Punca dan Faktor Risiko Narkolepsi

Narkolepsi ialah gangguan neurologi yang jarang berlaku yang menyebabkan rasa mengantuk pada waktu siang yang berlebihan, serangan tidur secara tiba-tiba, disfungsi tidur, dan kadangkala kehilangan kawalan otot secara tidak sengaja dipanggil cataplexy. Narkolepsi biasanya disebabkan oleh kerosakan pada sel-sel perembesan hypocretin hipotalamus anterior di dalam otak.

Terdapat beberapa faktor yang menyumbang kepada keadaan ini, termasuk tindak balas autoimun yang tidak normal, kerentanan asas disebabkan oleh sifat imun genetik, faktor persekitaran yang menggugah, dan kadangkala kecederaan kepala atau kerosakan lain pada hipotalamus otak.

Punca Biasa

Mekanisme narkolepsi yang paling biasa ialah proses autoimun yang merosakkan sel-sel perembesan hypocretin dalam hipotalamus anterior otak. Sel-sel perembesan hypocretin salah disasarkan dan dimusnahkan oleh sel T imun, yang membawa kepada defisit atau ketiadaan hypocretin di seluruh otak.

Narkolepsi Jenis 1

Neurotransmitter hypocretin adalah penting untuk mengekalkan fungsi normal hipotalamus yang terlibat dalam pengawalan aktiviti kitaran tidur-bangun. Bentuk narkolepsi kekurangan hypocretin ini dipanggil narkolepsi jenis 1 dan biasanya datang dengan gejala kelemahan otot secara tiba-tiba sebagai tindak balas kepada emosi (cataplexy).

Jenis 2 Narkolepsi

Tidak setiap kes narkolepsi jelas berkaitan dengan hypocretin, dan penyelidikan masih dijalankan untuk memahami mengapa sesetengah orang tanpa sambungan hypocretin mengalami narkolepsi. Apabila ini berlaku, ia dipanggil narkolepsi jenis 2.

Orang yang mengalami narkolepsi jenis 2 selalunya mengalami penurunan yang kurang teruk dalam hypocretin berbanding narkolepsi jenis 1, dan mereka tidak mempunyai gejala kelemahan otot emosi secara tiba-tiba (cataplexy). Punca narkolepsi jenis 2 tidak difahami dengan baik pada masa ini, dan ia mungkin termasuk beberapa keadaan yang menyumbang kepada gejala.

Risiko Genetik dan Alam Sekitar

Genetik kelihatan memainkan peranan dalam narkolepsi, tetapi tidak semua orang yang mempunyai kecenderungan genetik untuk narkolepsi akan mengalaminya.

Subset orang yang mempunyai unsur genetik kepada narkolepsi mereka mempunyai saudara terdekat yang mengalami narkolepsi. Walaupun ini hanya berlaku dalam 1% atau 2% daripada saudara darjah pertama penghidap narkolepsi, ini masih meletakkan kemungkinan narkolepsi secara tidak seimbang berbanding dengan populasi umum.

Faktor persekitaran telah dicadangkan sebagai membantu menjelaskan risiko relatif individu yang mungkin mempunyai kecenderungan genetik yang sama. Ini mungkin disebabkan oleh tindak balas sistem imun terhadap virus biasa. Pendedahan kepada jenis toksin tertentu juga dianggap mencetuskan tindak balas imun yang mendorong narkolepsi.

Risiko narkolepsi alam sekitar yang lebih tinggi didapati dalam perdagangan berasaskan kraf seperti kerja logam, kerja kayu, seramik dan lukisan.Pekerja pembinaan, landskap, pertanian dan penjagaan mungkin mengalami risiko narkolepsi yang lebih tinggi, terutamanya di tempat yang mempunyai sejarah toksin dan pencemar (iaitu, dalam bangunan dengan plumbum dan asbestos atau dalam tanah yang tercemar dengan arsenik, racun perosak atau baja).

Narkolepsi hanyalah satu daripada banyak kemungkinan hasil negatif yang berkaitan dengan pendedahan neurotoksin alam sekitar. Pengudaraan yang lemah dan kekurangan peralatan pelindung diri (PPE) boleh meningkatkan risiko yang ditimbulkan oleh produk sampingan zarah yang menyebabkan tindak balas imun yang berlebihan dan ketoksikan kepada sel otak.

Trauma kepala

Trauma kepala sering menyebabkan gangguan tidur. Dalam kes kecederaan sederhana atau teruk pada kepala, gejala narkolepsi boleh nyata sementara selama beberapa minggu atau bulan. Ini biasanya berbentuk narkolepsi jenis 1 dan kira-kira separuh masa penurunan dalam hypocretin dapat dikesan.Dalam separuh lagi kes narkolepsi akibat trauma kepala, tiada punca mekanistik boleh dikenal pasti.

Selalunya simptom narkolepsi akan reda dalam masa setengah tahun dari trauma awal apabila otak sembuh dan menyambung semula pengeluaran hypocretin.Orang yang mengalami trauma kepala yang masih mengalami rasa mengantuk siang hari (EDS) yang berlebihan pada enam bulan lebih berkemungkinan untuk terus mengalami narkolepsi.

Sklerosis berbilang

Sklerosis berbilang ialah penyakit neurologi degeneratif yang boleh menyebabkan gangguan tidur termasuk narkolepsi. Proses autoimun boleh meninggalkan lesi di kawasan otak yang menghasilkan hypocretin.

Sarcoidosis

Sarcoidosis adalah penyakit yang menyebabkan keradangan di bahagian tubuh yang berlainan. Jika keradangan berlaku pada tisu otak yang menghasilkan hypocretin (dalam keadaan yang dikenali sebagai neurosarcoidosis), tisu boleh rosak atau terganggu membawa kepada penurunan dalam hypocretin dan akhirnya mengakibatkan narkolepsi.

Tumor

Tumor adalah tindak balas biasa, bukan imun yang boleh menyebabkan narkolepsi. Apabila tumor mula terbentuk di dalam otak, ia boleh mengambil sumber daripada tisu sekeliling serta memberi tekanan pada kawasan berdekatan otak, yang berpotensi memberi kesan kepada hipotalamus.

Strok

Strok juga boleh menjejaskan tidur dan mungkin jarang mengakibatkan narkolepsi. Apabila bekalan darah ke hipotalamus terganggu, kematian sel boleh berlaku dan mengganggu fungsi laluan yang penting untuk tidur.

Ramai orang mengalami peningkatan rasa mengantuk pada waktu siang selepas strok, dan kadangkala beberapa gejala narkolepsi menjadi jelas dan mungkin mengganggu proses pemulihan.

Genetik

HLA DQB1*0602 ialah alel atau varian gen HLA yang terdapat pada kira-kira satu perlima daripada populasi umum. Sebilangan besar orang dengan alel HLA DQB1*0602 tidak mengalami narkolepsi, jadi punca narkolepsi jenis 1 dianggap berbilang faktor.

Siri HLA kod gen untuk protein yang digunakan dalam tindak balas imun badan. Apabila protein antigen diubah, memberikan penampilan yang serupa dengan sel normal, ia memungkinkan sel imun untuk salah mengenal pasti sel penghasil hypocretin dalam otak sebagai sasaran.

Pada keadaan yang sangat jarang berlaku mutasi dalam gen yang bertanggungjawab untuk membuat sel penghasil hypocretin atau neuron yang responsif hypocretin menyebabkan narkolepsi. Gen yang dikenal pasti pada masa ini termasuk:

• Hcrt
• Hcrtr1
• Hcrtr2

Berkemungkinan gen lain yang belum dikenal pasti mungkin terlibat dalam rangkaian sambungan saraf yang digunakan untuk peraturan tidur.

Faktor Risiko Gaya Hidup

Terdapat sedikit yang diketahui tentang faktor risiko gaya hidup tertentu yang boleh menyumbang kepada narkolepsi. Kesedaran dan pengurangan pendedahan tempat kerja atau rumah kepada toksin alam sekitar boleh mengurangkan risiko individu mengalami narkolepsi.

Secara amnya, keputusan gaya hidup sihat seperti makan sihat, bersenam dan tidak merokok boleh mengurangkan risiko kejadian seperti strok, tetapi ini biasanya bukan punca utama narkolepsi.

Satu pengecualian penting untuk dipertimbangkan ialah vaksin H1N1 Eropah 2009. Mengelakkan perkara ini mungkin merupakan cara penting untuk mengurangkan kemungkinan mendapat narkolepsi. Versi vaksin H1N1 yang diedarkan di Eropah menghasilkan sedikit peningkatan dalam narkolepsi di kalangan orang dengan alel HLA-DQB1*0602 dan HLA-DQB1*0301.

Dalam keadaan yang jarang berlaku, kehadiran bentuk tertentu antigen influenza dalam vaksin mungkin telah mencetuskan tindak balas imun di mana badan menyerang sel-sel penghasil hypocretin dalam otak. Biasanya simptom narkolepsi bermula dua bulan selepas vaksin diberikan.Vaksin ini kemudiannya telah dikeluarkan dari pasaran dan tidak digunakan di luar Eropah.

Jika anda bimbang bahawa anda mungkin mengalami gejala narkolepsi, adalah penting untuk mendapatkan penilaian oleh pakar perubatan tidur atau pakar neurologi yang bertauliah. Keadaan ini didiagnosis dengan polysomnogram diagnostik dan ujian kependaman tidur berganda (MSLT). Jika ada, ubat mungkin ditetapkan yang boleh mengurangkan rasa mengantuk, mengoptimumkan kualiti tidur, dan meningkatkan katapleksi. Walaupun keadaan ini tidak dapat diubati pada masa ini, rawatan narkolepsi mungkin memberikan kelegaan yang ketara.