Psoriasis kulit kepala adalah penyakit kulit pengantara imun yang kronik. Anda mempunyai tompok merah tebal, meradang, dengan sisik keperakan pada kulit kepala anda. Anda boleh mengalami gatal-gatal, sensasi terbakar, mengelupas, dan kadangkala rambut gugur jika plak tebal atau anda menggaru secara berlebihan. Rawatan yang berkesan bergantung pada betapa teruk psoriasis kulit kepala dan berapa banyak kulit kepala anda terjejas. Kes ringan sering bertindak balas terhadap ubat topikal yang anda sapukan pada kulit anda. Kes yang lebih teruk mungkin memerlukan ubat sistemik yang menjejaskan sistem imun anda.
Ubat yang berkesan dalam merawat psoriasis kulit kepala
1. Calcipotriol + betamethasone dipropionate (ubat topikal gabungan)
Nama dagangan biasa: Taclonex, Enstilar, Dovobet, Wynzora
Anda menggunakan ubat ini apabila anda mempunyai psoriasis kulit kepala ringan hingga sederhana yang tidak dibersihkan dengan syampu atau krim ubat mudah. Ia boleh menjadi ubat preskripsi pertama anda untuk merawat suar.
Ubat ini menggabungkan analog vitamin D (calcipotriol) yang melambatkan pertumbuhan pesat sel kulit yang tidak normal, dan kortikosteroid (betamethasone) yang mengurangkan keradangan dan kegatalan. Steroid juga mengurangkan kerengsaan tempatan yang mungkin disebabkan oleh analog vitamin D.
Keberkesanan: Kajian telah menunjukkan bahawa gabungan berfungsi lebih baik daripada setiap komponen sahaja untuk merawat psoriasis plak secara umum, termasuk psoriasis kulit kepala. Ubat ini boleh mengurangkan kerak, kemerahan, dan ketebalan plak dengan ketara dalam masa 4 hingga 8 minggu penggunaan harian.
Kesan sampingan: Kesan sampingan yang biasa termasuk kerengsaan, rasa terbakar atau kegatalan pada kawasan kulit yang anda gunakan ubat, kekeringan atau kemerahan. Penggunaan jangka panjang ubat kortikosteroid pada kulit kepala boleh menipiskan kulit jika tidak dipantau. Dalam kes yang jarang berlaku, penggunaan berlebihan boleh menjejaskan metabolisme kalsium kerana analog vitamin D.
2. Clobetasol propionate (syampu kortikosteroid topikal)
Nama dagangan biasa: Syampu Clobex
Doktor anda mungkin menetapkan syampu clobetasol untuk merawat suar psoriasis kulit kepala sederhana hingga teruk yang tidak bertindak balas terhadap ubat topikal yang lebih ringan. Syampu ini biasanya digunakan untuk jangka pendek, selalunya sehingga empat minggu sahaja, kerana ia sangat kuat.
Clobetasol ialah ubat kortikosteroid berkeupayaan tinggi. Ia berfungsi dengan menyasarkan keradangan dan kemerahan dan bersisik yang dimediasi imun. Clobetasol mengurangkan bengkak, gatal-gatal, dan ketidakselesaan dengan cepat.
Keberkesanan: Kerana clobetasol kuat, ramai orang melihat peningkatan yang ketara dalam masa beberapa hari hingga 3 minggu penggunaan, terutamanya untuk plak yang tebal dan meradang pada kulit kepala. Ia adalah salah satu ubat topikal terkuat untuk merawat psoriasis kulit kepala.
Kesan sampingan: Penggunaan jangka panjang atau berlebihan boleh menyebabkan kulit menipis, tanda regangan, penindasan adrenal (jarang berlaku), atau peningkatan kerentanan kepada jangkitan pada kawasan kulit yang anda gunakan syampu. Kerengsaan atau kekeringan kulit boleh berlaku. Sentiasa gunakan jumlah minimum yang diperlukan dan ikuti arahan tempoh doktor anda.
3. Tazarotene (ubat retinoid topikal)
Nama dagangan biasa: Tazorac, Avage
Doktor anda mungkin mengesyorkan tazarotene apabila analog vitamin D atau ubat kortikosteroid tidak mengawal gejala sepenuhnya, atau sebagai rawatan gabungan dengan ubat kortikosteroid. Anda biasanya menggunakan tazarotene untuk merawat psoriasis kulit kepala ringan hingga sederhana.
Tazarotene ialah retinoid yang membantu menormalkan pusing ganti sel kulit dan mengurangkan keradangan. Ini bermakna kulit anda mengeluarkan sel pada kadar yang lebih normal dan plak menjadi lembut.
Keberkesanan: Tazarotene boleh mengurangkan penskalaan dan ketebalan plak secara sederhana, terutamanya apabila digunakan secara konsisten selama beberapa minggu. Ubat ini mungkin kurang mujarab daripada ubat kortikosteroid kuat tetapi berguna dalam penggunaan gabungan.
Kesan sampingan: Kesan sampingan tazarotene yang paling biasa termasuk kerengsaan kulit, kekeringan, kemerahan dan kepekaan terhadap cahaya. Ubat ini tidak digalakkan semasa mengandung atau menyusu kerana kemungkinan risiko kepada bayi.
4. Syampu berubat dengan asid salisilik atau tar arang batu (over-the-counter atau preskripsi)
Ini selalunya ubat pertama yang anda cuba apabila psoriasis kulit kepala adalah ringan hingga sederhana, atau sebagai tambahan semasa menunggu ubat preskripsi yang lebih kuat.
Asid salisilik berfungsi sebagai agen keratolitik. Ia melembutkan dan membantu menghilangkan sisik tebal, yang meningkatkan kesan rawatan lain.
Tar arang batu boleh melambatkan pertumbuhan sel kulit dan mengurangkan keradangan dan kegatalan, walaupun mekanisme tepatnya tidak difahami sepenuhnya.
Keberkesanan: Anda mungkin melihat pengurangan kerak dan ketidakselesaan selepas 2-3 minggu penggunaan biasa, tetapi produk ini biasanya tidak mencukupi untuk pembentukan plak yang teruk. Mereka biasanya digunakan sebagai terapi sokongan.
Kesan sampingan: Asid salisilik boleh menyebabkan kekeringan atau kerengsaan kulit, terutamanya dalam kepekatan yang lebih tinggi. Produk tar arang batu boleh mempunyai bau yang kuat, mengotorkan pakaian atau peralatan tempat tidur, dan merengsakan kulit sensitif.
5. Ubat biologi (untuk psoriasis sederhana hingga teruk)
Nama biasa: Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Cosentyx (secukinumab), Taltz (ixekizumab), Stelara (ustekinumab), Tremfya (guselkumab), Bimzelx (bimekizumab), Ilumya (tildrakizumab)
Ubat biologi digunakan untuk merawat psoriasis kulit kepala sederhana hingga teruk, terutamanya apabila ubat topikal gagal atau jika anda mempunyai psoriasis pada bahagian lain badan atau mengalami arthritis psoriatik. Doktor anda akan memutuskan berdasarkan berapa banyak permukaan badan anda terlibat dan bagaimana kualiti hidup anda terjejas.
Ubat biologi ialah ubat suntikan yang menyasarkan bahagian tertentu sistem imun, seperti faktor nekrosis tumor, interleukin-17, atau interleukin-23. Isyarat imun ini mendorong keradangan dalam psoriasis. Dengan menyekat isyarat ini, ubat biologi menenangkan tindak balas imun dan mengurangkan pembentukan plak.
Keberkesanan: Kajian klinikal menunjukkan bahawa banyak ubat biologi boleh mengurangkan keterukan psoriasis sebanyak 75% atau lebih dalam tempoh 12 hingga 16 minggu rawatan. Sesetengah orang mencapai penjelasan hampir lengkap. Keberkesanan ubat-ubatan ini secara amnya lebih hebat daripada ubat topikal dan ubat sistemik konvensional.
Kesan sampingan: Oleh kerana ubat biologi menjejaskan sistem imun anda, kesan sampingan utama ialah peningkatan kerentanan terhadap jangkitan. Anda juga mungkin mengalami reaksi di tapak suntikan, jangkitan pernafasan atas, loya, sakit kepala, dan jarang sekali, jangkitan serius. Doktor anda akan memantau anda dengan kerap.
Ringkasan
- Psoriasis kulit kepala ringan: Cuba syampu berubat dengan asid salisilik atau tar arang batu dan pertimbangkan analog vitamin D serta ubat kortikosteroid ringan jika perlu.
- Kes sederhana: Ubat gabungan topikal preskripsi seperti calcipotriol + betamethasone atau ubat kortikosteroid yang lebih kuat seperti syampu clobetasol membantu mengurangkan plak dengan cepat.
- Kes yang teruk atau tahan: Ubat biologi ialah pilihan berkuasa yang biasanya berkesan apabila ubat topikal gagal, tetapi ia memerlukan pemantauan yang teliti kerana risiko jangkitan.
Psoriasis kulit kepala bertindak balas secara berbeza untuk setiap orang. Sesetengah orang melihat peningkatan dalam masa 2-3 minggu, sementara yang lain memerlukan rawatan berpanjangan atau terapi gabungan. Anda harus bekerjasama dengan doktor anda untuk memilih pelan rawatan yang paling sesuai untuk keadaan anda.