Keracunan karbon monoksida berlaku apabila anda menghirup terlalu banyak karbon monoksida (CO), gas tidak berwarna dan tidak berbau yang dihasilkan oleh pembakaran bahan api. Gejala termasuk sakit kepala, pening, lemah, muntah, sakit dada, dan kekeliruan. Pendedahan yang berlebihan kepada CO boleh menyebabkan ketidakteraturan degupan jantung yang teruk, sawan, tidak sedarkan diri, dan juga kematian.
Keracunan karbon monoksida agak biasa di AS, dengan kira-kira 20,000 kemasukan ke bilik kecemasan setiap tahun. Ia boleh dielakkan sebahagian besarnya dengan penggera karbon monoksida yang murah namun berkesan dipasang di rumah.
Keracunan karbon monoksida boleh didiagnosis dengan CO-oximeter, alat bukan invasif yang mengukur sebatian CO dalam darah. Rawatan biasanya melibatkan oksigen bertekanan yang dihantar melalui topeng tidak beredar. Kes yang teruk mungkin memerlukan rawatan di ruang oksigen hiperbarik.
:max_bytes(150000):strip_icc()/carbon-monoxide-poisoning-3885555_final-4f1e13cc579241aeaee6df0d8d24eb8b.png)
Gejala Keracunan Karbon Monoksida
Keracunan karbon monoksida akan nyata dengan gejala yang berpunca daripada bahagian badan yang paling memerlukan oksigen iaitu jantung dan sistem saraf pusat (CNS). Gejala awal biasanya termasuk loya, rasa tidak enak badan, keletihan, dan sakit kepala yang membosankan tetapi berterusan.
Apabila CO terus terkumpul dalam aliran darah, kekurangan oksigen dalam tisu akan mencetuskan simptom yang semakin teruk, termasuk:
- Pening
- Sesak nafas (dispnea)
- Sakit dada
- muntah-muntah
- Kadar jantung tidak teratur (aritmia) atau kadar denyutan jantung yang cepat (takikardia)
- Gaya berjalan yang tidak menentu
- Kekeliruan
- Penurunan kadar pernafasan
- Kurangkan kadar denyutan jantung
- Delirium
- sawan
- Tidak sedarkan diri
Kematian paling kerap berlaku akibat penangkapan pernafasan.
Walaupun selepas seseorang dirawat untuk keracunan CO, terdapat risiko komplikasi neurologi jangka panjang dan juga kekal, termasuk masalah ingatan, kerengsaan, kemurungan, gangguan pertuturan, kehilangan penglihatan separa, demensia dan gejala seperti penyakit Parkinson.
Punca
Karbon monoksida mudah masuk ke dalam badan melalui paru-paru. Apabila CO dipindahkan ke dalam aliran darah, ia akan mengikat hemoglobin, protein dalam sel darah merah yang bertanggungjawab untuk mengangkut oksigen ke seluruh badan. Dengan berbuat demikian, CO menghalang oksigen daripada sampai ke tisu dan sel yang memerlukannya untuk terus hidup.
Karbon monoksida adalah hasil sampingan semulajadi daripada pembakaran. Kebanyakan kes keracunan berpunca daripada penyedutan gas kerana ia cepat terkumpul di dalam ruang tertutup (biasanya disebabkan oleh pengudaraan yang rosak).
Sumber Biasa CO Termasuk:
- Dapur yang membakar kayu
- Kebakaran rumah
- Asap ekzos kenderaan
- Dapur gas atau propana dan gril
- Pemanggang arang dan hibachi
- Pemanas ruang propana, minyak tanah atau gas yang tidak berventilasi
- Penjana elektrik berkuasa gas
- Pengering pakaian gas
Menunggang di belakang trak pikap adalah punca biasa keracunan karbon monoksida pada kanak-kanak. Begitu juga, melahu kereta anda pada musim sejuk boleh meracuni penumpang jika paip ekzos tersumbat dengan salji. Malah, sebarang penembusan dalam manifold ekzos kereta atau bot boleh membenarkan CO membanjiri bahagian dalam.
Keracunan karbon monoksida juga mungkin berlaku secara sengaja. Menurut penyelidikan yang diterbitkan dalam Annals of the American Thoracic Society, 831 kes bunuh diri pada tahun 2014 adalah akibat keracunan karbon monoksida, sama ada daripada asap ekzos kenderaan atau sumber bahan api yang mudah terbakar di dalam rumah.
Dengan itu dikatakan, bunuh diri dengan kaedah ini telah menurun sejak 1975 apabila undang-undang persekutuan menetapkan pemasangan penukar pemangkin dalam semua kenderaan bermotor.
Diagnosis
Melainkan karbon monoksida diiktiraf sebagai punca simptom anda, ia mungkin salah didiagnosis apabila anda mula-mula tiba di bilik kecemasan. Oleh itu, adalah penting untuk menasihati doktor ER tentang syak wasangka anda jika anda percaya CO terlibat.
Diagnosisnya agak mudah. Ia melibatkan probe bukan invasif, dipanggil CO-oximeter, yang boleh diletakkan pada jari, jari kaki atau bahagian badan anda yang lain. Oksimeter mengandungi dua diod yang memancarkan pancaran cahaya dengan panjang gelombang yang berbeza. Jumlah cahaya yang diserap oleh tisu boleh memberitahu doktor berapa banyak carboxyhemoglobin (sebatian yang dicipta oleh pengikat CO dan hemoglobin) dalam darah.
Dalam keadaan biasa, anda akan mempunyai kurang daripada 5% karboksihemoglobin berbanding hemoglobin bebas.Secara amnya, keracunan berlaku jika tahapnya melebihi 10%. Kematian boleh berlaku pada tahap melebihi 25%.
Oksimeter nadi biasa tidak berguna kerana ia tidak dapat membezakan antara karboksihemoglobin dan oksihemoglobin (sebatian yang dicipta oleh pengikatan oksigen dan hemoglobin).
Rawatan
Jika keracunan karbon monoksida disyaki, tindakan pertama ialah mengeluarkan diri anda dan orang lain daripada sumber CO. Walaupun simptomnya ringan, rawatan perubatan kecemasan perlu dicari.
Rawatan mungkin melibatkan pemberian oksigen bertekanan melalui topeng tidak beredar. Dengan meningkatkan paras oksigen dalam darah, CO boleh dibersihkan daripada badan empat kali lebih cepat daripada dengan sendiri.Pengoksigenan sebenarnya boleh memecahkan carboxyhemoglobin dan membebaskan hemoglobin kembali ke dalam aliran darah.
Dalam kes yang teruk, ruang hiperbarik boleh digunakan, yang boleh menyampaikan 100% oksigen dalam persekitaran tekanan tinggi. Oksigen hiperbarik membersihkan CO daripada darah hampir empat kali lebih cepat daripada oksigen yang dihantar pada tekanan atmosfera biasa.Ia juga membolehkan oksigen memintas sebahagian hemoglobin dan dihantar terus ke tisu.
Selain oksigen, rawatan lain mungkin diperlukan, termasuk:
- Sokongan hayat jantung untuk merawat aritmia berbahaya
- Cecair intravena untuk merawat hipotensi
- Natrium bikarbonat intravena untuk merawat asidosis metabolik (pengumpulan asid dalam darah akibat fungsi buah pinggang yang ditindas)
- Valium (diazepam) atau Dantrium (dantrolene) untuk merawat sawan
- Ubat vasopressor untuk menyempitkan saluran darah dan menstabilkan aktiviti jantung yang tertekan
Pencegahan
Cara pencegahan yang paling berkesan di rumah ialah penggera karbon monoksida. Ia mudah didapati dalam talian dan di kebanyakan kedai perkakasan, dalam julat harga daripada $20 untuk monitor pemalam hingga $80 untuk gabungan penggera CO/asap.
Suruhanjaya Keselamatan Produk Pengguna AS (CPSC) mengesyorkan bahawa setiap rumah mempunyai sekurang-kurangnya satu pengesan CO dan sebaik-baiknya satu untuk setiap tingkat.
Antara petua keselamatan lain yang disyorkan:
- Pastikan peralatan gas anda dibuang dengan betul.
- Sediakan sistem pemanasan, pemanas air dan sebarang peralatan pembakaran gas atau arang batu anda diservis oleh juruteknik setiap tahun.
- Jangan sekali-kali menggunakan penjana elektrik di dalam rumah, garaj, atau kurang daripada 20 kaki dari mana-mana tingkap, pintu atau bolong.
- Periksa dan bersihkan cerobong asap anda setiap tahun.
- Buka peredam perapian sebelum menyalakan api dan selepas ia dipadamkan.
- Jangan sekali-kali menggunakan ketuhar gas untuk memanaskan rumah anda.
- Jangan biarkan kereta terbiar di dalam garaj.
- Ketahui gejala keracunan karbon monoksida.
Jika penggera karbon monoksida anda berbunyi, jangan sekali-kali menganggap ia penggera palsu walaupun anda tiada simptom. Oleh kerana CO tidak berasa dan tidak berbau, anda perlu menganggap bahawa risikonya adalah nyata dan mengambil tindakan yang sewajarnya.
Pertama sekali, jangan cari punca gas. CPSC sebaliknya mengesyorkan agar anda:
- Segera bergerak keluar ke udara segar.
- Hubungi jabatan bomba, perkhidmatan kecemasan, atau 911.
- Lakukan kiraan kepala untuk menyemak untuk memastikan semua orang diambil kira.
- Jangan masuk semula ke dalam bangunan sehingga pihak kecemasan memberi anda kebenaran untuk berbuat demikian.
