Perkara yang Anda Perlu Tahu Mengenai Osteoporosis Akibat Kortikosteroid

Kortikosteroid adalah salah satu jenis ubat steroid. Kadangkala istilah “steroid” digunakan secara bergantian dengan “kortikosteroid.”

Menurut American College of Rheumatology (ACR), lebih daripada 30 juta rakyat Amerika mungkin terjejas oleh penyakit yang biasa dirawat dengan kortikosteroid. Steroid seperti prednison digunakan sebagai terapi untuk banyak penyakit radang dan autoimun, termasuk:

• asma
• artritis reumatoid
• lupus
• penyakit radang usus

Mereka juga digunakan untuk merawat banyak keadaan alahan. Walaupun steroid secara amnya berkesan dalam merawat penyakit tersebut, ia juga merupakan penyebab paling biasa osteoporosis yang disebabkan oleh ubat.

Kortikosteroid dan Pengubahsuaian Tulang

Kortikosteroid menjejaskan metabolisme kalsium dan tulang dalam pelbagai cara:

• Steroid meningkatkan kadar semula jadi kerosakan tulang
• Steroid mengurangkan pembentukan tulang
• Steroid mengurangkan jumlah kalsium yang diserap oleh usus
• Steroid meningkatkan perkumuhan kalsium melalui buah pinggang

Steroid berfungsi secara langsung pada tisu sasaran dalam tulang untuk meningkatkan penyerapan dan mengurangkan pembentukan. Kesannya terhadap kalsium mengakibatkan peningkatan tidak langsung dalam kemusnahan dengan mencetuskan kelenjar paratiroid untuk meningkatkan rembesan hormon paratiroid (PTH). Keadaan ini dikenali sebagai hiperparatiroidisme sekunder. Tahap PTH yang tinggi menyebabkan kerosakan tulang meningkat, kerana badan cuba membetulkan tahap kalsium yang beredar rendah dengan melepaskan kalsium daripada tulang ke dalam darah.

Kortikosteroid juga boleh mengurangkan tahap hormon seks:

• estrogen (pada wanita)
• testosteron (pada lelaki)

Pengurangan yang terhasil dikaitkan dengan peningkatan kehilangan tulang.

Kortikosteroid juga menyebabkan kelemahan otot, yang boleh menyebabkan ketidakaktifan dan kehilangan tulang tambahan.

Corak Kehilangan Tulang

Terdapat dua jenis tisu tulang: kortikal dan trabekular.

• Tulang kortikal membentuk kulit luar tulang dan merangkumi 80% rangka.

• Tulang trabekular (baki 20%) terdapat di dalam tulang.

Setiap tulang dalam rangka mengandungi kedua-dua jenis tulang, tetapi perkadarannya berbeza-beza. Kortikosteroid terutamanya menyebabkan kehilangan tulang di kawasan rangka yang kaya dengan tulang trabekular, seperti tulang belakang.

Dos dan Tempoh

Kehilangan tulang berlaku paling cepat dalam 6 hingga 12 bulan pertama terapi dan bergantung kepada kedua-duanya:

• dos
• tempoh masa

Faktor risiko lain untuk osteoporosis mungkin mempunyai kesan tambahan terhadap kehilangan tulang, seperti:

• umur
• jantina
• penyakit yang mendasari

Sebagai contoh, lelaki tua yang menggunakan steroid mungkin mengalami kehilangan tulang yang lebih besar dan risiko patah tulang berbanding lelaki pertengahan umur. ACR menganggarkan bahawa tanpa langkah pencegahan, dianggarkan 25% individu yang menggunakan kortikosteroid jangka panjang akan mengalami patah tulang.

Dos kortikosteroid adalah peramal kuat risiko patah tulang. Walaupun tidak jelas sama ada terdapat ambang dos rendah di bawah yang mana kehilangan tulang tidak berlaku, kajian baru-baru ini mendapati steroid yang disedut mempunyai sedikit atau tiada kesan ke atas ketumpatan tulang apabila diberikan dalam dos standard dan selain daripada steroid sistemik.​

Pengurusan Osteoporosis

Osteoporosis yang disebabkan oleh steroid boleh dicegah dan dirawat. Menurut ACR, orang yang menggunakan kortikosteroid harus menjalani ujian ketumpatan mineral tulang. Ujian ini akan menyediakan ukuran asas untuk memantau perubahan seterusnya dalam jisim tulang. ACR juga mengesyorkan pengambilan harian sebanyak 1,500 mg. kalsium dan 400-800 IU vitamin D. Kalsium dan vitamin D boleh membantu mengekalkan keseimbangan kalsium dan paras hormon paratiroid yang normal, malah boleh mengekalkan jisim tulang pada sesetengah pesakit yang menggunakan terapi steroid dos rendah.

Ubat Osteoporosis

Ubat osteoporosis yang diluluskan oleh FDA untuk osteoporosis yang disebabkan oleh kortikosteroid termasuk:

• Actonel (Risedronate) untuk pencegahan dan rawatan
• Fosamax (Alendronate) untuk rawatan

Dalam pengguna kortikosteroid, kedua-dua ubat memberikan kesan yang baik pada ketumpatan mineral tulang belakang dan tulang pinggul dan dikaitkan dengan penurunan patah tulang belakang. Terapi estrogen dan Miacalcin (Calcitonin) boleh membantu mengekalkan jisim tulang tulang belakang pada wanita menopause menggunakan kortikosteroid, tetapi FDA juga tidak diluluskan untuk osteoporosis yang disebabkan oleh kortikosteroid.

Pengubahsuaian Gaya Hidup

• Menghapuskan merokok dan alkohol adalah penting dalam mengurangkan risiko osteoporosis yang disebabkan oleh steroid.

• Aktiviti fizikal dan senaman boleh membantu memelihara jisim tulang dan otot sambil meningkatkan kekuatan otot dan mengurangkan risiko jatuh.

• Pencegahan tergelincir dan jatuh adalah amat penting bagi individu warga emas dan bagi mereka yang mengalami kelemahan otot akibat steroid.

Langkah-langkah pencegahan osteoporosis harus dimulakan lebih awal, sebaik-baiknya pada permulaan terapi kortikosteroid. Pakar mengesyorkan menggunakan dos steroid yang paling rendah untuk tempoh masa yang sesingkat mungkin dan, apabila boleh, kortikosteroid yang disedut atau topikal harus digunakan.