-ray atau tomografi pelepasan positron (imbasan PET).

Untuk menentukan secara pasti sama ada tumor adalah malignan (kanser) atau jinak (bukan kanser), pembekal penjagaan kesihatan anda akan mengambil biopsi tumor. Pilihan rawatan untuk kanser hidung termasuk pembedahan, kemoterapi, terapi sinaran, terapi sasaran dan penjagaan paliatif (untuk meredakan gejala).