Apakah Sarkoma Kaposi?

Kaposi sarcoma (KS) ialah sejenis kanser yang disebabkan oleh jangkitan virus yang dipanggil Kaposi sarcoma-associated herpesvirus (KSHV), juga dikenali sebagai human herpesvirus 8 (HHV-8).

Dalam KS, saluran darah kecil tumbuh di bawah permukaan kulit dan di dalam mulut, hidung, mata, dan saluran penghadaman. Tumor juga boleh tumbuh pada organ dalaman.

Tumor muncul sebagai tompok atau nodul pada kulit dan/atau membran mukus. Mereka juga boleh merebak ke nodus limfa dan paru-paru. KS lebih biasa pada lelaki dan pada orang yang mempunyai sistem imun yang ditindas.

Ketahui lebih lanjut tentang jenis sarkoma Kaposi, punca dan rawatan yang tersedia.

Jenis Sarkoma Kaposi

Terdapat empat jenis KS yang berbeza. Setiap jenis ditakrifkan oleh populasi ia berkembang, walaupun perubahan dalam sel KS dalam setiap jenis adalah serupa.

Epidemik (Berkaitan AIDS) Kaposi Sarcoma

Jenis KS yang paling biasa di Amerika Syarikat ialah KS wabak atau AIDS yang berkaitan. Jenis KS ini berkembang pada orang yang mempunyai HIV (virus yang menyebabkan AIDS).

KS dianggap sebagai penyakit yang mentakrifkan AIDS, yang bermaksud bahawa jika seseorang yang dijangkiti HIV menghidapi KS, orang itu secara rasminya menghidap AIDS (berbanding hanya HIV positif).

Klasik (Mediterranean) Kaposi Sarcoma

Sarkoma Kaposi klasik jarang berlaku. Ia lebih biasa pada lelaki yang lebih tua dari Mediterranean, Asia Timur, atau keturunan Yahudi.

Jenis KS ini biasanya hanya terdapat pada kulit, terutamanya pada bahagian bawah kaki dan kaki. Ia adalah kanser yang tumbuh perlahan.

Endemik (Afrika) Kaposi Sarcoma

Sarcoma Kaposi endemik adalah paling biasa di sub-Sahara Afrika di mana HHV-8 lebih biasa. Ia biasanya berkembang pada orang yang lebih muda (di bawah umur 40 tahun).

Jangkitan herpesvirus berkaitan sarcoma Kaposi (KSHV) adalah lebih biasa di Afrika berbanding di bahagian lain di dunia, menjadikan risiko KS lebih tinggi.

Iatrogenik (Berkaitan Pemindahan) Kaposi Sarcoma

Jenis KS ini berkembang pada orang yang telah menjalani pemindahan organ. Dalam keadaan ini, KS berlaku kerana pesakit ini perlu mengambil ubat yang menekan sistem imun mereka.

Dengan melemahkan sistem imun badan, ubat meningkatkan peluang seseorang yang dijangkiti KSHV akan mengembangkan KS.

Gejala Sarkoma Kaposi

Gejala KS berbeza bergantung pada bahagian badan yang terjejas oleh penyakit ini. Jika anda mempunyai KS, anda mungkin mempunyai:

• Tompok atau benjolan ungu, merah jambu, coklat, hitam, biru atau merah terangkat sedikit di mana-mana pada kulit atau dalam mulut dan/atau tekak (tidak seperti lebam, ia tidak berubah warna apabila anda menekannya)

• Lymphedema (bengkak yang disebabkan oleh penyumbatan sistem limfa)

• Batuk atau sakit dada yang tidak dapat dijelaskan

• Sakit perut atau usus yang tidak dapat dijelaskan

• Cirit-birit dan/atau saluran penghadaman tersumbat (yang boleh disebabkan oleh lesi sarkoma Kaposi yang telah berkembang dalam sistem gastrousus)

punca

Sarcoma Kaposi disebabkan oleh jangkitan herpesvirus berkaitan sarkoma Kaposi, juga dikenali sebagai virus herpes manusia 8.

Terdapat beberapa faktor yang boleh meningkatkan risiko seseorang mendapat sarkoma Kaposi, termasuk:

• Etnik: Orang berketurunan Yahudi atau Mediterranean, serta mereka yang tinggal di sub-Sahara Afrika, mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk menghidapi sarkoma Kaposi.

• Jantina: Lelaki mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk mendapat sarkoma Kaposi.

• Human herpesvirus 8 (HHV-8): Juga dipanggil Kaposi sarcoma herpesvirus (KSHV), virus HHV-8 boleh menyebabkan Kaposi sarcoma. Walau bagaimanapun, kebanyakan orang dengan jangkitan HHV-8 tidak mengalami sarkoma Kaposi. KS paling kerap berlaku apabila seseorang dengan HHV-8 juga mempunyai masalah dengan fungsi sistem imun mereka.

• Kekurangan imun: Orang yang mempunyai HIV/AIDS dan orang yang sistem imunnya ditindas selepas pemindahan organ mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk mendapat sarkoma Kaposi.

Diagnosis

Jika doktor anda mengesyaki anda mungkin menghidap KS, mereka akan bertanya soalan tentang sejarah perubatan anda, seperti tentang sebarang penyakit atau pembedahan yang pernah anda alami, aktiviti seksual anda dan sama ada anda pernah terdedah kepada KSHV dan HIV. Doktor anda juga akan bertanya kepada anda tentang simptom anda, termasuk jika anda melihat sebarang tumor kulit.

Jika tiada simptom KS yang kelihatan tetapi doktor anda berpendapat anda mungkin mengalaminya, lebih banyak ujian mungkin diperlukan. Bergantung pada tempat lesi yang disyaki, beberapa jenis ujian boleh digunakan untuk membuat diagnosis.

• Biopsi melibatkan penyingkiran sel dari tapak yang disyaki. Doktor anda akan menghantar sampel ke makmal untuk ujian. Ujian lain boleh mencadangkan kanser hadir, tetapi hanya biopsi boleh membuat diagnosis yang pasti.

• X-ray dada boleh membantu doktor anda mencari tanda-tanda KS dalam paru-paru.

• Endoskopi digunakan untuk melihat lapisan dalam esofagus, perut, dan bahagian pertama usus kecil. Doktor anda boleh menggunakan tiub yang panjang dan nipis dengan kamera dan alat biopsi di hujungnya untuk melihat bahagian dalam saluran GI dan mengambil biopsi atau sampel tisu.

• Bronkoskopi ialah ujian yang membolehkan doktor anda melihat dalam tenggorokan anda (trakea) dan saluran udara besar paru-paru.

Rawatan

Rawatan KS perlu disesuaikan dengan setiap pesakit. Rawatan untuk KS bergantung kepada:

• Jenis KS yang anda ada
• Bilangan dan saiz lesi yang anda ada
• Di mana lesi berada pada badan anda
• Keadaan umum kesihatan anda

Bagi penghidap sarkoma Kaposi epidemik, rawatan antiretroviral (ART) untuk HIV/AIDS biasanya digunakan sebelum sebarang rawatan lain untuk merawat tumor dan mengurangkan gejala. ART boleh diberikan dengan sendirinya atau digabungkan dengan kemoterapi, bergantung kepada penyebaran penyakit dan gejala yang ada pada seseorang.

Rawatan tempatan boleh digunakan jika seseorang hanya mempunyai beberapa lesi kulit. Contoh rawatan tempatan untuk KS termasuk:

• Pembedahan: Pembedahan KS paling berguna apabila lesi terletak di satu kawasan atau di beberapa kawasan tertentu. Lesi boleh dikeluarkan sama ada dengan memotongnya atau dengan membekukannya dengan nitrogen cecair (cryosurgery).

• Rawatan topikal: Pelan rawatan topikal untuk KS mungkin termasuk krim kulit untuk mengecut atau menghentikan pertumbuhan lesi. Krim topikal selalunya tidak menghentikan kanser sepenuhnya, tetapi ia boleh memperbaiki penampilannya.

Tumor KS pada kulit, mulut atau dubur selalunya boleh dirawat dengan terapi sinaran dos yang rendah. Doktor biasanya menggunakan terapi sinaran untuk melegakan simptom KS atau merawat lesi yang sangat kelihatan. Kadangkala, radiasi diberikan kepada pesakit yang tidak boleh menjalani kemoterapi kerana mereka terlalu lemah.

Prognosis

Rawatan yang lebih berkesan untuk HIV/AIDS sedang meningkatkan kadar kemandirian bagi penghidap KS dengan merawat jangkitan yang berkaitan dengan HIV/AIDS serta tumor itu sendiri.

Sekiranya KS tidak merebak, kira-kira 81% akan hidup sekurang-kurangnya lima tahun lagi. Pada orang yang kansernya telah merebak ke kawasan berhampiran, kadar kelangsungan hidup ialah 62%. Kadarnya ialah 41% untuk penghidap kanser yang telah merebak lebih jauh.

Ringkasan

Sarcoma Kaposi adalah lebih biasa pada orang yang mempunyai sistem imun yang ditindas dan sering berlaku pada orang yang mempunyai HIV. Ia sangat boleh dirawat jika kanser ditemui sebelum ia merebak (pada ketika itu seseorang mempunyai kadar kelangsungan hidup kira-kira 81%).

Kunci untuk mengurangkan risiko KS ialah diagnosis awal dan rawatan HIV. Permulaan ART pada masa diagnosis boleh mengekalkan atau memulihkan fungsi imun yang sihat sambil mengurangkan risiko seseorang untuk mendapat KS.

Sesetengah orang dengan KS akan melihat ketumbuhan yang telah muncul pada badan mereka (seperti pada kulit atau dalam mulut mereka). Walau bagaimanapun, jika tumor ini berada di dalam badan, seseorang mungkin tidak menyedari bahawa mereka mempunyainya. Jika mereka mempunyai simptom lain KS dan faktor risiko tertentu, seperti HIV atau sistem imun yang ditindas, doktor mereka boleh menjalankan ujian untuk melihat sama ada mereka menghidapi KS.

Jika anda menghidap HIV, ketahui bahawa kemajuan dalam rawatan untuk HIV/AID telah mengurangkan risiko KS. Diagnosis awal dan rawatan HIV adalah bahagian penting dalam mengurangkan risiko KS anda dan meningkatkan peluang anda untuk terus hidup jika anda menghidapinya.