Gambaran Keseluruhan dan Punca Gangguan Olfaktori

Apakah gangguan olfaktori? Apakah punca dysosmia (herotan dalam deria bau) dan mengapa ia berlaku? Mengapa ini sangat penting?

Penghidu dan Kepentingan Deria Bau Kita

Sukar untuk membayangkan hidup tanpa mengalami bau mawar, atau rasa kopi pagi. Olfaction, deria bau kita, memainkan peranan penting dalam hampir semua kehidupan.

Penghidu bukan sahaja membantu kita mengesan wangian di udara di sekeliling kita, tetapi ia juga penting dalam membantu kita menikmati perisa makanan. Anda mungkin pernah mendengar bahawa “rasa” terutamanya berbau, dan itu benar pada tahap yang besar. Deria bau yang rosak sangat mengganggu: kegembiraan makan dan minum mungkin hilang, dan kemurungan mungkin berlaku. Tambahan pula, terdapat bahaya yang berkaitan dengan kehilangan bau, termasuk ketidakupayaan untuk mengesan kebocoran gas atau makanan yang rosak.

Lebih daripada 2.7 juta orang di Amerika Syarikat mempunyai gangguan penciuman, dan ini mungkin dianggap remeh. Sesetengah orang telah mencadangkan bahawa kira-kira separuh daripada orang yang berumur 60 tahun ke atas mempunyai deria bau yang berkurangan.

Anatomi dan Fisiologi Penghidu (Deria Bau)

Di bahagian atas dan tengah hidung, terdapat kawasan sel kecil yang dipanggil mukosa olfaktori. Kawasan ini merembeskan beberapa bahan pelindung, seperti immunoglobulin (antibodi yang mengikat dengan bendasing seperti mikroorganisma), untuk menghalang patogen daripada memasuki kepala. Terdapat juga sejumlah besar protein, dipanggil reseptor, yang menangkap bahan kimia dalam persekitaran, atau bau. Setiap reseptor dianggap mempunyai bentuk khas yang sesuai dengan bau ini seperti kunci sesuai dengan kunci.

Reseptor penciuman hidup pada anggaran enam hingga sepuluh juta sel kemoreseptor penciuman dalam setiap rongga hidung. Reseptor baharu terbentuk sepanjang masa dewasa—salah satu daripada beberapa contoh bagaimana otak boleh membentuk sel saraf baharu sepanjang hayat. Apabila terdapat kesesuaian antara bahan kimia persekitaran dan reseptor pada sel pencium, sel saraf memancarkan isyarat terus ke otak pada mentol pencium.

Walaupun mentol olfaktori biasanya dianggap sebagai “saraf kranial pertama,” ia secara teknikalnya bukan saraf, tetapi sebahagian daripada otak itu sendiri. Isyarat yang dihantar dari mentol olfaktori bergerak ke bahagian khas korteks serebrum dan juga amygdala, yang merupakan bahagian otak yang terlibat dengan emosi. Dari korteks olfaktorius primer, isyarat dihantar ke bahagian lain otak, termasuk talamus dan hipotalamus.

Gangguan Bau

Terdapat beberapa istilah yang digunakan untuk menggambarkan pelbagai jenis gangguan bau. Ini termasuk:

• Dysomia: Gangguan deria bau. Dysosmia pula dipecahkan kepada dua jenis gangguan bau yang berasingan. Parosmia merujuk kepada perubahan dalam persepsi bau. Phantosmia, sebaliknya, merujuk kepada persepsi bau yang tidak hadir. Dengan parosmia, dan bau mungkin berbeza daripada yang anda alami pada masa lalu, atau anda kini mungkin mendapati bau yang menjijikkan yang anda nikmati sebelum ini. Dengan phantosmia, anda mungkin, sebagai contoh, menghidu unggun api apabila tiada api unggun hadir.

• Hyposmia: Keupayaan menurun untuk merasakan bau

• Anosmia: Ketidakupayaan sepenuhnya untuk menghidu bau

Punca Dysomia (Penyelewengan dalam Deria Bau)

Terdapat pelbagai faktor dan keadaan yang boleh menyebabkan dysosmia.

Penyebab yang paling biasa adalah penyakit hidung dan sinus: dengan menyumbat saluran hidung dan meradang tisu yang menerima molekul penciuman, jangkitan virus dan alahan mempunyai kesan ke atas deria bau kita yang hampir semua orang pernah alami pada suatu masa atau yang lain. Keadaan yang berkaitan dengan hidung, seperti polip hidung, sisihan septum, serta pembedahan dan kecederaan pada hidung (seperti rhinoplasty) boleh mengganggu deria bau.

Penyebab lain yang mungkin termasuk:

• Trauma Kepala: Kecederaan otak traumatik boleh memberi kesan kepada penciuman dalam pelbagai cara: hidung mungkin rosak, atau gentian saraf yang menghantar maklumat dari hidung ke otak mungkin dipotong atau terkoyak semasa kecederaan kepala. Trauma juga boleh merosakkan mentol pencium secara langsung yang mengesan molekul yang kita hidu.

• Tumor Otak: Kedua-dua tumor otak ganas dan jinak, terutamanya yang melibatkan mentol olfaktori atau lobus temporal, mungkin dikaitkan dengan perubahan dalam deria bau. Dalam sesetengah kes, kehilangan deria bau mungkin merupakan gejala pertama tumor otak malignan atau jinak.

• Toksin dalam Persekitaran: Produk tembakau dan asap mengurangkan deria bau. Toksin seperti ammonia, asid sulfurik, dan formaldehid boleh mengurangkan bau juga.

• Ubat-ubatan: Sesetengah ubat, terutamanya beberapa kelas ubat yang digunakan untuk mengawal tekanan darah tinggi mungkin mengganggu deria bau. Contohnya termasuk Procardia (nifedipine), Vasotec (enalapril), dan Norvasc (amlodipine).

• Sinaran Kepala dan Leher untuk Kanser

• Gangguan Neurologi: Lebih daripada 90 peratus penghidap penyakit Alzheimer mengalami kesukaran berbau, dan dysosmia juga biasa dalam penyakit Parkinson.

• Diabetes: Sama seperti kerosakan saraf yang boleh menyebabkan neuropati periferal dan retinopati dalam diabetes, kerosakan pada saraf yang terlibat dalam penghidu mungkin juga berlaku.

• Kekurangan Vitamin: Kekurangan zink atau kekurangan tiamin yang membawa kepada sindrom Wernicke-Korsakoff dikaitkan dengan kehilangan deria bau.

Deria bau juga biasanya berkurangan melalui kedua-dua penuaan semula jadi, dan dalam penyakit degeneratif seperti demensia. Walaupun mentol olfaktori dewasa pada dewasa muda mempunyai kira-kira 60,000 neuron mitral, kedua-dua bilangan neuron mitral dan diameter nukleusnya berkurangan secara mendadak dengan usia.

Dalam kira-kira satu daripada lima orang yang mengalami gangguan penciuman, puncanya adalah “idiopatik,” bermakna tiada punca khusus ditemui.

Diagnosis Gangguan Olfaktori

Diagnosis gangguan penciuman selalunya bermula dengan sejarah yang teliti dan peperiksaan fizikal. Pemeriksaan fizikal boleh mencari bukti jangkitan virus atau polip hidung. Sejarah yang teliti mungkin mendedahkan kemungkinan pendedahan toksik.

Ujian yang dikenali sebagai Ujian Pengecaman Bau Universiti Pennsylvania boleh dilakukan untuk menilai sama ada hiperosmia atau anosmia benar-benar wujud. Memandangkan terdapat banyak punca yang mungkin bermula daripada gangguan otak kepada punca pemakanan, dan banyak lagi, ujian lanjut akan bergantung pada banyak faktor.

Rawatan dan Mengatasi Kehilangan Deria Bau

Tiada sebarang rawatan khusus yang boleh membalikkan perubahan dalam deria bau. Kadang-kadang, disomia diselesaikan dengan sendirinya dalam masa. Penyelidik telah menilai penggunaan suplemen vitamin A dan zink dos tinggi, tetapi setakat ini, ini nampaknya tidak berkesan. Latihan penciuman sedang dinilai dan nampaknya menjanjikan dalam kajian awal.

Oleh itu, mengatasi adalah matlamat utama rawatan. Bagi mereka yang tidak mempunyai deria bau, langkah keselamatan seperti memastikan anda mempunyai penggera kebakaran adalah penting. Kaunseling pemakanan mungkin membantu kerana sesetengah makanan dan rempah ratus yang berkemungkinan besar merangsang reseptor (kemoreseptor trigeminal dan olfaktori.)

Ikhtisar Mengenai Bau dan Gangguan Yang Menjejaskan Deria Bau Kita

Kepentingan deria bau dan rasa umumnya kurang dihargai dalam masyarakat seharian. Walaupun saraf olfaktori dilabelkan saraf kranial nombor satu, menunjukkan kepentingan penghidu, dalam praktiknya deria bau jarang diuji (walaupun oleh pakar neurologi.) Walaupun benar bahawa sistem penciuman pada manusia agak kecil berbanding mamalia lain, bau. kedua-duanya membantu kita menikmati kehidupan, dan melindungi kita daripada toksin dalam persekitaran.