Wanita boleh menjadi rabun warna, tetapi rabun warna adalah lebih biasa pada lelaki berbanding wanita. Mengapa begitu? Ia mempunyai kaitan dengan gen dan bagaimana keadaan itu diwarisi. Walaupun kebanyakan kes kekurangan penglihatan warna adalah hasil genetik, terdapat juga punca buta warna bukan genetik. Ketahui butiran mengapa ia berlaku.
Buta Warna Oleh Nombor
Menurut organisasi Kesedaran Buta Warna, kira-kira 1 dalam 200 wanita di seluruh dunia buta warna berbanding 1 dalam 12 lelaki.–
Terdapat beberapa jenis kekurangan penglihatan warna. Ada yang lebih mempengaruhi lelaki berbanding wanita.
- Rabun warna merah-hijau adalah yang paling biasa dan berlaku lebih banyak pada lelaki berbanding wanita. Ia juga paling biasa berlaku pada lelaki keturunan Eropah Utara.
- Kedua-dua lelaki dan wanita boleh mengalami kekurangan penglihatan warna biru-kuning, tetapi ia lebih jarang berlaku.
- Monochromacy kon biru, bentuk rabun warna yang jarang berlaku, dikaitkan dengan kecacatan penglihatan juga. Ia lebih biasa pada lelaki.
Gen Terlibat
Gen yang terlibat dalam rabun warna ialah:
- OPN1LW
- OPN1MW
- OPN1SW
Ketiga-tiga gen ini penting untuk penglihatan warna yang normal. Mutasi (perubahan genetik) yang melibatkan gen ini boleh menyumbang kepada kecacatan penglihatan warna.–
Bagaimana Ia Diwarisi
Cara anda mewarisi rabun warna bergantung pada sama ada gen yang bertanggungjawab untuknya adalah pada kromosom seks (X dan Y) atau autosom (kromosom bukan berkait jantina), dan sama ada ia dinyatakan sebagai dominan atau resesif.
Bentuk Buta Warna Berkaitan X Resesif
Buta warna merah-hijau dan monokromasi kon biru diwarisi dalam corak resesif berkaitan X. Gen yang bertanggungjawab untuk kedua-dua keadaan ini, OPN1LW, dan OPN1MW, terletak pada kromosom X. Oleh kerana orang yang secara genetik lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, mutasi pada satu-satunya kromosom X mereka boleh menyebabkan keadaan ini.
Orang yang secara genetik wanita mempunyai dua kromosom X. Mempunyai gen normal pada satu kromosom X akan mengatasi mutasi resesif pada kromosom X yang lain. Mutasi itu perlu ada pada kedua-dua kromosom X untuk mengakibatkan keadaan tersebut. Ini mempunyai kemungkinan yang rendah untuk berlaku.
Bapa tidak boleh menurunkan sifat resesif berkaitan X kepada anak lelaki mereka kerana sumbangan genetik mereka kepada anak lelaki ialah kromosom Y, bukan X. Mereka boleh mewariskan sifat ini kepada anak perempuan mereka, kepada siapa mereka menyumbang kromosom X.
Walau bagaimanapun, seorang wanita genetik yang mewarisi sifat berkaitan X daripada bapa mereka juga perlu mewarisinya daripada ibu pembawa mereka untuk menunjukkan secara klinikal bentuk rabun warna berkaitan X ini.
Buta Warna Dominan Autosomal
Buta warna biru-kuning disebarkan melalui corak penguasaan autosomal yang tidak berkaitan dengan jantina. Ia boleh diturunkan kepada anak oleh sama ada induk genetik. Satu salinan perubahan genetik (dalam kes ini, OPN1SW) sudah cukup untuk menyebabkan gangguan.
Dalam kes penglihatan warna biru-kuning, orang ramai mempunyai peluang 50/50 untuk mewarisi keadaan daripada ibu bapa yang mempunyainya. Ia juga boleh berlaku kerana mutasi gen baru.
Buta Warna Resesif Autosomal
Achromatopsia adalah bentuk buta warna yang teruk. Penghidap achromatopsia tidak dapat melihat sebarang warna. Mereka yang mengalami keadaan ini hanya melihat hitam, putih dan warna kelabu di antaranya. Tidak seperti bentuk kekurangan penglihatan warna yang lain, ia juga boleh menyebabkan masalah penglihatan seperti kepekaan cahaya, ketajaman penglihatan terhad, rabun jauh dan rabun dekat.
Ia diwarisi melalui corak resesif autosomal. Kedua-dua ibu bapa perlu mempunyai gen resesif untuk menurunkannya, itulah sebabnya ia sangat jarang berlaku. Terdapat juga beberapa kes achromatopsia di mana puncanya tidak diketahui. Hanya 1 dalam 30,000 orang di seluruh dunia mempunyai keadaan ini..
Faktor-faktor risiko
Anda lebih berkemungkinan buta warna jika:
- Seseorang dalam keluarga anda buta warna
- Anda mempunyai penyakit mata
- Anda mengambil ubat dengan rabun warna sebagai kesan sampingan
- Anda mempunyai penyakit otak atau sistem saraf seperti multiple sclerosis (MS)
- Awak Putih
Punca Lain
Kekurangan penglihatan warna yang bukan disebabkan oleh gen dipanggil kekurangan penglihatan yang diperolehi. Potensi penyebab buta warna bukan genetik termasuk:
- Dadah tertentu
- Pendedahan kimia
- Gangguan mata
- Kerosakan pada saraf optik
- Kerosakan pada kawasan otak yang bertanggungjawab untuk pemprosesan visual
Penglihatan warna juga boleh berkurang apabila anda semakin tua. Dalam kes buta warna bukan genetik, mata anda mungkin terjejas secara berbeza..
Contoh penyakit yang boleh menyebabkan rabun warna termasuk:
- kencing manis
- Glaukoma
- Leukemia
- Penyakit hati
- Alkoholisme
- Parkinson
- Anemia sel sakit
-
Degenerasi makula
Ubat-ubatan yang boleh menyebabkan kekurangan penglihatan warna termasuk:
- Hydroxychloroquine
- Antipsikotik tertentu
- Ethambutol, antibiotik yang digunakan untuk merawat tuberkulosis
Untuk mengetahui sama ada anda rabun warna, buat temu janji dengan doktor mata anda. Mereka boleh melakukan ujian bukan invasif untuk menentukan sama ada anda mempunyai beberapa bentuk kekurangan penglihatan warna. Adalah penting untuk mendiagnosis kanak-kanak lebih awal supaya mereka boleh mendapatkan bantuan dan penginapan di dalam bilik darjah dan di tempat lain.
Tiada ubat untuk rabun warna, tetapi terdapat cara untuk menyesuaikan diri dan hidup dengan kekurangan penglihatan warna. Ia bukan keadaan yang serius dan tidak menyebabkan sebarang kesan sampingan yang berbahaya. Walau bagaimanapun, keupayaan yang berkurangan untuk mengesan warna boleh menyukarkan untuk mengecam perkara seperti lampu isyarat—jadi anda perlu belajar cara untuk kekal selamat.
Jika seseorang kehilangan penglihatan warna di kemudian hari, mungkin terdapat keadaan asas yang menyebabkan masalah itu. Adalah penting untuk membuat temu janji dengan pakar oftalmologi atau optometris jika anda melihat sebarang perubahan dalam penglihatan anda.