Menguruskan Kemurungan dalam Penyakit Parkinson

Penyakit Parkinson (PD) berlaku apabila sel penghasil dopamin dalam otak mati. Dopamine adalah bahan kimia yang membawa mesej antara sel saraf. Kehilangan dopamin ini menyebabkan gejala motor (berkaitan dengan pergerakan) seperti gegaran dan kekakuan yang tidak terkawal.

Pengurangan dopamin dalam PD juga dikaitkan dengan gejala bukan motor seperti kemurungan, keadaan kesihatan mental yang serius yang memberi kesan negatif kepada perasaan dan pemikiran anda.

Kemurungan adalah perkara biasa dalam PD dan selalunya merupakan gejala awal (jika tidak pertama) penyakit. Sekiranya tidak dirawat, kemurungan boleh memberi kesan negatif yang drastik terhadap kualiti hidup dan fungsi harian pesakit.

Artikel ini membincangkan bagaimana kemurungan berkembang dalam PD, termasuk peranan dopamin. Anda juga akan belajar tentang simptom kemurungan pada pesakit dengan PD dan cara doktor merawatnya.

Bagaimana Kemurungan Berfungsi?

Kemurungan adalah lebih daripada sekadar rasa sedih. Ia adalah keadaan biasa yang mengganggu cara anda berfungsi dalam kehidupan seharian anda, sama ada di rumah atau di tempat kerja.

Mengapa kemurungan berlaku pada sesetengah orang dan bukan yang lain masih tidak jelas, walaupun kemungkinan beberapa kombinasi DNA dan faktor persekitaran anda memainkan peranan.

Satu teori menarik yang berkaitan dengan perkembangan kemurungan dalam PD berkisar pada tekanan dan dopamin neurotransmitter (messenger kimia).

Kami tahu bahawa tekanan psikologi mengaktifkan paksi hipotalamus-pituitari-adrenal anda (paksi HPA) dan kemurungan itu dikaitkan dengan hiperaktif paksi HPA.

Pengaktifan paksi HPA mencetuskan pembebasan kortisol, yang membawa kepada semua jenis keradangan dan perubahan hormon dalam badan anda, termasuk kemungkinan penurunan pengeluaran dopamin dalam otak anda.

Memandangkan PD juga dicirikan oleh kehilangan dopamin di dalam otak, pakar percaya bahawa tahap dopamin yang rendah dari tekanan awal kehidupan boleh menjadikan seseorang lebih terdedah bukan sahaja kepada kemurungan tetapi juga akhirnya kepada PD. Lebih-lebih lagi, kemurungan mungkin merupakan faktor risiko untuk membangunkan PD di kemudian hari.

Kesan kepada Pesakit Parkinson

Kemurungan menjejaskan sekitar 40% pesakit dengan PD, tetapi diagnosisnya sering terlepas. Satu sebab untuk ini ialah gejala PD dan kemurungan, seperti kekurangan tenaga atau masalah tidur, sering bertindih.

Kemurungan juga mungkin terlepas kerana doktor menumpukan sebahagian besar masa temu janji mereka untuk menangani gejala fizikal/motor yang lebih jelas atau “kelihatan” seperti masalah pertuturan atau berjalan.

Begitu juga, pesakit mungkin teragak-agak untuk membincangkan perasaan atau emosi mereka dengan doktor mereka. Mungkin mereka bimbang akan menjadi beban kepada keluarga atau pasangan jagaan mereka atau menganggap gejala kemurungan mereka tidak dapat diperbaiki atau hanya sebahagian daripada PD mereka.

Malangnya, kesan yang tidak diingini daripada tidak mendiagnosis dan merawat kemurungan memburukkan lagi ketidakupayaan dan membawa kepada kualiti hidup yang lebih buruk bagi pesakit PD.

Gangguan Berkaitan Tekanan Lain

Selain kemurungan, dua lagi keadaan kesihatan mental berkaitan tekanan yang dikaitkan dengan PD ialah kebimbangan dan gangguan tekanan selepas trauma (PTSD). Kebimbangan, khususnya, adalah seperti kemurungan dalam PD kerana ia sering diabaikan tetapi gejala awal.

Di samping itu, seperti kemurungan, PTSD dan kebimbangan dikaitkan dengan perubahan otak yang dikaitkan dengan beberapa bentuk tekanan psikologi atau trauma emosi. PTSD dan kebimbangan juga didapati secara berasingan untuk meningkatkan risiko seseorang untuk mendapat PD.

Gejala Kemurungan dalam Penyakit Parkinson

Gejala kemurungan dalam PD boleh menjadi sukar untuk diusik selain daripada gejala PD itu sendiri.

Sebagai contoh, sikap tidak peduli, iaitu kekurangan tenaga atau minat dalam aktiviti harian, adalah gejala pelbagai gangguan kesihatan mental, termasuk kemurungan. Sikap tidak peduli juga biasa berlaku pada pesakit PD, sama ada mereka mengalami kemurungan atau tidak.

Keletihan adalah satu lagi gejala biasa dan melumpuhkan PD yang mungkin juga berlaku dengan kemurungan. Keletihan PD boleh memburukkan lagi kemurungan yang mendasari atau sebaliknya, mewujudkan kitaran ganas yang boleh mencabar untuk dirungkai dan dirawat.

Untuk membantu menyaring kemurungan pada pesakit dengan PD, doktor sering memberi tumpuan kepada gejala kemurungan yang biasanya tidak berlaku dalam PD. Antaranya:

• Kesedihan berlaku selama lebih daripada dua minggu
• rasa bersalah
• Ketidakupayaan untuk merasakan keseronokan (anhedonia)
• Perasaan tidak berharga
• Penarikan diri sosial yang bukan hasil daripada masalah mobiliti atau pertuturan yang berkurangan

Menghadapi Kesihatan Mental

Setelah didiagnosis dengan kemurungan, merawatnya adalah penting untuk merasakan, berfungsi dan hidup dengan baik dengan PD. Berita baiknya ialah terdapat beberapa pilihan rawatan yang tersedia.

Rawatan Bukan Farmakologi

Sesetengah pesakit dengan PD lebih suka memulakan dengan rawatan semula jadi atau bukan farmakologi atau menggunakannya sebagai terapi tambahan kepada ubat.

Antara yang boleh membantu dengan kemurungan dalam PD ialah:

• Terapi kognitif-tingkah laku telah didapati sebagai terapi yang selamat dan berkesan untuk pesakit PD dan kemurungan. Terapi jenis ini memerlukan perbincangan dengan ahli psikologi atau ahli terapi untuk membantu mengubah cara anda berfikir dan bertindak.

• Mengambil minyak ikan dengan atau tanpa antidepresan mungkin membantu pesakit dengan PD dan kemurungan, walaupun kajian lanjut diperlukan.
• Satu campur tangan yang dipanggil rangsangan magnet transkranial berulang (rTMS) telah didapati untuk memperbaiki kemurungan dalam PD ke tahap yang sama seperti mengambil antidepresan.
• Menyertai kumpulan sokongan, sama ada secara maya atau secara bersemuka, juga boleh memberi manfaat. Kumpulan sokongan PD didapati membantu mengurangkan tekanan, berfungsi sebagai sumber keselesaan dan meningkatkan kualiti hidup.

Penjagaan Diri

Menguruskan kemurungan dan penyakit yang perlahan-lahan bertambah buruk dari masa ke masa, seperti PD, memerlukan penjagaan daripada profesional perubatan dan penjagaan dari dalam diri anda.

Berikut ialah beberapa strategi penjagaan diri yang boleh membantu anda mengekalkan kesihatan dan kesejahteraan keseluruhan anda:

• Kekal aktif—anda boleh mencuba yoga atau tai chi.
• Makan makanan yang seimbang dan kekalkan berat badan yang sihat.
• Ambil ubat anda tepat pada masanya untuk mengelakkan gejala anda bertambah buruk.
• Libatkan diri dalam senaman pernafasan dalam yang kerap atau meditasi kesedaran.
• Amalkan belas kasihan diri (membenarkan diri anda kebebasan untuk menjadi tidak sempurna).
• Ketahui cara menetapkan had dan sempadan.

Rawatan Preskripsi

Data saintifik yang menyokong manfaat merawat kemurungan dalam PD dengan ubat masih diterokai.

Antidepresan dengan bukti terbaik termasuk:

• Inhibitor pengambilan semula serotonin terpilih (SSRI) Celexa (citalopram), Zoloft (sertraline), Paxil (paroxetine), dan Prozac (fluoxetine)
• Serotonin-norepinephrine reuptake inhibitor (SNRIs) Effexor (venlafaxine)
• Antidepresan trisiklik Elavil (amitriptyline)

Menariknya, Mirapex (pramipexole), agonis dopamin (ubat yang meniru kesan dopamin), juga telah ditunjukkan untuk mengurangkan gejala kemurungan pada pesakit dengan PD.

Jika anda dan doktor anda memutuskan untuk mencuba antidepresan, potensi kesan sampingan ubat, terutamanya berkaitan dengan PD asas anda, akan menjadi faktor penentu utama apabila memilih antara pelbagai pilihan.

SSRI biasanya dicuba terlebih dahulu, memandangkan profil kesan sampingannya yang rendah. Doktor anda akan memantau anda dengan teliti, walaupun, kerana terdapat kebimbangan bahawa SSRI boleh memburukkan gejala motor seseorang.

Membantu sebagai Penjaga atau Sekutu

Sama ada anda seorang jiran, rakan, ahli keluarga atau penjaga (atau beberapa kombinasi) kepada seseorang yang mengalami PD dan kemurungan, ketahui bahawa adalah perkara biasa untuk berasa tidak berdaya dan terharu dengan keadaan mereka dan hubungan anda.

Walaupun anda tidak dapat “membetulkan” perkara yang sedang berlaku, terdapat banyak perkara yang boleh anda lakukan untuk memberikan keselesaan dan sokongan. Antaranya:

• Atur percutian ringkas untuk minum kopi atau menonton filem.
• Sediakan hidangan yang dimasak di rumah atau bawa snek atau bunga kegemaran mereka untuk menunjukkan bahawa anda memikirkannya.
• Membantu dengan tugas rumah (cth, membeli-belah runcit atau penjagaan haiwan peliharaan).
• Tawarkan untuk memandu mereka ke terapi atau temu janji doktor.
• Menghadiri mesyuarat kumpulan sokongan dengan mereka.

Ringkasan

Kemurungan adalah perkara biasa pada penghidap penyakit Parkinson dan mungkin merupakan gejala awal keadaan tersebut. Ia mungkin tidak dikenali kerana gejalanya boleh bertindih dengan gejala PD. Rawatan untuk kemurungan dalam penyakit Parkinson boleh termasuk terapi bercakap, kumpulan sokongan, penjagaan diri dan ubat-ubatan.

Jika anda mengesyaki anda atau orang yang anda sayangi dengan PD mengalami simptom kemurungan, sila hubungi pakar neurologi atau doktor penjagaan primer anda. Walaupun diagnosis baru kemurungan boleh menakutkan atau menjengkelkan, ketahui bahawa pelan rawatan yang betul boleh membantu menguruskan keadaan.

Ia juga wajar jika anda mempunyai PD untuk meminta doktor anda untuk menyaring anda untuk kemurungan kerana anda atau doktor anda mungkin secara tidak sengaja mengaitkan gejala kemurungan kepada PD, tekanan atau sesuatu yang lain.