Fobia khusus ialah ketakutan yang mendalam terhadap, atau kebimbangan tentang, jenis objek atau situasi tertentu, seperti terbang atau labah-labah. Fobia dan gangguan berkaitan fobia adalah jenis gangguan kecemasan. Jenis gangguan kebimbangan berkaitan fobia lain termasuk gangguan kebimbangan sosial, agoraphobia dan gangguan kebimbangan perpisahan.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1051247494-6f8083ba12ac4b95add65c7a3265cb92.jpg)
SDI Productions / Getty Images
Pendekatan utama untuk merawat fobia khusus ialah sejenis terapi yang dipanggil terapi tingkah laku kognitif (CBT). Ubat-ubatan bukanlah pilihan rawatan biasa, tetapi dalam beberapa keadaan ia mungkin menjadi sebahagian daripada pelan rawatan.
Dianggarkan hanya kira-kira satu daripada 10 orang yang mempunyai fobia tertentu akhirnya akan menerima rawatan. Ini mungkin kerana ramai yang mengatasi dengan mengelak objek atau situasi fobia mereka berkaitan. Rawatan lebih berkemungkinan dalam situasi ini:
- Kes di mana gejala teruk dan melemahkan
- Untuk fobia tertentu seperti terbang, ruang tertutup, dan ketinggian
- Bagi mereka yang mempunyai pelbagai fobia
Terapi
Terapi tingkah laku kognitif biasanya akan disyorkan sebagai rawatan lini pertama. Khususnya, CBT berasaskan pendedahan ialah rawatan yang berkesan untuk gangguan kecemasan seperti fobia khusus.
Terapi Pendedahan
Terapi pendedahan melibatkan pendedahan kepada objek atau situasi yang mencetuskan fobia. Ini dilakukan secara berulang-ulang, biasanya secara berperingkat sepanjang tempoh masa, sehingga kesusahan berkurangan dengan ketara.
Semasa pendedahan, anda akan diarahkan untuk menahan diri daripada mengelak. Anda juga akan mempelajari cara mengurus dan membiasakan diri dengan ketakutan dan kebimbangan yang berkaitan dengan fobia itu.
Terapi pendedahan bertujuan untuk mengurangkan ketakutan dan mengurangkan pengelakan. Ini berlaku melalui pembelajaran bahawa ketakutan, kebimbangan, dan pengelakan tidak membantu dalam mengurangkan kebimbangan. Anda juga menyedari bahawa keputusan yang anda takuti adalah tidak tepat.
Contohnya, seseorang yang mengalami fobia khusus berkaitan ketinggian mungkin terdedah kepada situasi seperti berdiri di atas jambatan atau pergi ke puncak bangunan tinggi.
Sesi terapi mungkin melibatkan pendedahan kepada situasi sebenar atau khayalan. Mereka juga mungkin melibatkan penggunaan realiti maya (VR), juga dirujuk sebagai dalam pendedahan virtuo.
Semasa sesi terapi pendedahan VR, anda akan melihat sesuatu melalui cermin mata VR khas atau sistem berasaskan unjuran. Anda akan mendengar sesuatu sama ada melalui fon kepala atau pembesar suara. Sistem ini kemudiannya boleh diprogramkan untuk membantu anda secara langsung berhadapan dengan objek atau situasi yang berkaitan dengan fobia anda.
Ujian terkawal rawak (RCT) telah menemui hasil rawatan yang positif untuk terapi berasaskan pendedahan untuk gangguan kebimbangan, termasuk fobia. Jenis kajian ini secara rawak menetapkan subjek kepada kumpulan rawatan atau kumpulan kawalan yang tidak menerima rawatan. Hasilnya kemudian dibandingkan untuk melihat sama ada rawatan itu berkesan.
Pendedahan in vivo (kehidupan sebenar) secara sejarah dilihat sebagai lebih baik daripada pendedahan realiti maya. Tetapi baru-baru ini, terdapat bukti bahawa kedua-dua pendekatan adalah sama berkesan. Kajian 2019 terhadap ujian terkawal rawak tidak menemui bukti bahawa pendedahan VR adalah kurang berkesan berbanding pendedahan in vivo dalam rawatan fobia.
Walau bagaimanapun, terdapat beberapa kelemahan untuk terapi pendedahan. Satu adalah bahawa ia memerlukan pesakit untuk terbuka untuk dimasukkan ke dalam situasi yang sangat tertekan. Dianggarkan antara 13% dan 27% pesakit akan berhenti menghadiri terapi pendedahan.
Ubat Preskripsi
Tiada ubat pada masa ini diluluskan untuk rawatan fobia khusus oleh Pentadbiran Makanan dan Dadah (FDA).
Secara amnya dianggap bahawa ubat-ubatan sendiri adalah penggunaan terhad dalam rawatan fobia tertentu. Walau bagaimanapun, mereka mungkin dipertimbangkan dalam situasi tertentu, seperti jika pesakit tahan terhadap terapi berasaskan pendedahan atau jika terapi jenis itu tidak tersedia.
Fobia khusus juga mempunyai komorbiditi yang tinggi dengan gangguan kesihatan mental yang lain. Komorbiditi adalah di mana terdapat kehadiran dua atau lebih gangguan.
Khususnya, fobia sering berlaku dengan gangguan kecemasan, gangguan mood, dan gangguan penyalahgunaan bahan. Oleh itu, tidak jarang bagi mereka yang mempunyai fobia khusus untuk dirawat untuk gangguan ini juga.
Ubat-ubatan yang biasa digunakan untuk merawat gangguan kecemasan ialah antidepresan, ubat anti-kecemasan dan penyekat beta.
Antidepresan
Antidepresan digunakan untuk merawat kemurungan, tetapi ia juga boleh membantu untuk merawat gangguan kecemasan. Serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) dan serotonin-norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs) adalah antidepresan yang paling biasa digunakan sebagai rawatan lini pertama untuk kebimbangan.
Ini termasuk Prozac (fluoxetine), Celexa (citalopram), dan Effexor (venlafaxine).
Ubat Anti-Kecemasan
Ubat anti-kecemasan boleh membantu mengurangkan gejala kecemasan dan serangan panik dengan cepat. Yang paling biasa dipanggil benzodiazepin, yang merupakan sejenis sedatif. Ini termasuk Klonopin (clonazepam), Valium (diazepam), dan Ativan (lorazepam).
Ubat jenis ini mempunyai kedua-dua kebaikan dan kelemahan, dan tidak semua orang harus mengambilnya. Pastikan anda bercakap dengan pembekal penjagaan kesihatan anda tentang kebaikan dan keburukan sebelum memasukkannya ke dalam pelan rawatan anda.
Penyekat Beta
Penyekat beta paling kerap digunakan untuk merawat tekanan darah tinggi dan keadaan kardiovaskular yang lain. Tetapi penyekat beta seperti Inderal (propranolol) boleh diambil dalam tempoh masa yang singkat untuk membantu melegakan gejala fizikal kebimbangan, seperti degupan jantung yang cepat, gemetar, dan menggeletar.
Rawatan Tambahan
Seperti yang dinyatakan di atas, dipercayai bahawa ubat-ubatan sendiri adalah penggunaan terhad dalam rawatan fobia tertentu. Tetapi terdapat penyiasatan sama ada sesetengah ubat mungkin berkesan untuk meningkatkan rawatan terapi fobia tertentu apabila diambil bersama, sebelum atau selepas terapi pendedahan.
D-Cycloserine
Satu ubat yang telah diterokai ialah D-cycloserine (DCS), iaitu antibiotik yang digunakan untuk merawat tuberkulosis. Ia dianggap memberi kesan kepada reseptor tertentu, iaitu reseptor NMDA (N-methyl-D-aspartate), di bahagian otak yang dikaitkan dengan ketakutan.
Berbanding dengan merawat fobia secara langsung, ia nampaknya merangsang kawasan otak yang bertanggungjawab untuk tidak mempelajari tindak balas ketakutan.
Kajian awal mengenai penggunaannya untuk menambah terapi pendedahan menunjukkan janji. Walau bagaimanapun, kajian berskala lebih besar yang seterusnya belum menjadi konklusif.
Kajian sistematik 2017 melihat ujian klinikal rawak dua buta DCS sebagai strategi penambahan untuk CBT berasaskan pendedahan. Pengulas melihat subjek yang didiagnosis mempunyai fobia khusus, gangguan kecemasan sosial, gangguan panik dengan atau tanpa agoraphobia, gangguan obsesif-kompulsif, atau gangguan tekanan selepas trauma (PTSD).
Kajian itu mendapati bukti bahawa penggunaan jangka pendek D-cycloserine sebagai penambahan CBT berasaskan pendedahan adalah lebih baik daripada plasebo, tetapi kesannya terhadap gejala adalah kecil.
Glukokortikoid
Pilihan rawatan lain untuk fobia tertentu yang sedang diterokai ialah glukokortikoid. Ini adalah sejenis hormon steroid yang mengawal tindak balas imun, keradangan dan tekanan sementara juga berpotensi menjejaskan proses pembelajaran dan ingatan.
Mereka juga dianggap mempunyai peranan dalam pemprosesan kepupusan ketakutan, yang mana terapi pendedahan tingkah laku terhadap gangguan kecemasan dipercayai bergantung kepada. Oleh itu, penggunaan glukokortikoid untuk meningkatkan hasil terapi telah diterokai.
Percubaan rawak 2011 memberikan 20 mg kortisol satu jam sebelum pendedahan realiti maya kerana takut ketinggian. Penyelidik mendapati ini meningkatkan keberkesanan rawatan berbanding terapi pendedahan terkawal plasebo.
Rawatan Alternatif
Beberapa rawatan alternatif dianggap berguna dalam rawatan fobia tertentu dan gangguan berkaitan fobia lain.
Hipnoterapi
Hypnotherapy melibatkan diinduksi ke dalam keadaan kesedaran yang diubah (hipnosis) di mana pesakit lebih terbuka kepada cadangan.
Walaupun ia adalah rawatan yang popular, penyelidikan tentang keberkesanannya dalam merawat fobia tertentu adalah sangat terhad. Walau bagaimanapun, terdapat beberapa keadaan di mana penggunaannya, bersama terapi lain, telah menjadi sebahagian daripada pemulihan yang berjaya.
Ubat-ubatan Herba
Ubat herba yang paling banyak dikaji berhubung dengan gangguan kecemasan ialah sebatian yang dipanggil kava. Ini berasal dari tumbuhan kava kava, yang merupakan ahli keluarga lada.
Beberapa bukti klinikal menunjukkan bahawa kava mungkin berkesan dalam melegakan beberapa jenis kebimbangan. Kajian sistematik 2018 terhadap ujian klinikal rawak menyatakan bahawa kava mungkin berguna untuk kegunaan jangka pendek dalam kebimbangan, tetapi tidak seharusnya menggantikan ubat anti-kecemasan jangka panjang yang telah ditetapkan.
Adalah penting untuk mengetahui bahawa tidak semua orang perlu mengambil kava dan ia diketahui mempunyai beberapa kesan sampingan yang teruk. Ia telah dikaitkan dengan risiko kecederaan hati yang teruk dan boleh menyebabkan gangguan pencernaan, sakit kepala, pening dan kesan sampingan yang lain. Kava juga mungkin mempunyai risiko khusus jika diambil semasa mengandung atau semasa menyusu.
Anda harus berbincang dengan profesional penjagaan kesihatan anda tentang sebarang pendekatan kesihatan pelengkap yang anda gunakan atau ingin gunakan. Bersama-sama, anda boleh memastikan anda membuat keputusan termaklum mengenai pelan rawatan anda.
Ringkasan
Rawatan lini pertama untuk fobia khusus ialah terapi pendedahan. Ubat preskripsi tidak dianggap berkesan sebagai satu-satunya rawatan. Tetapi antidepresan, ubat anti-kecemasan dan penyekat beta mungkin digunakan sebagai tambahan kepada terapi atau untuk merawat keadaan komorbid.
Rawatan dengan D-cycloserine dan glucocorticoids telah dikaji untuk melihat sama ada ia boleh meningkatkan terapi. Rawatan alternatif seperti hipnoterapi dan kava juga telah dikaji.
Jika anda bergelut dengan fobia tertentu, rawatan berkesan tersedia. Walaupun mengelak boleh berguna bagi sesetengah orang yang mempunyai fobia tertentu, ia boleh merosakkan jika ia melibatkan perubahan hidup anda secara mendadak. Mendapatkan rawatan daripada profesional perubatan boleh membantu anda menjalani kehidupan yang lebih sihat dan kurang ketat.
Jika anda mempunyai orang tersayang yang mengalami fobia tertentu, ingat bahawa ia adalah keadaan kesihatan mental. Mereka tidak dapat mengawal gejala yang mereka alami. Sokong mereka untuk kekal dengan pelan rawatan mereka. Ini akan meningkatkan peluang mereka untuk pemulihan yang berjaya.
