Finasteride ialah ubat yang biasanya ditetapkan oleh doktor untuk merawat keguguran rambut corak lelaki (androgenetic alopecia) dan pembesaran jinak kelenjar prostat. Ramai orang menggunakan finasteride dengan jayanya selama bertahun-tahun tanpa masalah yang serius. Walau bagaimanapun, finasteride boleh menyebabkan kesan sampingan kerana ubat ini mengubah tahap hormon dalam badan. Memahami kesan sampingan ini membantu anda membuat keputusan tentang rawatan dan mengenali masalah lebih awal.
Finasteride tergolong dalam kumpulan ubat perencat 5-alpha reductase. Nama dagangan biasa finasteride ialah:
- Propecia (1-miligram finasteride untuk merawat keguguran rambut)
- Proscar (5-miligram finasteride untuk merawat kelenjar prostat yang membesar).
Mekanisme tindakan ubat finasteride
Untuk memahami kesan sampingan finasteride, anda perlu terlebih dahulu memahami cara ubat ini berfungsi.
Badan menghasilkan testosteron. Enzim yang dipanggil 5-alpha reductase menukar testosteron kepada dihidrotestosteron (DHT).
Dihidrotestosteron ialah hormon yang mengecutkan folikel rambut dalam pola keguguran rambut lelaki, merangsang pertumbuhan tisu prostat, menyumbang kepada perkembangan seksual lelaki dan fungsi seksual.
Finasteride menyekat enzim 5-alpha reduktase. Sekatan enzim ini mengurangkan tahap dihidrotestosteron dalam darah kira-kira 60% hingga 70% dan mengurangkan tahap dihidrotestosteron dalam kulit kepala dengan jumlah yang lebih besar.
Oleh kerana dihidrotestosteron menjejaskan banyak tisu, paras dihidrotestosteron yang berkurangan boleh menyebabkan beberapa kesan sampingan.
Kesan sampingan ubat finasteride
Kesan sampingan finasteride adalah:
- Mengurangkan keinginan seksual
- Disfungsi erektil
- Jumlah air mani berkurangan
- Gangguan ejakulasi
- Pembesaran payudara pada lelaki
- Mastalgia
- Kemurungan
- Kebimbangan
- Fikiran membunuh diri
- Sakit testis
- Kemandulan
- Kualiti sperma berkurangan
- Ruam kulit
- Gatal-gatal
- Bengkak pada bibir, muka, lidah, atau tekak
- Pening kepala
- Gejala seksual yang berterusan selepas berhenti mengambil ubat
- Keabnormalan enzim hati.
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Mengurangkan keinginan seksual
Dihydrotestosterone (DHT) memainkan peranan dalam keinginan seksual dan fungsi seksual. Finasteride merendahkan kepekatan dihidrotestosteron di seluruh badan.
Rangsangan hormon yang lebih rendah mengurangkan minat seksual pada sesetengah lelaki. Perubahan dalam pengeluaran neurosteroid otak juga boleh menyumbang. Neurosteroid membantu mengawal mood, keinginan seksual, dan fungsi otak.
Ujian klinikal melaporkan bahawa kira-kira 2.5% lelaki yang mengambil ubat finasteride mengalami penurunan keinginan seksual. Risiko paling tinggi semasa tahun pertama rawatan.
Untuk mengurangkan risiko, anda harus:
- Bincangkan faedah dan risiko dengan doktor anda sebelum rawatan
- Elakkan pengambilan alkohol yang berlebihan
- Bersenam dengan kerap
- Menguruskan tekanan
- Laporkan gejala yang berterusan dengan segera
Sesetengah lelaki bertambah baik selepas 4-5 bulan walaupun semasa meneruskan rawatan.
2. Disfungsi erektil
Dihydrotestosterone (DHT) membantu menyokong fungsi ereksi yang normal. Kepekatan dihidrotestosteron yang berkurangan boleh menjejaskan fungsi tisu zakar, isyarat oksida nitrik, dan fungsi saraf yang terlibat dalam ereksi.
Perubahan dalam keyakinan seksual dan kebimbangan juga boleh menyumbang kepada menyebabkan disfungsi erektil.
Kira-kira 6% lelaki yang mengambil ubat finasteride melaporkan disfungsi erektil.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Mengekalkan berat badan yang sihat
- Mengawal kencing manis dan penyakit kardiovaskular
- Berhenti menghisap tembakau
- Bersenam dengan kerap
- Bincangkan pelarasan dos dengan doktor anda.
Doktor kadangkala menetapkan ubat seperti Sildenafil atau Tadalafil apabila sesuai.
3. Jumlah air mani yang berkurangan dan gangguan ejakulasi
Kelenjar prostat dan vesikel mani menyumbang cecair kepada air mani. Dihidrotestosteron menyokong fungsi normal tisu-tisu ini. Tahap dihidrotestosteron yang berkurangan mengurangkan pengeluaran cecair.
Mekanisme ini boleh menyebabkan:
- Jumlah pancutan yang lebih kecil
- Ejakulasi tertangguh
- Kesukaran ejakulasi.
Kajian melaporkan gangguan ejakulasi pada kira-kira 1.5% lelaki yang mengambil ubat, mengurangkan jumlah air mani dalam kira-kira 2%.
Untuk mengatasi kesan sampingan ini, anda harus:
- Minum air secukupnya
- Bincangkan kebimbangan tentang kesuburan sebelum rawatan
- Pertimbangkan analisis air mani jika kesuburan adalah penting.
Ramai lelaki mengalami peningkatan selepas mereka berhenti mengambil ubat.
4. Kemandulan dan kualiti sperma berkurangan
Dihidrotestosteron mempengaruhi sistem pembiakan. Finasteride boleh mengurangkan jumlah sperma, motilitas sperma, jumlah air mani.
Kesan sampingan ini lebih besar pada lelaki yang sudah mempunyai masalah kesuburan.
Untuk mengurangkan risiko ini, anda harus:
- Maklumkan kepada doktor anda jika anda cuba hamil
- Pertimbangkan ujian air mani asas
- Pertimbangkan ubat alternatif jika kesuburan adalah keutamaan.
Ramai lelaki mengalami peningkatan dalam beberapa bulan selepas mereka berhenti menggunakan finasteride.
5. Pembesaran payudara pada lelaki
Pengurangan penukaran testosteron kepada dihidrotestosteron menyebabkan lebih banyak testosteron tersedia untuk ditukar kepada estrogen. Aktiviti estrogen yang lebih tinggi berbanding dengan aktiviti androgen boleh merangsang pertumbuhan tisu payudara.
Kira-kira 0.6% lelaki yang mengambil ubat mengalami pembesaran payudara.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Laporkan pembesaran payudara dengan segera
- Laporkan ketulan payudara dengan segera
- Jalani penilaian jika gejala berterusan.
Doktor mungkin mengesyorkan anda berhenti mengambil ubat jika gejala menjadi mengganggu.
6. Kemurungan dan perubahan mood
Sebab untuk kesan sampingan ini mungkin:
- Penghasilan neurosteroid yang diubah
- Perubahan dalam laluan isyarat otak
- Perubahan hormon mempengaruhi peraturan mood.
Neurosteroid membantu mengawal tindak balas tekanan, mood, dan kestabilan emosi.
Untuk mengelakkan kesan sampingan ini, anda harus:
- Pantau perubahan mood dengan teliti
- Maklumkan ahli keluarga tentang kemungkinan gejala
- Dapatkan rawatan perubatan jika anda mengalami kemurungan
- Dapatkan bantuan kecemasan segera jika terfikir untuk membunuh diri.
7. Sakit testis
Penyelidik tidak memahami sepenuhnya mekanisme kesan sampingan ini. Sebabnya mungkin:
- Perubahan hormon
- Isyarat saraf yang diubah
- Perubahan dalam fungsi tisu pembiakan.
Sakit testis bukanlah perkara biasa, berlaku dalam kurang daripada 1% lelaki yang mengambil ubat finasteride.
8. Ruam kulit dan tindak balas alahan
Sistem imun mungkin tersilap mengenal pasti finasteride atau metabolitnya sebagai bahan berbahaya. Tindak balas imun ini boleh menghasilkan ruam kulit, gatal-gatal, gatal-gatal, atau bengkak.
Reaksi alahan jarang berlaku. Reaksi alahan yang serius jarang berlaku.
Anda perlu berhenti mengambil ubat dan hubungi doktor anda jika ruam kulit berkembang. Dapatkan rawatan kecemasan jika anda mengalami bengkak muka atau kesukaran bernafas.
9. Gejala seksual yang berterusan selepas anda berhenti mengambil ubat
Sesetengah lelaki melaporkan gejala seksual yang berterusan selepas mereka berhenti mengambil ubat finasteride. Penyelidik kadangkala merujuk kepada keadaan ini sebagai sindrom post-finasteride.
Gejala yang dilaporkan ialah:
- Disfungsi erektil
- Mengurangkan keinginan seksual
- Sensasi alat kelamin berkurangan.
Penyelidik belum memahami sepenuhnya mekanisme kesan sampingan ini; mereka telah mencadangkan beberapa sebab:
- Perubahan neurosteroid jangka panjang
- Perubahan epigenetik
- Perubahan hormon yang berterusan.
Siapa yang tidak boleh mengambil ubat finasteride? Apakah ubat alternatif?
Wanita yang hamil atau mungkin hamil
Finasteride boleh mengganggu perkembangan janin lelaki.
Wanita hamil tidak boleh mengendalikan tablet finasteride yang hancur atau pecah.
Kanak-kanak
Doktor secara amnya tidak menetapkan finasteride untuk kanak-kanak kerana keselamatan dan keberkesanan belum ditetapkan.
Orang yang mengalami reaksi alahan yang teruk terhadap finasteride
Reaksi alahan sebelum ini meningkatkan risiko tindak balas masa depan.
Orang yang mempunyai kebimbangan yang ketara tentang kesuburan
Sesetengah lelaki yang secara aktif merancang konsepsi harus mempertimbangkan ubat alternatif kerana finasteride boleh menjejaskan parameter sperma.
Orang yang mempunyai sejarah kemurungan yang teruk atau pemikiran untuk membunuh diri
Sesetengah doktor menggunakan lebih berhati-hati kerana finasteride boleh menyumbang kepada kesan sampingan yang berkaitan dengan mood pada individu yang terdedah.
Ubat alternatif
1. Ubat alternatif untuk keguguran rambut corak lelaki
Minoxidil
Sebab:
- Ubat ini tidak menyekat dihidrotestosteron
- Ubat ini mempunyai risiko kesan sampingan seksual yang lebih rendah.
Minoxidil oral dos rendah
Sebab:
- Ubat ini bertindak dengan mekanisme yang berbeza
- Ubat ini boleh membantu pesakit yang tidak boleh bertolak ansur dengan finasteride.
Doktor hendaklah memantau tekanan darah kerana ubat ini boleh menjejaskan sistem kardiovaskular.
2. Ubat alternatif untuk pembesaran kelenjar prostat
Tamsulosin
Sebab:
- Ubat ini melegakan otot prostat dan leher pundi kencing
- Ubat ini meningkatkan aliran kencing dengan cepat
- Ubat ini tidak menurunkan paras dihidrotestosteron.
Alfuzosin
Sebab:
- Ubat ini memperbaiki gejala kencing
- Ubat ini tidak menyebabkan kesan buruk yang berkaitan dengan hormon.
Silodosin
Sebab:
- Ubat ini berkesan untuk gejala kencing
- Ubat ini bertindak dengan mekanisme yang berbeza daripada mekanisme finasteride.
