Diskinesia tardive (TD) ialah gangguan pergerakan yang tidak terkawal. Ia disebabkan oleh ubat-ubatan yang digunakan untuk merawat keadaan kesihatan mental, khususnya yang menyekat reseptor dopamin di otak.
Dopamine ialah bahan kimia otak yang membantu kita mengawal emosi, tetapi ia juga bertanggungjawab untuk fungsi motor. Ubat penyekat dopamin, seperti ubat antipsikotik, boleh menjejaskan pergerakan otot anda. Ini membawa kepada gejala TD, termasuk pergerakan badan yang tidak normal dan berulang pada muka, batang badan, atau lengan dan kaki.
Artikel ini memberikan gambaran keseluruhan tentang tardive dyskinesia, tanda dan simptomnya, cara simptom berkembang, dan maksud diagnosis bagi mereka yang mempunyai keadaan tersebut.
Laura Porter / Baik
Tanda-tanda Pertama Tardive Dyskinesia
Tardive dyskinesia boleh mengakibatkan kesan sampingan ubat-ubatan yang menyekat neurotransmitter (penghantar kimia) dopamin dalam otak.
Sesetengah ubat ini ditetapkan untuk merawat gangguan psikiatri atau neurologi. Dalam sesetengah kes, pesakit yang mengalami gangguan gastrousus (GI) juga diberi ubat antipsikotik (neuroleptik) untuk pengurusan gejala.
Orang yang mengambil ubat yang diketahui menyekat dopamin dalam otak mungkin perlu diperhatikan untuk tanda-tanda awal tardive dyskinesia. Jika anda atau orang tersayang sedang mengambil ubat yang boleh menyebabkan TD, berbincang dengan pembekal penjagaan kesihatan anda tentang cara untuk mengesan gejala awal.
Gejala awal tardive dyskinesia mungkin hampir tidak dapat dilihat oleh orang yang terjejas.
Beberapa tanda pertama TD termasuk pergerakan muka yang tidak disengajakan dan berterusan, seperti:
- Mencebik bibir
- Menjelirkan lidah
- Membuat muka lucu
- Gerakan tangan, lengan dan kaki yang tersentak
- Memusing leher
- Mata berkelip
- Pergerakan menghisap mulut
- Meringis
Diskinesia tardive pada batang dan anggota badan boleh hadir sebagai:
- Pergerakan lengan, kaki atau badan yang pantas dan tersentak
- Bergoyang-goyang sebelah
- Menggoyang-goyangkan jari
Kira-kira satu daripada empat orang yang mengambil ubat antipsikotik secara jangka panjang mengalami gejala TD dan, dalam beberapa kes, mereka mungkin kekal. Walau bagaimanapun, ubat-ubatan mungkin diperlukan untuk merawat dan mencegah perkembangan keadaan kesihatan mental seperti skizofrenia.
Jika anda mengalami simptom, bincangkan pilihan rawatan dengan pembekal penjagaan kesihatan anda.
Gejala Ringan, Sederhana dan Teruk
Gejala-gejala yang disebutkan di atas selalunya kelihatan ringan pada mulanya. Walau bagaimanapun, dari masa ke masa mereka boleh menjadi lebih teruk dan menjadi lebih sederhana dan teruk. Dalam banyak kes, gejala boleh menjadi melemahkan.
Oleh kerana pergerakan itu tidak disengajakan, mereka boleh menyebabkan kekejangan yang teruk dan menyakitkan pada kumpulan otot yang terlibat. Gejala yang teruk juga boleh menyebabkan sukar untuk bercakap atau tidur.
Gejala yang lebih teruk ini juga boleh membawa kepada rasa malu, pengasingan sosial, kebimbangan atau kemurungan.
TD adalah progresif, tetapi mujurlah ia biasanya tidak mengancam nyawa.
Penilaian dan Diagnosis
Diagnosis dyskinesia tardive boleh berlaku selepas gejala berterusan selama sekurang-kurangnya sebulan selepas menghentikan ubat.
Sistem penarafan yang paling biasa untuk menilai simptom dan keterukan tardive dyskinesia ialah Skala Pergerakan Involuntary Abnormal (AIMS).
AIMS ialah skala 12 item untuk menilai kehadiran pergerakan muka, batang badan dan anggota badan pada orang yang mengambil ubat antipsikotik. Skala ini juga menilai keterukan keseluruhan pergerakan, kesedaran pesakit tentang pergerakan, dan tahap di mana pergerakan itu melumpuhkan pesakit.
AIMS ialah ujian yang agak mudah yang digunakan oleh doktor untuk memberikan penilaian pantas dan diagnosis tardive dyskinesia. Sesetengah mungkin mengesyorkan pesakit mengambil AIMS sebelum memulakan ubat antipsikotik dan sekali lagi tiga bulan selepas mengambil ubat.
Ujian diagnostik lain mungkin termasuk imbasan tomografi berkomputer (CT) dan pengimejan resonans magnetik (MRI) untuk menolak penyakit lain.
Mendiagnosis Tardive Dyskinesia Semasa COVID-19
Tardive dyskinesia dicirikan oleh pergerakan muka, mulut dan lidah yang tidak normal. Ketidakupayaan untuk menilai orang sama ada secara bersemuka atau semasa memakai topeng muka semasa wabak COVID-19 menjadikannya lebih mencabar bagi penyedia penjagaan kesihatan untuk memeriksa ekspresi muka dan mendiagnosis tardive dyskinesia dengan sewajarnya.
Ringkasan
Diskinesia tardive dicirikan oleh pergerakan muka, badan dan anggota badan yang tidak disengajakan dan berulang. Tanda-tanda awal mungkin tidak dapat dilihat, tetapi ia boleh termasuk mengetap bibir, terkeluar lidah, meringis, mata berkedip dan pergerakan badan tersentak.
Tardive dyskinesia boleh menjejaskan kualiti hidup anda dan menyebabkan kesusahan. Anda mungkin terganggu dengan cara orang lain melihat pergerakan anda. Atas sebab ini, TD mungkin mengganggu kehidupan sosial dan persekitaran kerja anda. Bercakap dengan pembekal penjagaan kesihatan anda tentang bagaimana tardive dyskinesia menjejaskan anda dan lihat jika terdapat sebarang cara untuk mengurangkan gejala anda.
Jika anda mengalami kesan psikologi, seperti kemurungan atau kebimbangan, akibat diskinesia yang lambat anda, pertimbangkan untuk berbincang dengan ahli terapi atau menyertai kumpulan sokongan. Berhubung dengan orang lain yang memahami perkara yang anda alami boleh membantu mengatasinya.