Sakit di tumit selepas bangun tidur: punca dan rawatan

Ramai orang merasakan sakit yang tajam di tumit mereka apabila mereka mengambil langkah pertama mereka pada waktu pagi. Kesakitan biasanya berkurangan dengan aktiviti tetapi mungkin kembali selepas berdiri untuk jangka masa yang lama, atau selepas berdiri dari duduk. Sakit di tumit selepas bangun tidur selalunya disebabkan oleh plantar fasciitis, tetapi juga mungkin disebabkan oleh sebab lain.

Penyebab biasa sakit tumit selepas bangun tidur

1. Plantar fasciitis
2. Tendinitis Achilles
3. Taji tumit
4. Sindrom terowong Tarsal
5. Patah tekanan
6. Sakit sendi
7. Perangkap saraf

1. Plantar fasciitis

Plantar fasciitis berlaku akibat keradangan atau mikrokoyak pada plantar fascia, jalur tebal tisu yang menghubungkan tulang tumit ke jari kaki. Fascia plantar menyokong lengkungan kaki dan menyerap kejutan semasa aktiviti. Penggunaan berlebihan, seperti berdiri lama, berlari, atau memakai kasut yang tidak menyokong, memberikan tekanan yang berlebihan pada fascia. Ini membawa kepada microtears dan keradangan.

Rehat semalaman membolehkan fascia mengetatkan, dan langkah pertama pada waktu pagi meregangkan tisu yang meradang, menyebabkan kesakitan.

simptom:

• Terasa sakit di tumit apabila bangun.
• Kesakitan berkurangan selepas berjalan tetapi mungkin kembali selepas berehat berpanjangan.

Diagnosis:

• Penilaian klinikal berdasarkan simptom dan pemeriksaan fizikal (palpasi tumit).
• Ujian pengimejan (ultrasound atau MRI) untuk mengesahkan keradangan jika perlu.

Rawatan plantar fasciitis:

• Senaman regangan: Regangan lembut untuk otot betis dan plantar fascia.
• Orthotics: Penggunaan penyokong lengkung atau cawan tumit.
• Ubat-ubatan: Ubat anti-radang bukan steroid (NSAIDs).
• Terapi fizikal: Teknik untuk menguatkan otot sekeliling.
• Kes yang teruk: Suntikan kortikosteroid atau, jarang sekali, pembedahan.

2. Achilles tendinitis

Tendinitis Achilles berpunca daripada penggunaan berlebihan atau ketegangan pada tendon Achilles. Tendon Achilles menghubungkan otot betis ke tulang tumit. Keradangan berkembang, dan kekakuan bertambah teruk selepas tempoh tidak aktif, seperti tidur.

Gejala: Sakit dan kekakuan di sepanjang tendon Achilles.

Diagnosis:

• Pemeriksaan klinikal untuk kesakitan atau bengkak.
• Ultrasound atau MRI untuk mengesan kerosakan tendon.

Rawatan tendinitis Achilles:

• Rehat dan ais: Mengurangkan keradangan.
• Angkat tumit: Mengurangkan ketegangan pada tendon.
• Latihan regangan dan pengukuhan: Fokus pada betis dan tendon Achilles.
• Kes kronik: Terapi atau pembedahan plasma kaya platelet (PRP).

3. Taji tulang tumit

Taji tulang tumit ialah bahagian tulang yang terbentuk di bahagian bawah tumit akibat tekanan jangka panjang pada plantar fascia dan tisu sekeliling. Taji tulang tumit sering dikaitkan dengan plantar fasciitis tetapi juga boleh menyebabkan ketidakselesaan yang berasingan.

simptom:

• Sakit apabila tekanan dikenakan pada tumit.
• Sakit yang bertambah teruk dengan berjalan atau berdiri.

Diagnosis:

• X-ray untuk menggambarkan taji tulang.

Rawatan taji tulang tumit:

• Orthotics: Untuk kusyen tumit dan mengurangkan tekanan.
• Regangan: Untuk melegakan ketegangan pada plantar fascia.
• Pembedahan: Dalam kes yang jarang berlaku, untuk membuang taji.

4. Sindrom terowong Tarsal

Sindrom terowong tarsal berlaku disebabkan oleh mampatan saraf tibial semasa ia melalui terowong tarsal berhampiran buku lali. Saraf tibial boleh menjadi termampat kerana bengkak akibat kecederaan seperti buku lali terseliuh, kaki rata (yang meregangkan dan memampatkan saraf), atau keadaan yang menduduki ruang seperti urat varikos, sista, atau tisu parut.

Sindrom terowong Tarsal boleh menyebabkan rasa sakit dan kebas, terutamanya yang ketara pada waktu pagi.

simptom:

• Rasa terbakar atau kesemutan di tumit dan lengkung.
• Sakit yang bertambah teruk dengan berdiri atau aktiviti yang berpanjangan.

Diagnosis:

• Kajian pengaliran saraf dan elektromiografi (EMG).
• Pemeriksaan fizikal untuk mencari kawasan mampatan saraf.

Rawatan sindrom terowong tarsal:

• Orthotics: Untuk melegakan tekanan pada saraf tibial.
• Ubat anti-radang: Untuk mengurangkan bengkak.
• Pembedahan: Untuk kes yang teruk atau berterusan untuk menyahmampat saraf.

5. Kepatahan tekanan

Patah tekanan adalah keretakan kecil pada tulang tumit yang disebabkan oleh daya berulang atau penggunaan berlebihan.

Aktiviti berimpak tinggi seperti berlari, melompat atau berbaris boleh mencetuskan keretakan mikro pada tulang. Kecederaan ini selalunya mengakibatkan kesakitan yang bertambah teruk selepas berehat akibat kekejangan pada tisu sekeliling.

Diagnosis:

• X-ray atau imbasan tulang untuk mengenal pasti patah tulang.

Rawatan patah tulang tekanan:

• Rehat: Elakkan aktiviti yang menekan tumit.
• Kasut pelindung: Untuk mengurangkan kesan.
• Kembali ke aktiviti secara beransur-ansur: Di bawah pengawasan.

6. Sakit sendi

Keadaan seperti rheumatoid arthritis atau osteoarthritis boleh menyebabkan keradangan pada sendi tumit atau tisu sekeliling, menyebabkan kesakitan pada waktu pagi.

simptom:

• Bengkak dan kehangatan sendi.
• Sakit yang berterusan walaupun semasa rehat.

Diagnosis:

• Ujian darah untuk mengesan penanda keradangan atau penyakit autoimun.
• Ujian pengimejan (X-ray, MRI) untuk mencari kerosakan sendi.

Rawatan arthritis

Ubat-ubatan: NSAID, ubat antirheumatik pengubahsuai penyakit (DMARDs).

Terapi fizikal: Untuk mengekalkan mobiliti sendi.

Kasut sokongan: Mengurangkan tekanan pada sendi terjejas.

7. Terperangkap saraf

Mampatan saraf di kawasan tumit, seperti saraf calcaneal medial, boleh menyebabkan kesakitan, sensasi kesemutan, atau kebas. Keadaan ini bertambah teruk selepas tempoh rehat.

Perangkap saraf berlaku akibat mampatan langsung atau kerengsaan saraf berhampiran tumit. Punca termasuk:

• Keabnormalan struktur, seperti taji tulang yang menekan saraf.
• Tisu parut akibat kecederaan sebelumnya.
• Bengkak akibat ketegangan atau keradangan berulang, seperti dalam plantar fasciitis atau Achilles tendinitis.
• Keadaan sistemik seperti diabetes boleh menyebabkan individu mengalami kerosakan saraf atau terperangkap.

Diagnosis:

• Penilaian klinikal dan ujian pengaliran saraf.

Rawatan perangkap saraf:

• Orthotics: Untuk mengurangkan mampatan saraf.
• Ubat-ubatan: Ubat anti-radang atau penghilang sakit neuropatik.
• Campur tangan pembedahan: Dalam kes yang teruk, untuk melepaskan saraf yang terperangkap.

Bilakah anda perlu pergi berjumpa doktor?

Dapatkan nasihat profesional penjagaan kesihatan jika sakit tumit:

• berterusan selama lebih daripada seminggu walaupun penjagaan di rumah;
• bertambah teruk atau disertai dengan bengkak, kemerahan, atau ketidakupayaan untuk menanggung berat badan;
• adalah teruk atau menjejaskan kedua-dua tumit secara serentak.