Tetracycline ialah ubat antibiotik yang mantap yang telah digunakan oleh doktor selama beberapa dekad untuk merawat pelbagai jangkitan bakteria. Tetracycline boleh merawat jerawat, jangkitan pernafasan, jangkitan saluran kencing, jangkitan seksual, atau penyakit zoonosis tertentu. Ubat ini berkesan terhadap banyak bakteria, walaupun rintangan telah mengurangkan kegunaannya di beberapa kawasan.
Ubat tetracycline juga dijual di bawah nama dagang Sumycin atau Achromycin.
Tetracycline boleh didapati dalam bentuk oral (kapsul, tablet, sirap), bentuk topikal, dan bentuk intravena.
Mekanisme tindakan tetracycline
Tetracycline berfungsi dengan menghalang sintesis protein bakteria. Molekul tetrasiklin memasuki sel bakteria dan mengikat subunit ribosom 30S. Pengikatan ini menyekat perlekatan pemindahan asid ribonukleik ke ribosom. Akibatnya, bakteria tidak dapat menambah asid amino baru kepada rantaian protein yang semakin meningkat.
Mekanisme ini menghentikan pertumbuhan bakteria dan bukannya membunuh bakteria secara langsung. Kesan ini dikenali sebagai kesan bakteriostatik. Sistem imun anda kemudian membersihkan jangkitan.
Kesan sampingan tetrasiklin
Kesan sampingan tetrasiklin adalah:
- Kerengsaan gastrousus (loya, muntah, cirit-birit)
- Kerengsaan dan ulser esofagus
- Fotosensitiviti (peningkatan sensitiviti kepada cahaya matahari)
- Perubahan warna gigi dan hipoplasia enamel
- Kesan pada pertumbuhan tulang
- Ketoksikan hati
- Ketoksikan buah pinggang
- Gejala vestibular (pening, ketidakseimbangan)
- Reaksi kulit (ruam)
- Superinfeksi (seperti jangkitan kulat)
- Hipertensi intrakranial (jarang tetapi serius).
Seterusnya, kami menerangkan kesan sampingan dan membimbing anda tentang cara mengelakkan atau mengurangkannya.
1. Kerengsaan gastrousus (loya, muntah, cirit-birit)
Tetracycline merengsakan lapisan perut dan usus. Kerengsaan ini berlaku kerana ubat secara langsung menjejaskan sel mukosa dan mengubah flora usus normal.
Gejala gastrousus berlaku pada kira-kira 12% orang yang mengambil ubat tetrasiklin.
Untuk mengurangkan kesan sampingan ini, anda harus mengambil ubat tetrasiklin dengan segelas air penuh. Anda harus mengelak daripada berbaring serta-merta selepas mengambil ubat. Anda boleh mengambil ubat dengan makanan jika doktor anda membenarkan, walaupun makanan mungkin mengurangkan sedikit penyerapan ubat.
2. Kerengsaan dan ulser esofagus
Kesan sampingan ini berlaku apabila kapsul atau tablet kekal di dalam esofagus. Ubat ini larut secara tempatan dan menyebabkan kerengsaan kimia.
Anda harus menelan ubat dengan sekurang-kurangnya 200 hingga 250 mililiter air. Anda harus kekal tegak selama sekurang-kurangnya 30 minit selepas mengambil ubat.
3. Fotosensitiviti
Tetracycline meningkatkan sensitiviti kulit kepada sinaran ultraungu. Kesan ini berlaku kerana molekul tetracycline menyerap cahaya ultraviolet dan menjana spesies oksigen reaktif yang merosakkan sel kulit.
Fotosensitiviti berlaku pada kira-kira 5% orang yang mengambil ubat tetrasiklin.
Anda harus mengelakkan cahaya matahari langsung, gunakan pelindung matahari dengan faktor perlindungan yang tinggi. Anda harus memakai pakaian pelindung apabila anda berada di luar rumah.
4. Perubahan warna gigi dan hipoplasia enamel
Tetracycline mengikat ion kalsium dalam pembentukan gigi. Pengikatan ini membawa kepada pemendapan dalam tisu pergigian, yang menyebabkan perubahan warna gigi kekal kepada kuning, kelabu atau coklat. Proses ini juga mengganggu pembentukan enamel.
Kesan sampingan ini berlaku dalam sebahagian besar kanak-kanak yang terdedah kepada tetrasiklin, terutamanya dengan penggunaan ubat yang berulang atau berpanjangan.
Anda tidak boleh menggunakan ubat ini semasa peringkat perkembangan gigi. Sekatan ini dikenakan kepada kanak-kanak di bawah umur 8 tahun dan wanita hamil.
5. Kesan kepada pertumbuhan tulang
Tetracycline mengikat kalsium dalam tulang yang sedang membesar. Pengikatan ini boleh melambatkan pertumbuhan tulang buat sementara waktu.
Anda harus mengelak daripada menggunakan ubat ini untuk kanak-kanak kecil melainkan tiada ubat alternatif yang lebih selamat wujud.
6. Ketoksikan hati
Dos tetrasiklin yang tinggi boleh menjejaskan fungsi mitokondria dalam sel hati. Kemerosotan ini membawa kepada perubahan lemak dan kecederaan hati.
Ketoksikan hati yang teruk jarang berlaku, berlaku dalam kurang daripada 1% orang yang mengambil ubat tetrasiklin, tetapi risiko meningkat semasa kehamilan dan dengan dos yang tinggi.
Untuk mengelakkan kesan sampingan ini, anda harus mengelakkan dos yang tinggi melainkan ditetapkan. Anda perlu memaklumkan kepada doktor anda jika anda mempunyai penyakit hati.
7. Ketoksikan buah pinggang
Tetracycline boleh memburukkan fungsi buah pinggang dengan meningkatkan bahan buangan nitrogen dalam darah.
Kesan sampingan ini jarang berlaku tetapi lebih berkemungkinan berlaku pada orang yang mempunyai penyakit buah pinggang yang sedia ada.
Anda harus berhati-hati jika anda mengalami gangguan buah pinggang. Doktor anda mungkin melaraskan dos atau memilih ubat antibiotik lain.
8. Gejala vestibular
Tetracycline boleh menjejaskan telinga dalam, yang mengawal keseimbangan. Kesan ini membawa kepada pening atau sensasi berputar.
Gejala ini lebih biasa dengan ubat-ubatan yang berkaitan seperti doxycycline, tetapi ia masih boleh berlaku.
9. Tindak balas kulit
Tetracycline boleh mencetuskan tindak balas imun pada kulit, yang membawa kepada ruam atau gatal-gatal.
Reaksi kulit berlaku pada kira-kira 3% orang yang mengambil ubat ini.
Anda perlu berhenti mengambil ubat dan dapatkan nasihat perubatan jika ruam kulit muncul.
10. Superinfeksi
Tetracycline mengganggu flora bakteria normal. Gangguan ini membolehkan kulat atau bakteria tahan tumbuh secara berlebihan.
Kesan sampingan ini jarang berlaku. Anda harus menggunakan ubat hanya seperti yang ditetapkan. Anda perlu melaporkan gejala seperti sariawan mulut atau gatal-gatal faraj.
11. Hipertensi intrakranial
Keadaan yang jarang berlaku ini melibatkan peningkatan tekanan di dalam tengkorak. Kesan sampingan ini mungkin disebabkan oleh perubahan dinamik cecair serebrospinal.
Kesan sampingan ini jarang berlaku. Anda mesti mendapatkan rawatan perubatan segera jika anda mengalami sakit kepala yang teruk, perubahan penglihatan, atau loya.
Siapa yang tidak boleh menggunakan tetracycline? Apakah ubat alternatif?
Orang berikut harus mengelak daripada menggunakan tetracycline.
1. Wanita mengandung
Tetracycline boleh membahayakan perkembangan tulang dan gigi janin. Ubat ini juga boleh menyebabkan ketoksikan hati semasa kehamilan.
Ubat alternatif untuk wanita hamil ialah amoxicillin, azithromycin. Ubat alternatif ini lebih selamat untuk perkembangan janin.
2. Kanak-kanak di bawah umur 8 tahun
Tetracycline boleh menyebabkan perubahan warna gigi kekal dan menjejaskan pertumbuhan tulang.
Ubat alternatif untuk kanak-kanak di bawah umur 8 tahun ialah amoksisilin, cephalexin. Ubat antibiotik ini tidak mengikat kalsium dalam tisu yang sedang berkembang.
3. Orang yang mempunyai penyakit hati yang teruk
Tetracycline boleh memburukkan fungsi hati.
Ubat alternatif untuk mereka ini ialah doxycycline (gunakan dengan berhati-hati), azithromycin. Ubat-ubatan ini lebih selamat untuk hati apabila ia digunakan dengan sewajarnya.
4. Orang yang mengalami masalah buah pinggang
Tetracycline boleh mengumpul dan memburukkan fungsi buah pinggang.
Ubat alternatif untuk mereka ini ialah doxycycline (ubat ini dipilih kerana ia disingkirkan dengan cara yang berbeza).